biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Bankomat
05.09.2026 20:56 Europejski Bank Centralny ostrzega przed awariami terminali płatniczych. Tyle gotówki powinni wypłacić klienci

W związku z paraliżem terminali płatniczych w europejskich miastach, spowodowanych wysokimi temperaturami, Europejski Bank Centralny wydał ostrzeżenia. Zaleca wszystkim osobom wykorzystującym na co dzień płatności elektroniczne, zabezpieczenie się również w walutę. Posiadanie pewnej sumy pieniędzy może uchronić nas przed awariami urządzeń płatniczych w czasie awarii.  

Sejm renta wdowia
05.09.2026 19:20 Sejm podjął decyzję ws. renty wdowiej. Posłowie niemal jednogłośni

Renta wdowia okazała się jednym z najpopularniejszych nowych rozwiązań skierowanych do seniorów. Ze świadczenia korzysta już ponad milion osób, a zainteresowanie w części systemu emerytalnego okazało się większe, niż wcześniej zakładano. W efekcie konieczne stało się zwiększenie środków przeznaczonych na dalsze wypłaty. Sejm niemal jednogłośnie opowiedział się za zmianą przepisów, a nowelizacją zajmie się teraz Senat.

Dzieci, pieniądze
05.09.2026 15:14 Nawet 10 tys. zł na dziecko. Rusza nowe świadczenie, wystarczy 1 wniosek

Świadczenia socjalne w Polsce wchodzą na zupełnie nowy poziom lokalny, przenosząc ciężar wsparcia z budżetu państwa bezpośrednio na samorządy. Do znanych już powszechnie programów osłonowych dołącza nowa inicjatywa finansowa, która ma na celu realne odciążenie domowych budżetów przy narodzinach kolejnych dzieci. Najciekawszy jest jednak fakt, że pieniądze trafią do rodziców bez względu na ich majątek.

Pieniądze
05.09.2026 13:29 Robisz takie przelewy? Bank pilnie zgłosi to do skarbówki

Codzienne operacje na bankowych rachunkach wydają się nam w pełni prywatne i niedostępne dla wzroku postronnych osób. Jednak dynamiczny rozwój bankowości elektronicznej sprawił, że cyfrowy ślad każdej transakcji jest natychmiast analizowany przez systemy bezpieczeństwa.

Legitymacja emeryta
05.09.2026 12:15 Czy legitymacja emeryta jest potrzebna do wypłaty 14. emerytury? ZUS stawia sprawę jasno

Szybki przelew na konto bez zbędnych wizyt w urzędzie i bez szukania zapomnianego plastiku w czeluściach szuflady. Przed nadchodzącą falą wypłat dodatkowego świadczenia seniorzy wpadają w panikę, obawiając się, że bez legitymacji emeryta nie otrzymają pieniędzy. Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych uspokaja i wyciąga rękę. Czy faktycznie brak fizycznej karty może zatrzymać przelewy?

Eurojackpot
05.09.2026 11:08 Wyniki Eurojackpot 4 września. Polak wygrał fortunę

Europejska loteria po raz kolejny okazała się niezwykle łaskawa dla gracza z naszego kraju. Choć nikt na całym kontynencie nie zdołał bezbłędnie wytypować kompletnego zestawu cyfr, to właśnie nad Wisłą padła jedna z najbardziej spektakularnych wygranych tego losowania. Do portfela pewnego szczęśliwca trafi pokaźny zastrzyk gotówki, o którym większość z nas może jedynie pomarzyć podczas codziennych zakupów.

NBP moneta
05.09.2026 07:10 Nowa moneta kolekcjonerska NBP od 1 września. Upamiętnia wyjątkową Polkę

Narodowy Bank Polski rozpoczyna 1 września emisję nowej wartości kolekcjonerskiej. Tym razem srebrna moneta została poświęcona jednej z najważniejszych postaci w historii polskiego sportu, której życiorys wykraczał jednak daleko poza olimpijskie stadiony. NBP zdecydował się na stosunkowo niewielki nakład, dlatego dostępna będzie ograniczona liczba egzemplarzy. Choć na monecie widnieje nominał wyrażony w polskich złotych, w przypadku takich emisji nie oznacza on ceny, za jaką kolekcjoner może ją kupić.

Lokum
05.09.2026 06:20 Ten przysmak kojarzy się z wakacjami w Turcji. Teraz zawojował polskie stragany

Wakacyjne stragany i jarmarki coraz rzadziej ograniczają się do magnesów, muszelek czy tradycyjnych słodyczy. Sprzedawcy szybko podchwytują internetowe trendy i produkty kojarzone z zagranicznymi podróżami. Jednym z takich hitów są kolorowe kostki, które jeszcze niedawno wielu Polaków przywoziło głównie z urlopu. Dziś można je znaleźć także podczas festynów i w popularnych miejscowościach turystycznych w kraju.

Karta płatnicza
04.09.2026 10:02 W tym przypadku bank zablokuje ci konto. Nie pomoże nawet konsultant

Konsultant na infolinii rozkłada ręce, aplikacja mobilna wyświetla tajemniczy komunikat o błędzie, a karta płatnicza staje się bezużyteczna. Niewielu klientów polskich banków zdaje sobie sprawę, jak szybko można stracić dostęp do zgromadzonych oszczędności.

zus, czternastka
04.09.2026 09:03 Czternastka 2026: kiedy wypłata, netto, tabela, harmonogram, ile na rękę

Większość polskich seniorów może szykować się na jesienny zastrzyk gotówki z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale tegoroczny mechanizm podziału dodatkowych środków wywoła spore poruszenie. Choć maksymalne świadczenie znowu wspomoże domowe budżety, setki tysięcy emerytów z wyższymi dochodami zobaczą na swoich kontach znacznie mniejsze przelewy, a co gorsza część z nich zostanie z niczym.

Najniższa krajowa 2027, nowe wyliczenia, ZUS, pensja
03.09.2026 17:43 Ile wyniesie minimalna krajowa w 2027 roku? Podano nowe wyliczenia, decyzja już 15 września

Wielu Polaków czeka z niecierpliwością na tę informację. Wynagrodzenie minimalne w 2027 roku może być wyższe, ale na ostateczną kwotę trzeba jeszcze poczekać. Rząd ma czas na podjęcie decyzji tylko do 15 września.

None
03.09.2026 17:25 Na wykresie krach to tylko ząbek. Gdy jesteś w jego środku, czujesz że to koniec

Każdy wykres z ostatniego stulecia mówi to samo: spadki były przejściowe, a rynek zawsze wracał wyżej. Grzegorz Zalewski uważa, że to najbardziej mylące zdanie w inwestowaniu. Wykres nie zapisuje bowiem tego, co ludzie słyszeli i czuli, będąc w środku bessy. 

Listy z ZUS
03.09.2026 16:44 ZUS zmienia terminy wypłat we wrześniu. Dwie grupy dostaną pieniądze wcześniej

Układ kalendarza oraz start wypłat czternastej emerytury sprawią, że wrzesień 2026 roku przyniesie sporo zmian dla seniorów. Część świadczeniobiorców otrzyma swoje pieniądze przed terminem, a na ich konta trafi dodatkowy zastrzyk gotówki bez konieczności składania jakichkolwiek wniosków w urzędzie.

Pieniądze, dziecko
03.09.2026 13:52 Nowe świadczenie dla rodzin od 1 września. Nawet 10 tys. zł "maluszkowego” z budżetu miasta

Miejskie programy wsparcia wchodzą na zupełnie nowy poziom. Od 1 września wchodzi w życie nowe świadczenie dla rodziców, które oferuje nawet 10 tys. zł jednorazowego zastrzyku gotówki z budżetu lokalnego. Zdecentralizowana polityka prorodzinna staje się orężem samorządów w walce z kryzysem demograficznym.

Pieniądze, ZUS
03.09.2026 13:26 Spóźnisz się z aktualizacją danych? ZUS może nie wysłać emerytury na czas

Państwowy ubezpieczyciel wysyła wyraźny sygnał do seniorów, sugerując, że rutinowa opieszałość w sprawach urzędowych może słono kosztować. Chodzi o mechanizmy, które w nieoczekiwanym momencie mogą całkowicie wstrzymać dopływ gotówki na konto. Ile czasu ma emeryt na reakcję, nim jego pieniądze wrócą do państwowej kasy?

Pieniądze, seniorka
03.09.2026 10:06 Pieniądze na rentę wdowią mogą zostać zwiększone. Dosypią tym seniorom

Masowy napływ wniosków o nowo wprowadzone świadczenie doprowadził do sytuacji, w której wyznaczone pule finansowe przestały wystarczać na pokrycie zobowiązań. Błędne szacunki liczby beneficjentów sprawiły, że państwowa kasa musi w pilnym trybie szukać dodatkowego zastrzyku gotówki.

None
03.09.2026 05:22 Nawet 138 tys. zł dofinansowania na remont łazienki. Polacy wciąż nie mają pojęcia

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i samorządy uruchomiły tegoroczne programy wsparcia w dostosowaniu mieszkań do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Z rządowych danych wynika, że można odzyskać nawet 95% kosztów przebudowy. O pieniądze na usunięcie barier architektonicznych mogą starać się osoby spełniające określone warunki. Wnioskodawcy muszą także posiadać tytuł prawny do nieruchomości lub przedstawić pisemną zgodę jej właściciela na wykonanie prac. 

None
02.09.2026 19:19 Tyle kosztuje obiad na szkolnej stołówce w roku szkolnym 2026/2027. Ta kwota to nie żart

Początek nowego roku szkolnego przyniósł spore różnice w cenach obiadów w podstawówkach, a przy okazji zmienił zasady układania jadłospisów. Jak wynika z informacji dziennika „Fakt" oraz danych ze stron samych placówek, rodzice płacą za posiłek od kilku do nawet kilkudziesięciu złotych. W jednej szkole obiad kosztuje 5,50 zł, w innej ten sam duży zestaw sięga 25 zł. Do tego doszły nowe wymogi Ministerstwa Zdrowia, które zmieniają to, co trafia na talerze uczniów.

Pieniądze
02.09.2026 16:42 Renta wdowia w górę, ale nie dla wszystkich. Ważne wieści dla seniorów

Nowe zasady zbiegu świadczeń miały przynieść ulgę seniorom po stracie współmałżonka, dając możliwość łączenia własnej emerytury z rentą rodzinną. Nie wszyscy beneficjenci zobaczą jednak większe przelewy, ponieważ ustawodawca wprowadził limit wypłat. Przekroczenie progu odcina prawo do wyższych kwot.

Instagram AI
02.09.2026 13:33 Nowe zasady na Instagramie. Te konta będą miały ograniczony dostęp

Sztuczna inteligencja coraz mocniej zmienia media społecznościowe, a jednym z najbardziej widocznych efektów tej transformacji są wirtualne modelki i influencerzy. Niektórzy z nich wyglądają na tyle realistycznie, że użytkownik może nie zorientować się od razu, że obserwowana osoba w rzeczywistości nie istnieje. Instagram postanowił teraz ograniczyć takie sytuacje i wprowadza nowy obowiązek dla części kont wykorzystujących AI.

Butelkomat kupon
02.09.2026 13:24 Netto zmienia zasady kaucji. Zniknie problem z realizacją bonu

System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 roku i w ciągu kilkunastu miesięcy stał się stałym elementem zakupów milionów konsumentów. Wraz ze wzrostem liczby zwracanych butelek i puszek pojawiły się jednak praktyczne problemy dotyczące m.in. realizacji bonów wydawanych przez automaty kaucyjne. Od 1 września jedna z dużych sieci handlowych zmieniła swoje zasady. Równolegle Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizuje rozwiązanie, które może w przyszłości ujednolicić reguły dla całego rynku.

ZUS limity
02.09.2026 10:50 Ważna zmiana w ZUS od 2027 roku. Część pracowników odda więcej z pensji

W 2027 roku część pracowników może przez dłuższy czas otrzymywać niższe wynagrodzenie netto, mimo że zasady naliczania podstawowych składek nie ulegną rewolucyjnej zmianie. Powodem będzie wzrost jednego z ważnych limitów stosowanych przez ZUS, którego wysokość zależy od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. Zmiana nie obejmie wszystkich zatrudnionych, ale osoby z wysokimi zarobkami mogą odczuć ją bezpośrednio w swoich wypłatach.

Pieniądze
01.09.2026 18:43 Ruszają wypłaty 14. emerytury. ZUS podał terminy, wiadomo, kto dostanie pełne 1978,49 zł

Wypłata 14. emerytury w Polsce po raz kolejny staje się obiektem gorących dyskusji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oficjalnie uruchomił jesienny harmonogram wypłat i pierwsze pieniądze trafiły już do świadczeniobiorców. Ile w tym roku wynosi wyczekiwany dodatek i kto zasiądzie w gronie uprzywilejowanych?

Pieniądze
01.09.2026 17:41 2403 zł miesięcznie zamiast 800+? Sejm podjął decyzję ws. petycji

Pomysł na gwarantowaną wypłatę co miesiąc dla każdego obywatela bez względu na osiągane zarobki powrócił do sejmowych ław. Polaków elektryzują wizje rewolucji w portfelach i pytania o przyszłość dotychczasowych programów osłonowych. Czy 2403 zł faktycznie trafi do każdego domostwa i zastąpi popularne świadczenie rodzinne?

Nauczyciele pensja
01.09.2026 13:03 Takich pensji domagają się nauczyciele. Na pieniądzach lista oczekiwań się nie kończy

Rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna się w atmosferze kolejnej dyskusji o sytuacji pracowników oświaty. Nauczyciele wskazują nie tylko na wysokość wynagrodzeń, ale również na sposób ich ustalania, dodatki i zasady rozwoju zawodowego. W internetowej dyskusji pojawiły się konkretne propozycje zmian, a część z nich oznaczałaby bardzo wyraźny wzrost pensji. Jednocześnie dzień przed rozpoczęciem zajęć pracownicy oświaty protestowali przed Kancelarią Premiera, przedstawiając własne postulaty dotyczące pieniędzy i warunków pracy.

Skolim koncert
01.09.2026 12:09 Skolim zagrał u Karola Nawrockiego w Juracie. Wiadomo, ile dostał za występ

Występ Skolima podczas wydarzenia zorganizowanego w prezydenckiej rezydencji w Juracie wzbudził spore zainteresowanie jeszcze przed rozpoczęciem koncertu. Artysta należy obecnie do najbardziej rozchwytywanych wykonawców w Polsce, a medialne doniesienia o jego stawkach za pojedynczy występ sięgają dziesiątek tysięcy złotych. Nic więc dziwnego, że pojawiły się pytania o pieniądze przeznaczone na jego udział w wydarzeniu zainicjowanym przez Karola Nawrockiego. Po zakończeniu imprezy Kancelaria Prezydenta przekazała, jak wyglądała kwestia wynagrodzenia muzyków.

Tankowanie wrzesień
01.09.2026 10:11 Od 1 września koniec obniżki na paliwo. Na części stacji różnica przekracza 1 zł na litrze

Kierowcy, którzy 1 września podjechali na stację paliw, zobaczyli na pylonach zupełnie inne kwoty niż jeszcze dzień wcześniej. Zakończył się bowiem tymczasowy rządowy mechanizm, który przez drugą połowę sierpnia ograniczał koszt tankowania. Jeszcze przed jego wygaśnięciem na części stacji pojawiały się kolejki osób chcących uzupełnić bak na dotychczasowych warunkach. Początek września przyniósł natomiast pierwszą realną odpowiedź na pytanie, jak zachowają się ceny po powrocie zwykłych zasad rynkowych.

Pociąg wrzesień
01.09.2026 08:55 Tańsze bilety PKP Intercity. Ceny spadają o minimum 35 proc., jednak nie w każdy dzień

Pasażerowie regionalnych pociągów mogą od końca sierpnia kupować tańsze bilety. Samorząd i przewoźnik rozszerzyli specjalną ofertę na kolejną trasę, z której regularnie korzystają m.in. uczniowie, studenci oraz osoby dojeżdżające do pracy. Na tym jednak nie koniec. Z okazji 25-lecia PKP Intercity przygotowano także trzydniową promocję, w ramach której bilety będą tańsze o co najmniej 35 proc.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: