biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Pieniądze, ZUS
28.05.2026 15:46 Tysiące Polaków może stracić część świadczeń ZUS. Jeden warunek wystarczy, by je zachować

Kwestia łączenia dodatku pielęgnacyjnego ze świadczeniem wspierającym budzi wiele wątpliwości i jest źródłem licznych nieporozumień. W części przypadków te formy wsparcia z ZUS wzajemnie się wykluczają, co prowadzi do sytuacji, w których część uprawnionych rezygnuje z jednego ze świadczeń. Wyjaśniamy, jak prawidłowo korzystać z obu form pomocy i na co zwrócić uwagę, aby nie utracić przysługujących środków.

Starsza para sprawdza rachunki i oblicza wydatki przy użyciu laptopa w domu - motyw długów, podatków i finansowych obaw zmartwionego małżeństwa seniorów.
28.05.2026 15:25 To koniec emerytury jaką znamy. ZUS forsuje wielkie zmiany. Seniorzy nie mają wyjścia

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie wraca do propozycji, która mogłaby istotnie zmienić sposób wypłaty świadczeń emerytalnych i rentowych w Polsce. Nowe rozwiązanie mogłoby zacząć obowiązywać już w 2027 roku.

Podatki, Polacy, rząd
28.05.2026 14:39 Rząd szykuje zwrot w podatkach. Nowe przepisy dotkną milionów Polaków

Rząd przygotowuje istotne zmiany w systemie podatkowym, które mogą znacząco wpłynąć na sytuację wielu przedsiębiorców. Planowane przepisy budzą szczególne obawy wśród osób rozliczających się ryczałtem, ponieważ w praktyce mogą oznaczać wyższe obciążenia i mniej korzystne zasady rozliczeń.

Donald Tusk, SAFE, umowa, Polska, dofinansowanie
28.05.2026 13:28 100 miliardów zł dla Polski. Podpisano kluczową umowę

Rusza realizacja unijnego programu pożyczek SAFE. Jak poinformował wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, podpisano już pierwsze umowy finansowe, a do końca maja liczba zawartych kontraktów może sięgnąć 59. Ich łączna wartość ma wynieść około 100 mld zł.

Rodzina 800+, świadczenia, pieniądze
28.05.2026 09:45 Rewolucja w świadczeniach rodzina 800+. Ministerstwo podało konkretny termin i wytyczne

Nowy okres świadczeniowy programu „Rodzina 800 plus” rozpoczyna się 1 czerwca. Nie wszyscy rodzice otrzymają jednak pełną kwotę świadczenia. Podano konkretne wytyczne, które osoby otrzymają jedynie 400 zł dofinansowania.

ZUS, kolejki, pieniądze
28.05.2026 09:14 ZUS odda Polakom pieniądze, wystarczy 1 wniosek. Czas tylko do 1 czerwca

Można odzyskać nawet kilka tysięcy złotych z ZUS, ale wiele osób wciąż nie ma pojęcia, że czas na działanie właśnie się kończy. Wystarczy jeden dokument, by pieniądze wróciły na konto, jednak spóźnienie może oznaczać bezpowrotną stratę. Urzędowy termin mija szybciej, niż wielu się wydaje, a zainteresowani mają już tylko kilka dni, by dopełnić formalności. Co ważne, sprawa dotyczy ogromnej grupy Polaków — i nie każdy zdaje sobie sprawę, że może liczyć na dodatkowy zwrot.

Ceny paliw
28.05.2026 08:18 Nowe ceny paliw na stacjach. Od 28 maja tyle zapłacimy za PB 95, PB 98, ON i LPG

Kierowcy mogą dziś zapłacić mniej za tankowanie. Ministerstwo Energii opublikowało nowe maksymalne ceny paliw, które obowiązują od czwartku,28 maja. Z najnowszego obwieszczenia resortu kierowanego przez Miłosza Motykę wynika, że zarówno benzyna, jak i olej napędowy są tańsze niż dzień wcześniej.

Iwona Pavlovic
27.05.2026 13:39 Tyle emerytury dostaje Iwona Pavlović, można się zdziwić. "Należą mi się te pieniążki"

Temat emerytur gwiazd niezmiennie wzbudza ogromne emocje w społeczeństwie, stając się pretekstem do dyskusji o odpowiedzialności finansowej. Choć część artystów narzeka na wysokość otrzymywanych świadczeń, Iwona Pavlović wyłamuje się z tego trendu. Prawda o systemie emerytalnym zmusza jednak do postawienia pytania, jak mądrze zabezpieczyć kapitał na przyszłość.

Pieniądze, ZUS
27.05.2026 10:17 ZUS opublikował dane. Tyle średnio emerytury dostają Polacy, kwota może zdziwić

Krajowy system ubezpieczeń społecznych mierzy się z bezprecedensowym obciążeniem finansowym, które z każdym miesiącem przybiera na sile. Najnowszy biuletyn opublikowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przynosi fundamentalne dane obrazujące kondycję finansową polskich emerytów po wiosennej modyfikacji świadczeń. Dla milionów starszych osób wyższe przelewy to oddech ulgi w codziennych zmaganiach z kosztami życia, jednak z punktu widzenia stabilności kas państwowych sytuacja zaczyna wyglądać alarmująco.

Eurojackpot
27.05.2026 09:00 Bank rozbity w Eurojackpot. Polak wygrał 1,4 mln, a to nagroda trzeciego stopnia. Tyle zgarnął wygrany

Rynek gier liczbowych w Europie rzadko kiedy dostarcza tak gigantycznych emocji, jak w miniony wtorek. Dziesiątki milionów graczy na całym kontynencie z zapartym tchem śledziło wieczorne doniesienia z maszyny losującej, licząc na przełom w swoim życiu finansowym. Ogromna kumulacja, która narastała od dłuższego czasu, rozbudziła wyobraźnię inwestorów amatorów i regularnych bywalców kolektur. Choć uwaga większości komentatorów skupia się na nowym europejskim multimilionerze, to również nad Wisłą pojawiły się powody do świętowania, udowadniając, że polskie zaangażowanie w międzynarodowe loterie przynosi wymierne korzyści.

Rynny dach
27.05.2026 06:20 8 tys. zł dla właścicieli domów jednorodzinnych. Wystarczy spełnić warunki, uwzględnoine wydatki wsteczne

Polska od lat mierzy się z postępującym problemem niedoboru wód gruntowych, co stawia właścicieli domów przed nowymi wyzwaniami. Tegoroczny sezon przyniesie jednak realne wsparcie finansowe dla osób, które zdecydują się na inwestycję w obrębie swojej nieruchomości. Nowy program dopłat to szansa na modernizację ogrodu.

Dofinansowanie dla właścicieli domów fot. Canva Pro
26.05.2026 17:44 Nawet 35 tys. zł dla właścicieli domów. Trzeba się spieszyć z wnioskiem

Właściciele domów mogą jeszcze skorzystać z wysokiego dofinansowania na wymianę źródła ogrzewania. Stawka jest konkretna – nawet 35 tys. zł, ale czasu na decyzję jest coraz mniej. Program już działa, a zainteresowanie rośnie, co oznacza jedno: kto złoży wniosek szybciej, ma większe szanse na pieniądze i realizację inwestycji jeszcze w tym roku.Sprawdzamy:35 tys. zł dotacji – kto może dostać i na jakich warunkachdo kiedy wnioski 2026 – kluczowy termin i realne ryzyko spóźnieniawymiana pieca a kary – nawet 5 tys. zł za brak działania

Wędkarz szczupak
26.05.2026 13:27 Wędkarze już odliczają dni do 31 maja, inaczej surowa kara. Złamanie zakazu nawet 500 zł

Wiosna i lato to czas, gdy Polacy masowo ruszają nad wodę, a wędkarstwo przeżywa swoisty renesans. Zmiejszona presja na środowisko naturalne wymusza wprowadzanie rygorystycznych, lecz często kontrowersyjnych regulacji. Gdzie kończy się ochrona przyrody, a zaczyna absurdalna biurokracja, która uderza po kieszeni pasjonatów?

Dzieci pieniądze
26.05.2026 08:23 1820 zł na dziecko jeszcze przed wrześniem. Trzeba jak najszybciej złożyć wniosek

Wsparcie finansowe dla rodziców dzieci rozpoczynających nowy rok szkolny staje się kluczowym elementem domowego budżetu, a odpowiednia strategia składania wniosków pozwala zabezpieczyć pokaźny zastrzyk gotówki. Jeszcze latem opiekunowie mają szansę otrzymać 1820 złotych na potrzeby najmłodszych. Trzeba spełnić kluczowe warunki.

Urlop, walizka, lotnisko
25.05.2026 20:19 Odwołanie z urlopu przez pracodawcę? Te prawa przysługują pracownikowi

Każdy pracownik w Polsce ma zagwarantowane prawo do corocznego, nieprzerwanego i w pełni płatnego urlopu wypoczynkowego, którego długość zależy od stażu pracy - 20 dni przy zatrudnieniu krótszym niż 10 lat oraz 26 dni po przekroczeniu tego progu. Główny inspektor pracy Marcin Stanecki wyjaśnił, w jakich sytuacjach pracodawca może odwołać pracownika z urlopu.

Emerytura informacja
25.05.2026 19:20 Rok dłużej bez emerytury może się opłacić. ZUS ujawnia, o ile wzrośnie świadczenie

Moment przejścia na emeryturę dla wielu osób w Polsce oznacza planowany odpoczynek po zakończeniu aktywności zawodowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreśla jednak, że sama decyzja o odejściu z pracy może mieć istotne konsekwencje dla wysokości przyszłego świadczenia. Coraz więcej przyszłych emerytów przed złożeniem wniosku analizuje więc, ile realnie otrzyma z systemu.

Urząd Skarbowy, Arkadiusz Ziolek/East News
25.05.2026 18:16 Urząd Skarbowy prześwietla przelewy do rodziny. 3 słowa w tytule spowodują problemu

Coraz więcej dorosłych Polaków mieszka z rodzicami, jednocześnie pracując zawodowo i regularnie przekazując im część swoich dochodów. Szacuje się, że robi tak nawet 1,7 mln osób. W wielu przypadkach nie zdają sobie sprawy, że takie przelewy mogą zainteresować fiskusa i potencjalnie rodzić obowiązki podatkowe. Kluczowe znaczenie mogą mieć nawet pojedyncze słowa w tytule przelewu, które wpływają na jego kwalifikację prawną.

Portfel pieniądze podatki
25.05.2026 16:38 3386 złotych świadczenia pielęgnacyjnego. Ci Polacy dostaną je bez względu na dochód

Świadczenie pielęgnacyjne wzrosło w 2026 roku do 3386 zł miesięcznie, a nowe przepisy rozszerzyły krąg osób uprawnionych do wsparcia. O pieniądze mogą ubiegać się już nie tylko opiekunowie rezygnujący z pracy, ale także osoby aktywne zawodowo, które opiekują się osobami z niepełnosprawnościami. Trwają kolejne wypłaty świadczenia. Kto może je otrzymać i jakie warunki trzeba spełnić?

Fot. Canva
25.05.2026 16:17 Taką emeryturę wypłacają po 23 latach pracy w służbach mundurowych. Są też dodatkowe świadczenia

Emeryci służb mundurowych mogą liczyć na świadczenia znacznie wyższe niż seniorzy objęci powszechnym systemem emerytalnym. W 2025 roku przeciętna emerytura funkcjonariuszy wyniosła już ponad 6,9 tys. zł brutto miesięcznie, czyli niemal o 3 tys. zł więcej niż średnia emerytura wypłacana przez ZUS.

Stacja paliw 26 maja
25.05.2026 14:41 Tyle zapłacisz za tankowanie we wtorek 26 maja. Wszystkie paliwa zmieniają ceny

Eskalacja napięć na Bliskim Wschodzie wciąż dyktuje twarde warunki na rynkach. Choć rośnie globalna cena ropy, wizyta na stacji paliw nie powinna drastycznie zrujnować domowych budżetów. Od jutra nowe stawki maksymalne cen paliw. Resort energii udostępnił zestawienie obowiązujące we wtorek 26 maja 2026 roku.

Wesele atrakcje
25.05.2026 13:31 Koniec ery fotobudek? Nowa atrakcja podbija wesela, nowożeńcy wydają nawet 6 tys. zł

Organizacja ślubu przypomina dziś precyzyjnie reżyserowany spektakl, w którym liczy się przede wszystkim unikalne doświadczenie. Narzeczeni konsekwentnie odchodzą od dawnych przyzwyczajeń, stawiając na oryginalność. Najnowszy trend przykuwa uwagę licznych gości, ale kosztuje krocie. Za ten kulinarny spektakl trzeba jednak odpowiednio zapłacić - nawet 6 tys. złotych.

Emerytura informacja
25.05.2026 12:47 ZUS ostrzega przed zawieszeniem świadczeń. Emeryci i renciści mają czas tylko do 1 czerwca

Polska demografia zmienia się w bardzo szybkim tempie, a rosnąca liczba osób w wieku poprodukcyjnym stawia przed systemem duże wyzwania. Seniorzy coraz częściej są aktywni dłużej, niż wymaga tego od nich prawo. Zbliża się ważny termin dla dużej części emerytów i rencistów. 1 czerwca mija czas na złożenie dokumentów.

Stream Łatwoganga
25.05.2026 05:03 Łatwogang dojechał do Gdańska. Tyle pieniędzy zebrał docierając do mety

Akcja charytatywna Łatwoganga znów przyciągnęła uwagę tysięcy internautów. Piotr Hancke ruszył rowerem z Zakopanego do Gdańska, aby nagłośnić zbiórkę dla 8-letniego Maksa Tockiego, chorego na dystrofię mięśniową Duchenne’a. Cel był konkretny i bardzo pilny - chodziło o brakujące 12 mln zł na terapię, której koszt przekraczał możliwości rodziny chłopca.

Pismo, ZUS, list
24.05.2026 10:48 ZUS zmienia terminy wypłat emerytury w czerwcu. Ci seniorzy są w uprzywilejowanej grupie

Polscy emeryci, którzy wyczekują czerwcowych przelewów, powinni dokładnie sprawdzić kalendarz. Zakład Ubezpieczeń Społecznych modyfikuje bowiem dotychczasowy porządek dystrybucji gotówki. Część świadczeniobiorców otrzyma należne środki znacznie wcześniej, niż zakładały pierwotne plany, co bezpośrednio wpłynie na zarządzanie domowym budżetem na początku nadchodzącego lata.

Wpłaty gotówki pod lupą banków Fot. Marek BAZAK/East News
24.05.2026 05:41 Wpłacasz gotówkę? Od tej kwoty bank musi zgłosić to do skarbówki. Sprawdź limity

Wpłata gotówki do banku wydaje się prostą czynnością, ale w praktyce może uruchomić szereg procedur, o których wielu klientów nie ma pojęcia. Kluczowe znaczenie ma nie tylko kwota, ale też sposób i częstotliwość wpłat. W określonych przypadkach informacje o transakcjach trafiają do państwowych instytucji, a nawet mogą zainteresować fiskusa.Sprawdzamy w artykule:limit wpłat gotówki 15 000 euro – kiedy bank musi zgłosić transakcjęczy mniejsze wpłaty też są kontrolowane i kiedy trafiają do analizyco się dzieje po zgłoszeniu do GIIF i kiedy sprawa może trafić do skarbówki

Moneta PRL
23.05.2026 13:20 Te monety z PRL-u są warte krocie. Kolekcjonerzy płacą fortunę, a każdy może je mieć

Zapomniane pamiątki z przeszłości potrafią skrywać niewyobrażalną wartość, a domowa kolekcja skarbów bywa dziś świętym Graalem dla poszukiwaczy. Niektóre unikalne monety z PRL biją spektakularne rekordy, osiągając zawrotne ceny na rynkach aukcyjnych. Warto dokładnie sprawdzić głębokie szuflady i stare klasery, by odkryć tam prawdziwe pieniądze.

Roślina ceny
23.05.2026 13:11 Za kilogram płacą 1500 zł. Mało kto wie, że ta roślina jest uprawiana w Polsce

Polski krajobraz rolniczy przechodzi fascynującą transformację. Choć nasz kraj od dekad słynie z tradycyjnych upraw, na polach coraz częściej pojawiają się niespotykane i bardzo drogie rośliny. Ich obecność to nie tylko kulinarna ciekawostka, ale intratny biznes, który rewolucjonizuje rynkowe trendy. W grę wchodzą ogromne pieniądze.

Działka budowa
23.05.2026 12:33 Nie wystarczy kupić tańszą działkę, by wybudować na niej dom. Tyle trzeba zapłacić za odrolnienie

Zakup tańszego gruntu pod miastem nierzadko wydaje się idealnym pomysłem na ulokowanie kapitału. Zanim jednak wbijesz pierwszą łopatę pod fundamenty domu, czeka cię skomplikowana droga prawna. Przeprowadzane przekształcenie działki rolnej na budowlaną w 2026 roku przynosi inwestorom spore wyzwania finansowe i formalne.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: