biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Pieniądze, kalendarz
27.09.2026 12:52 ZUS zmienia terminy wypłat emerytur. Jedna grupa dostanie w październiku podwójną emeryturę

Październik przyniesie licznym seniorom niespodziewane roszszady w finansach domowych. Część świadczeniobiorców otrzyma od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dwa przelewy w ciągu jednego miesiąca. Wyjaśniamy, jak układa się najnowszy harmonogram wypłat ZUS.

Listonosz
27.09.2026 11:47 Listonosz nie przyniesie już emerytury? Jest decyzja Ministerstwa Rodziny

Planowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych całkowita cyfryzacja wypłat dla seniorów stała się powodem gorących dyskusji. Czy wypłaty emerytur przejdą głęboką transformację bez pytania ich o zdanie? Resort rodziny zajął oficjalne stanowisko w sprawie gotówki dostarczanej do milionów domów.

Pieniądze
27.09.2026 05:25 Przepracowała 58 lat. Teraz ZUS wypłaca jej taką emeryturę

Kiedy większość z nas marzy o szybkim przejściu na odpoczynek, na polskiej mapie świadczeń pojawiają się przypadki całkowicie wywracające powszechne myślenie o finansach na starość. Gigantyczny przelew z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla seniorki udowadnia, jak duże znaczenie dla portfela ma opóźnienie momentu złożenia wniosku.

Świadczenie 500
26.09.2026 18:29 ZUS wypłaca 500 zł dodatkowego świadczenia. Nie każdy wie, że może je otrzymać

ZUS wypłaca świadczenie, o którym wiele osób dowiaduje się dopiero wtedy, gdy zaczynają mieć trudności z samodzielnym funkcjonowaniem. Może ono stanowić dodatkowe wsparcie obok emerytury lub renty, ale samo osiągnięcie określonego wieku nie wystarcza, aby je otrzymać. O przyznaniu pieniędzy decyduje kilka warunków, w tym dokumentacja dotycząca stanu zdrowia. W części przypadków raz wydane orzeczenie może mieć szczególne znaczenie także dla dalszej wypłaty świadczenia.

Eurojackpot
26.09.2026 11:13 Wielka wygrana w Eurojackpot. Polak zgarnął kosmiczną kwotę

Kolejne losowanie międzynarodowej loterii Eurojackpot przyniosło ogromne emocje milionom graczy na całym kontynencie. Choć w miniony piątek nikt nie sięgnął po absolutną pulę, w kraju nad Wisłą padła wygrana, która z pewnością odmieni życie jednego z graczy. Rosnąca w zawrotnym tempie pula nagród powoduje, że w najbliższych dniach przed punktami sprzedaży mogą ustawić się spore kolejki.

Seniorka
26.09.2026 09:59 Przez 20 lat pracowała w Niemczech, tyle emerytury dostała. Kwota to nie żart

Różnice w zarobkach między Polską a naszym zachodnim sąsiadem od dekad przyciągają setki tysięcy rodaków, którzy szukają nad Renem nie tylko lepszej codzienności, ale i stabilnej przyszłości na starość. W powszechnym przekonaniu praca w niemieckiej gospodarce automatycznie przekłada się na godziwe, wręcz luksusowe świadczenia po zakończeniu aktywności zawodowej. Wizja seniora spędzającego jesień życia na zagranicznych wycieczkach głęboko zakorzeniła się w społecznej świadomości.

Wesele prezent
26.09.2026 07:20 Do koperty włożyli 400 zł. Tak zareagowała para młoda. Ekspert komentuje

Sezon weselny co roku przynosi ten sam dylemat: ile pieniędzy powinno znaleźć się w kopercie dla nowożeńców? Rosnące koszty organizacji przyjęć sprawiają, że kwoty wręczane jako prezent również idą w górę. Nie istnieje jednak oficjalny cennik, a oczekiwania mogą bardzo różnić się w zależności od rodziny, relacji z parą młodą i możliwości finansowych gości. Jedna z ostatnich historii opisana w internecie ponownie rozpaliła dyskusję o tym, gdzie kończy się zwyczaj, a zaczyna presja.

Tankowanie koniec września
26.09.2026 05:20 Ceny za paliwo po weekendzie. Od 28 września tyle kierowcy mogą zapłacić na stacjach benzynowych

Wrzesień nie przyniósł kierowcom większego wytchnienia na stacjach benzynowych. Paliwo pozostaje drogie, a szczególnie mocno podwyżki odczuwają właściciele samochodów z silnikiem Diesla. Końcówka miesiąca również nie zapowiada wyraźnego przełomu. Analitycy przedstawili już prognozę na tydzień rozpoczynający się 28 września i wskazują, że przy dystrybutorach nadal trzeba będzie zostawiać sporo pieniędzy.

Siatkówka mistrzostwa
25.09.2026 20:07 Siatkarze zagrają o złoto. Po turnieju mogą dostać dodatkowe pieniądze od państwa

Reprezentacja Polski w siatkówce jest o krok od kolejnego wielkiego sukcesu. Biało-czerwoni pokonali Słowenię 3:0 i awansowali do finału mistrzostw Europy, dzięki czemu są już pewni co najmniej srebrnego medalu. Wynik ostatniego spotkania będzie miał znaczenie nie tylko dla miejsca na podium. Przepisy pozwalają bowiem ministrowi sportu przyznawać zawodnikom dodatkowe nagrody finansowane z budżetu państwa.

VAT ustawa
25.09.2026 18:21 Prezydent podpisał ważną ustawę podatkową. Nowe zasady już od przyszłego roku

Prezydent podpisał kolejną ustawę zmieniającą zasady rozliczania podatku od towarów i usług. Nowelizacja zawiera cały pakiet rozwiązań dotyczących przedsiębiorców - część z nich ma uprościć formalności, a inne zwiększyć szczelność systemu podatkowego. Jedną z najważniejszych nowości będzie mechanizm, którego do tej pory polskie przepisy o VAT nie przewidywały. Ma on szczególne znaczenie dla firm uczestniczących w międzynarodowym handlu towarami.

Emerytura minimalna krajowa
25.09.2026 17:50 Pracowała 40 lat, ale zawsze za najniższą krajową. Taką emeryturę wypłaca ZUS

Czterdzieści lat aktywności zawodowej może wydawać się stażem, który powinien zapewnić spokojną finansowo emeryturę. W praktyce sama liczba przepracowanych lat nie przesądza jednak o wysokości wypłaty z ZUS. Ogromne znaczenie mają zarobki osiągane przez całą karierę, a wraz z nimi wysokość odprowadzanych składek. Dobrze pokazuje to przykład kobiety, która przez cztery dekady otrzymywała wynagrodzenie na poziomie płacy minimalnej.

Pieniądze
24.09.2026 14:01 Zmiany w rencie wdowiej. ZUS wypłaci więcej, wiadomo kiedy podwyżka

System emerytalny w Polsce przez dekady stawiał osoby po stracie współmałżonka przed bezwzględnym wyborem. Decyzja o rezygnacji z własnego, wypracowanego przez lata świadczenia na rzecz renty po zmarłym partnerze była standardem. Od niedawna przepisy dają tu jednak znacznie większą swobodę, a nadchodzący krok ustawodawcy przyniesie kolejne odczuwalne podwyżki.

Pieniądze, ZUS
24.09.2026 09:59 Zapomniane świadczenie z ZUS. Wypłacą 1483,87 zł miesięcznie nawet przez 3 lata

Polski system zabezpieczenia społecznego kryje w sobie rozwiązania, o których istnieniu niemal nikt nie pamięta. Choć przepisy pozwalają na wielomiesięczne pobieranie wsparcia finansowego przy zmianie profesji, Polacy rzadko po nie sięgają.

Zdrapki Lotto
24.09.2026 08:45 Polak wygrał fortunę w zdrapce. Zapłacił tylko 10 zł, a zgarnął kosmiczną kwotę

Wtorkowy zakup w bydgoskiej kolekturze LOTTO przyniósł graczowi wielki sukces finansowy. W zdrapce "Classic Black 13" padła najwyższa przewidziana w regulaminie nagroda, powiększając pokaźną sumę tegorocznych wygranych, które trafiły do mieszkańców całego województwa kujawsko-pomorskiego.

Inea, UOKiK, kara
23.09.2026 18:28 Prawie 2 mln zł kary dla Inei. UOKiK zakwestionował opłaty za rezygnację i doliczany antywirus

Prezes UOKiK nałożył na wielkopolskiego operatora Inea blisko 2 mln zł kary za zawyżone opłaty przy wcześniejszym rozwiązywaniu umów oraz aktywowanie płatnej usługi Inea Safe bez wyraźnej zgody klientów. Jak poinformował urząd w środę, chodzi dokładnie o 1 882 000 zł. Spółka ma też zwrócić konsumentom nienależnie pobrane opłaty i ponownie rozpatrzyć reklamacje dotyczące antywirusa.

ZUS, nowy komunikat, pilny komunikat, oszustwo
23.09.2026 15:57 ZUS wydał ważny komunikat. Miliony Polaków mogą paść ofiarą oszustwa. Otrzymują niepokojące listy

ZUS wydał pilne ostrzeżenie. Do skrzynek pocztowych osób z niepełnosprawnościami i ich bliskich trafiają listy do złudzenia podobne do pism urzędowych, a w środku zawierają gotowe umowy i pełnomocnictwa. Nadawcy obiecują pomoc w uzyskaniu świadczenia wspierającego, ale każą sobie za nią słono płacić. Tymczasem wszystko można załatwić za darmo. Zakład apeluje, by nie podpisywać takich dokumentów pochopnie i zawsze sprawdzać, kto naprawdę stoi za przesyłką.

Pieniądze, ZUS
23.09.2026 11:35 ZUS przeleje 1978,49 zł już 25 września. Ci seniorzy nie dostaną ani złotówki

Finałowa fala wypłat czternastej emerytury staje się faktem, ale tysiące seniorów odejdą z kwitkiem. ZUS realizuje ostatnie przelewy w ramach tegorocznego harmonogramu, choć nie każdy świadczeniobiorca zobaczy dodatkowe środki na swoim koncie. Dlaczego część emerytów musi obejść się bez corocznego zastrzyku gotówki?

Pieniądze
23.09.2026 08:46 Jak wypłacić pieniądze z konta zmarłego? Najpierw potrzebujesz tego dokumentu

Odzyskanie oszczędności z rachunku zmarłego bliskiego bywa zaskakująco skomplikowanym procesem, który potrafi zaskoczyć brak wiedzy o przepisach bankowych. Choć w obliczu żałoby sprawy finansowe schodzą na drugi plan, to próba wypłaty gotówki kartą zmarłego czy zlecenie przelewu tuż po jego śmierci jest poważnym błędem.

ceny paliw, pb95, pb98, diesel, on, LPG, minister, nowe doniesienia
23.09.2026 07:20 Nowe doniesienia ws. cen paliw w Polsce. Minister zabrał głos

Ceny paliw w Polsce budzą coraz większe obawy kierowców. Po ostatnich podwyżkach wielu Polaków zastanawia się, jak sytuacja będzie wyglądała w kolejnych miesiącach i czy tankowanie ponownie mocno obciąży domowe budżety.

kaucja za butelki i puszki
23.09.2026 05:20 11 tys. butelek i prawie 10 godzin przy butelkomacie. Tyle pieniędzy odebrał z kaucji

Rosnąca popularność automatów przyjmujących butelki i puszki sprawia, że system kaucyjny coraz mocniej wpisuje się w codzienne nawyki związane z recyklingiem. Okazuje się jednak, że recyklomat może być także narzędziem społecznego zaangażowania. Pochodzący z Małopolski popularyzator biegów długodystansowych zebrał tysiące puszek i butelek, a następnie oddał je do automatu, by uzyskane w ten sposób środki przeznaczyć na pomoc charytatywną. Efekt zbiórki przerósł oczekiwania - licznik wskazał tysiące zwróconych opakowań i znaczącą kwotę.

renta socjalna
22.09.2026 19:51 Ile wynosi renta socjalna w 2026 roku? Tyle świadczenia wpływa na konto

Dla tysięcy Polaków coroczna waloryzacja świadczeń to kluczowy moment w domowym budżecie. Kiedy organ rentowy ogłasza nowe, wyższe stawki, na papierze wszystko wygląda obiecująco. Zderzenie oficjalnych komunikatów z rzeczywistością bywa jednak dla wielu uprawnionych wyjątkowo bolesne. Różnica między oficjalną kwotą brutto a faktycznym przelewem potrafi głęboko rozczarować.

14. emerytura, emeryt, emerytura, rząd, sejm, pieniądze, 25 września
22.09.2026 17:23 Już 25 września wielkie premie dla seniorów. Nie każdy z niej skorzysta. Znamy wytyczne

Seniorów czeka specjalna premia, na którą wielu z nich tylko czekało. Już 25 września kolejna grupa emerytów i rencistów może otrzymać dodatkowe pieniądze. Nie wszyscy jednak dostaną taką samą kwotę, a część osób nie otrzyma świadczenia w ogóle.

Lekarz
22.09.2026 14:04 Będzie górny pułap zarobków dla lekarzy. Tusk zapowiada również ograniczenie etatów

Premier Donald Tusk ogłasza rewolucyjne limity zarobków dla lekarzy pracujących w państwowym systemie ochrony zdrowia. Szykują się radykalne zmiany w prawie, maksymalnie dwa etaty i sztywny górny pułap dochodów rocznych. Polacy doczekają się uszczelnienia wydatków publicznych w szpitalach.

Emerytura
22.09.2026 10:18 Emerytura po 45 latach pracy. Tyle świadczenia wypłaci ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował najnowsze symulacje dla osób, które osiągają powszechny wiek emerytalny i mają za sobą 45-letni staż ubezpieczeniowy. Wyniki pokazały, jak duże znaczenie dla wysokości świadczenia ma kapitał zgromadzony w trakcie wieloletniej pracy zawodowej. Wysoka emerytura wiąże się jednak z konsekwencjami podatkowymi, które mogą zaskoczyć wielu seniorów.

Pieniądze, zgubione pieniądze, znalezione pieniądze, policja, kara, 5000 zł, 5 tys. zł, portfel
21.09.2026 19:27 Znalazłeś pieniądze? Tyle możesz zatrzymać dla siebie. Przekroczysz o 1 zł otrzymasz nawet 5000 zł kary

Wiele osób może być przekonanych, że znalezione na ulicy pieniądze można po prostu włożyć do portfela i wydać. Tymczasem takie zachowanie może oznaczać poważne problemy. Przepisy jasno określają, co powinien zrobić znalazca, a przekroczenie określonego limitu może mieć konsekwencje.

Zmiana czasu
21.09.2026 14:39 Pracujesz podczas zmiany czasu? PIP wyjaśnia, co z wynagrodzeniem za dodatkową godzinę

Jesienne przestawienie zegarków to dla większości okazja do dłuższego snu, jednak dla tysięcy osób pełniących nocne dyżury oznacza to dodatkowy czas spędzony na stanowisku pracy. Przepracowanie 9 godzin w ciągu doby jest zgodnie z Kodeksem pracy traktowane jako przekroczenie dobowej normy czasu pracy. W takiej sytuacji pracodawca jest zobowiązany do wypłaty pracownikowi odpowiedniego dodatku.

Lotto
21.09.2026 12:16 Padła najwyższa w historii wygrana w Lotto. Fiskus zabierze Polakowi miliony

Sobotnie losowanie Lotto zapisało się w historii polskich gier liczbowych. Kumulacja sięgająca kilkudziesięciu mln zł przyciągnęła uwagę milionów graczy, a wysoka pula w końcu trafiła do jednego szczęśliwca. Zwycięzca zdradził, jaką strategię obrał podczas typowania liczb. Może teraz cieszyć się gigantyczną wygraną, choć na jego konto trafi nieco niższa kwota. Część pieniędzy zostanie bowiem potrącona na poczet należnego państwu podatku.

Trumna (zdj. ilustracyjne), zasiłem podgrzebowy, ZUS
20.09.2026 18:41 Wielkie zmiany w zasiłku pogrzebowym. Jest komunikat ZUS, padła kluczowa data

W 2027 roku mają wejść w życie kolejne istotne zmiany dotyczące zasiłku pogrzebowego. Nowe rozwiązanie ma uprościć procedurę związaną z uzyskaniem świadczenia. Reforma obejmie sposób przekazywania wniosków i dokumentów do ZUS. Przygotowania do wdrożenia nowego systemu już trwają.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: