biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Nauczyciele pensja
01.09.2026 13:03 Takich pensji domagają się nauczyciele. Na pieniądzach lista oczekiwań się nie kończy

Rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna się w atmosferze kolejnej dyskusji o sytuacji pracowników oświaty. Nauczyciele wskazują nie tylko na wysokość wynagrodzeń, ale również na sposób ich ustalania, dodatki i zasady rozwoju zawodowego. W internetowej dyskusji pojawiły się konkretne propozycje zmian, a część z nich oznaczałaby bardzo wyraźny wzrost pensji. Jednocześnie dzień przed rozpoczęciem zajęć pracownicy oświaty protestowali przed Kancelarią Premiera, przedstawiając własne postulaty dotyczące pieniędzy i warunków pracy.

Skolim koncert
01.09.2026 12:09 Skolim zagrał u Karola Nawrockiego w Juracie. Wiadomo, ile dostał za występ

Występ Skolima podczas wydarzenia zorganizowanego w prezydenckiej rezydencji w Juracie wzbudził spore zainteresowanie jeszcze przed rozpoczęciem koncertu. Artysta należy obecnie do najbardziej rozchwytywanych wykonawców w Polsce, a medialne doniesienia o jego stawkach za pojedynczy występ sięgają dziesiątek tysięcy złotych. Nic więc dziwnego, że pojawiły się pytania o pieniądze przeznaczone na jego udział w wydarzeniu zainicjowanym przez Karola Nawrockiego. Po zakończeniu imprezy Kancelaria Prezydenta przekazała, jak wyglądała kwestia wynagrodzenia muzyków.

Tankowanie wrzesień
01.09.2026 10:11 Od 1 września koniec obniżki na paliwo. Na części stacji różnica przekracza 1 zł na litrze

Kierowcy, którzy 1 września podjechali na stację paliw, zobaczyli na pylonach zupełnie inne kwoty niż jeszcze dzień wcześniej. Zakończył się bowiem tymczasowy rządowy mechanizm, który przez drugą połowę sierpnia ograniczał koszt tankowania. Jeszcze przed jego wygaśnięciem na części stacji pojawiały się kolejki osób chcących uzupełnić bak na dotychczasowych warunkach. Początek września przyniósł natomiast pierwszą realną odpowiedź na pytanie, jak zachowają się ceny po powrocie zwykłych zasad rynkowych.

Pociąg wrzesień
01.09.2026 08:55 Tańsze bilety PKP Intercity. Ceny spadają o minimum 35 proc., jednak nie w każdy dzień

Pasażerowie regionalnych pociągów mogą od końca sierpnia kupować tańsze bilety. Samorząd i przewoźnik rozszerzyli specjalną ofertę na kolejną trasę, z której regularnie korzystają m.in. uczniowie, studenci oraz osoby dojeżdżające do pracy. Na tym jednak nie koniec. Z okazji 25-lecia PKP Intercity przygotowano także trzydniową promocję, w ramach której bilety będą tańsze o co najmniej 35 proc.

Pieniądze
01.09.2026 06:13 Dobre wieści dla seniorów. Świadczenie wyniesie nawet 4 tys. zł, zacznie się już we wrześniu

Wraz z początkiem września rusza wypłata dodatkowych świadczeń finansowych dla milionów polskich seniorów. Nadchodzący miesiąc przyniesie portfelom wielu z nich odczuwalną ulgę, a wybrane grupy świadczeniobiorców zasilą swoje konta łączną kwotą sięgającą brutto niemal 4000 zł. Sprawdź, jak wygląda dokładny harmonogram przelewów oraz komu należą się największe dopłaty.

Eurojackpot
31.08.2026 13:12 Polak zgarnął fortunę w Eurojackpot. Już wiadomo, gdzie kupiono szczęśliwy los

Piątkowe losowanie loterii Eurojackpot przyniosło olbrzymie emocje oraz zastrzyk gotówki dla jednego z graczy z Polski. Podczas gdy miliony śledziły napływające z Helsinek wyniki, Totalizator Sportowy oficjalnie potwierdził zawarcie trafnego zakładu. Dokąd powędruje wysoka wygrana? Ta kwestia od razu wzbudziła zainteresowanie lokalnej społeczności, a w tle pojawia się wątek finansowych zobowiązań wobec fiskusa.

Katarzyna Grochola
31.08.2026 09:50 Katarzyna Grochola ujawniła wysokość renty. Tyle dostaje autorka "Nigdy w życiu!”

"Nigdy w życiu!” należy dziś do najbardziej rozpoznawalnych polskich komedii romantycznych początku XXI wieku. Film przyciągnął do kin ponad 1,6 mln widzów, a losy Judyty na stałe zapisały się w rodzimej popkulturze. Historia doczekała się kolejnych odsłon, choć widzowie musieli przyzwyczaić się do dużych zmian w obsadzie. Teraz ponownie głośno jest o autorce literackiego pierwowzoru, Katarzynie Grocholi, która opowiedziała o swoich finansach i świadczeniu otrzymywanym po zakończeniu aktywności zawodowej.

Pieniądze
30.08.2026 20:30 Jeszcze wyższa 14. emerytura. 225 zł czeka na tych, którzy złożą ten formularz w ZUS

Wrześniowa wypłata kolejnego w tym roku dodatkowego świadczenia dla seniorów zbliża się wielkimi krokami, a w portfelach wielu z nich może pojawić się zauważalnie wyższa kwota. Wszystko za sprawą jednej decyzji formalnej, którą można podjąć jeszcze przed przetworzeniem listy wypłat przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Formularz warto złożyć w ZUS najpóźniej do końca sierpnia 2026 roku. Dzięki temu urząd będzie mógł uwzględnić wniosek przy wypłacie 14. emerytury we wrześniu.

Dziecko, uczeń
30.08.2026 18:05 1200 zł dla ucznia jeszcze we wrześniu. Te trzy świadczenia możesz pobierać jednocześnie

W roku szkolnym 2026/2027 sumaryczna kwota trafiająca na jedno dziecko może osiągnąć pułap aż 1200 złotych. Wystarczy sprawnie poruszać się w przepisach socjalnych i pilnować kluczowych terminów, by zyskać spore wsparcie finansowe bez zbędnych komplikacji formalnych.

Karta kredytowa
30.08.2026 17:19 Te abonamenty nie wygasają po śmierci właściciela. Spadkobiercy i tak muszą dalej płacić

Odejście bliskiej osoby wymusza nagłe zmierzenie się z formalnościami prawnymi oraz spadkowymi. Mało kto pamięta, że w tle rodzinnej tragedii wciąż funkcjonuje machina finansowa, a zobowiązania zmarłego nie znikają same z siebie. Pakiety telekomunikacyjne, prenumeraty cyfrowe czy monitoring domowy potrafią generować ciche koszty przez wiele miesięcy po pogrzebie. Prawdziwą pułapką bywają jednak opłaty, o których rodzina dowiaduje się dopiero z wezwań komorniczych.

Wyprawka szkolna
30.08.2026 14:23 Wyprawka szkolna a odliczenie od podatku. Sprawdź, czy możesz uwzględnić ją w PIT

Zakup tornistra, kompletowanie podręczników czy wymiana obuwia sportowego potrafią uszczuplić domowy budżet o kilkaset, a przy większej liczbie dzieci nawet o kilka tysięcy złotych. Początek roku szkolnego bezwzględnie weryfikuje portfele polskich rodzin.

Piwnica przedmioty
30.08.2026 12:35 Polacy bez namysłu wyrzucają do kosza. Za kilka lat będą warte krocie

Porządki w piwnicy czy na strychu często kończą się wyrzuceniem rzeczy, które od lat nie były używane. Część z nich rzeczywiście nie ma większej wartości, ale inne z czasem mogą stać się atrakcyjne dla kolekcjonerów. Szczególną kategorią są przedmioty z czasów PRL, które jeszcze niedawno traktowano jak zwykłe starocie. Dziś coraz częściej trafiają do serwisów ogłoszeniowych, antykwariatów i prywatnych kolekcji.

Sanatorium ZUS seniorzy
29.08.2026 17:17 ZUS może opłacić 24-dniową rehabilitację. Skorzystają także niektórzy seniorzy, jest lista

Nie wszyscy emeryci wiedzą, że w określonych sytuacjach mogą skorzystać z bezpłatnej rehabilitacji finansowanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Program nie jest przeznaczony wyłącznie dla osób młodych czy tych, które jeszcze nie osiągnęły wieku emerytalnego. Możliwość obejmuje również część seniorów, którzy pozostają aktywni zawodowo. O przyznaniu świadczenia decydują jednak konkretne warunki związane z ubezpieczeniem, stanem zdrowia i możliwością dalszej pracy.

Dzieci świadczenie
29.08.2026 16:15 Nowe świadczenie dla rodziców. Nawet 10 tys. zł bez kryterium dochodowego

Rodzice z części Polski będą mogli wkrótce ubiegać się o nowe wsparcie finansowe związane z narodzinami dziecka. Program przygotował samorząd, który chce w ten sposób nie tylko pomóc rodzinom, ale również odpowiedzieć na coraz poważniejsze problemy demograficzne. Nowe zasady zaczną obowiązywać już od 1 września 2026 roku. W przeciwieństwie do części funkcjonujących obecnie świadczeń o przyznaniu pieniędzy nie będzie decydował dochód rodziny.

Pieniądze, ZUS
29.08.2026 14:17 Dożywotnie 500+, jeśli emerytura nie przekracza 2687,67 zł. Jeszcze zdążysz złożyć wniosek

Wielu polskich emerytów każdego miesiąca skrupulatnie przelicza swój domowy budżet, szukając przestrzeni na pokrycie rosnących wydatków na leki i codzienne utrzymanie. ZUS przypomina o rozwiązaniu, które dla szerokiej grupy świadczeniobiorców oznacza stałe wsparcie finansowe. Jak wnioskować o dożywotnie “500 plus dla seniora”?

Podatki, progi, próg podatkowy
29.08.2026 06:20 Nowa stawka PIT i wyższy próg podatkowy w drodze. Rząd podał szczegóły

Rząd przygotowuje zmiany w podatku dochodowym, które mają wpłynąć na rozliczenia milionów Polaków. Założenia reformy przedstawili w sierpniu 2026 roku premier Donald Tusk oraz minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. Plan koncentruje się przede wszystkim na osobach, których roczne dochody zbliżają się do obecnego drugiego progu podatkowego lub go przekraczają. Nowe zasady mają zacząć obowiązywać w przyszłym roku, jednak wcześniej projekt musi przejść całą procedurę legislacyjną.

emeryt
28.08.2026 22:17 Dodatkowe świadczenie dla tych seniorów bez względu na dochód. Wpłynie na konto do 15 września

We wrześniowym kalendarzu wypłat organów emerytalno-rentowych pojawi termin, na który czeka wyjątkowa grupa polskich świadczeniobiorców. Choć większość polskich emerytów koncentruje swoją uwagę na corocznych waloryzacjach podstawowego portfela świadczeń czy też jesiennej wypłacie czternastki, w strukturach państwowego wsparcia istnieje dedykowany mechanizm pozabudżetowy.

14 emerytura seniorzy
28.08.2026 21:21 14. emerytura nie dla wszystkich w pełnej kwocie. Jedna kwestia zdecyduje, ile dostaniesz

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotowuje się do kolejnej dużej wypłaty dla emerytów i rencistów w całej Polsce. We wrześniu 2026 roku do podstawowych świadczeń zostanie dołączona 14. emerytura, której termin został już oficjalnie potwierdzony przez rząd. Dodatkowe pieniądze trafią do uprawnionych automatycznie, bez składania osobnego wniosku. Nie oznacza to jednak, że każdy senior otrzyma pełną kwotę, a część osób nie dostanie świadczenia wcale.

Tankowanie 29 08
28.08.2026 19:40 Nowe ceny paliw od 1 września. Jest decyzja ws. CPN. Kierowcy powinni wiedzieć

Kierowcy w Polsce poznali ostatnie maksymalne ceny paliw, które będą obowiązywały w ramach rządowego programu "Ceny Paliwa Niżej”. Minister energii Miłosz Motyka podał stawki na okres od soboty 29 sierpnia do poniedziałku 31 sierpnia 2026 roku. Końcówka wakacji przyniesie niewielkie zmiany przy dystrybutorach, jednak znacznie większa różnica może pojawić się już wraz z początkiem września. Analitycy ostrzegają, że po wygaśnięciu obecnych mechanizmów osłonowych rachunki za tankowanie mogą wyraźnie wzrosnąć.

Pranie pralka
28.08.2026 16:26 Pralki tej marki psują się najrzadziej. Innych nie opłaca się nawet naprawiać

Pralka jest jednym z podstawowych sprzętów używanych w polskich domach, dlatego jej awaria potrafi szybko stać się kosztownym problemem. Wybierając nowe urządzenie, konsumenci zwracają uwagę nie tylko na cenę czy zużycie energii, ale również na przewidywaną trwałość. W internecie nie brakuje zestawień wskazujących marki uznawane za najmniej awaryjne. Dokładniejsze spojrzenie na dostępne dane pokazuje jednak, że wskazanie jednego producenta, którego pralki psują się najrzadziej, nie jest takie proste.

None
28.08.2026 15:14 Kara 20 mln zł, hiszpański scenariusz i OKI. XTB w rękach nadzoru

Rekordowa kara od Komisji Nadzoru Finansowego, widmo hiszpańskich ograniczeń i ustawa, która wciąż leży na biurku prezydenta. Największy polski broker ma za sobą najlepsze półrocze w historii, ale o jego przyszłości zdecydują ludzie spoza spółki.

Sanatorium, walizka, ZUS
28.08.2026 07:20 Sanatorium z ZUS bez opłat. Komu przysługuje zwrot kosztów dojazdu?

Wyjazd do sanatorium może oznaczać dla pacjenta nie tylko leczenie i rehabilitację, ale również dodatkowe koszty związane z pobytem oraz podróżą. W Polsce funkcjonuje jednak kilka różnych systemów kierowania na takie turnusy, a zasady finansowania nie są w każdym przypadku takie same. W określonej sytuacji można skorzystać z pobytu bez ponoszenia kosztów leczenia, zakwaterowania czy wyżywienia. Co więcej, uprawniona osoba może otrzymać również zwrot pieniędzy wydanych na dojazd.

Dodatek
28.08.2026 06:19 713,15 zł wypłacane miesięcznie przez ZUS od marca. Trzeba spełnić ważny warunek

Niespodziewane sytuacje życiowe mogą mocno odbić się na kondycji finansowej jednostki. W takich okolicznościach wsparcie zapewnia system świadczeń finansowych. Niektórzy odbiorcy renty rodzinnej mają możliwość otrzymania dodatkowych pieniędzy z ZUS. Żeby jednak skorzystać z tego rozwiązania, trzeba spełnić jeden podstawowy warunek.

Rolnicy kredyt
27.08.2026 21:56 Ministerstwo szykuje pieniądze dla rolników. Nawet 200 tys. zł na bieżące wydatki

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapowiedziało nowe wsparcie finansowe dla rolników w całej Polsce. Program ma zostać uruchomiony jeszcze w 2026 roku i pomóc w pokrywaniu bieżących kosztów prowadzenia gospodarstwa. W grę wchodzą preferencyjne warunki oraz znaczna kwota finansowania. Resort podał już najważniejsze zasady, ale nie każdy rolnik będzie mógł skorzystać z nowego rozwiązania.

Piesiewicz zegarek
27.08.2026 18:40 Piesiewicz potrzebował pomocy przy zakupie zegarka. Ten model można znaleźć poniżej ceny katalogowej

Radosław Piesiewicz, prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego, został 27 sierpnia 2026 roku zatrzymany w Warszawie. Czynności przeprowadzili funkcjonariusze Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości na polecenie śledczych zajmujących się sprawą Zondacrypto. Jeszcze tego samego dnia Piesiewicz został przewieziony do prokuratury w Katowicach, gdzie zaplanowano dalsze czynności procesowe. Jednym z badanych wątków jest luksusowy zegarek Patek Philippe, którego wartość w medialnych ustaleniach oszacowano na około 172 tys. zł.

Kasjer
27.08.2026 08:36 Zbierała paragony po klientach. Wyszło na jaw, ile pieniędzy zgarnęła przez 8 miesięcy

Na pierwszy rzut oka paragon może wydawać się niepotrzebnym skrawkiem papieru, który po zakupach trafia do kosza albo zostaje przy kasie. W rzeczywistości pozostawione pokwitowanie może mieć dużą wartość dla osoby, która potrafi wykorzystać niedoskonałości systemu ewidencjonowania sprzedaży. Sposób na szybki zarobek wykorzystała kasjerka z Augustowa, która na nieuwadze klientów zbiła fortunę.

800 plus
26.08.2026 19:10 Zapadła decyzja ws. waloryzacji 800 plus. Wiceminister zabrał głos

Portfele polskich rodzin znowu znalazły się w centrum dyskusji o realnej wartości wsparcia socjalnego. Rosnące koszty utrzymania sprawiają, że pytania o przyszłość flagowego programu wychowawczego powracają z podwojoną siłą.

Nastawianie pralki
26.08.2026 17:26 Polacy nagminnie wybierają ten program prania. Chcą oszczędzać, a tylko podnoszą rachunki

Rosnące koszty życia sprawiają, że wiele gospodarstw domowych szuka oszczędności nawet w najprostszych codziennych czynnościach. Jednym ze sposobów ma być skracanie czasu pracy urządzeń AGD, co intuicyjnie wydaje się oznaczać niższe rachunki. W przypadku pralki zależność nie jest jednak tak prosta. Szybki program może oszczędzać czas, ale niekoniecznie pieniądze.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: