biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Płaca minimalna, sejm, rząd, decyzja, płaca minimalna 2027
09.07.2026 22:25 Nowe doniesienia ws. płacy minimalnej. Rząd podejmie decyzję

Nie udało się wypracować wspólnego stanowiska w sprawie płacy minimalnej na 2027 rok. Po fiasku negocjacji decyzja o wysokości najniższego wynagrodzenia przechodzi w ręce rządu. FInalną decyzję poznamy już niedługo.

Owoce, czereśnie, 40 zł, cena za kilogram, katasatrofa, rolnictwo
09.07.2026 21:23 Nawet 40 zł za kilogram tych owoców. Rolnicy mówią wprost: "Nie przetrwały upałów"

Ceny czarnej porzeczki gwałtownie rosną i osiągają poziomy, jakich dawno nie notowano. Na rynku hurtowym w Broniszach za kilogram owoców trzeba zapłacić nawet 40 zł. Na tegoroczne podwyżki wpłynęły przede wszystkim upały, które znacząco ograniczyły zbiory.

Pelet, ogrzewanie, zima, opał, opał na zimę, węgiel
09.07.2026 20:45 Nawet 30% wzrost cen pelletu. Co z innymi rodzajami opału na zimę? Jest komunikat ministerstwa

Sezon grzewczy jeszcze się nie rozpoczął, a ceny popularnego opału już wyraźnie rosną. Użytkownicy kotłów na to paliwo muszą liczyć się z wyższymi kosztami ogrzewania, a branża szuka sposobów na ograniczenie problemu przed kolejnymi miesiącami zwiększonego popytu.

Sejm, nowy fundusz, fundusz, polityka
09.07.2026 19:21 Rząd uruchamia nowy fundusz. W kasie aż 23 mld zł. Jest komunikat ministerstwa

Duże pieniądze mają wesprzeć polską obronność i kluczową infrastrukturę. Rząd rozpoczął realizację nowego funduszu, którego budżet wynosi 23 mld zł. Ze środków skorzystają zarówno samorządy, jak i przedsiębiorstwa - publiczne oraz prywatne. Podano do kogo mogą trafić pieniądze.

studnia, popsesja, kary,
09.07.2026 18:16 Nawet 7,5 tys. zł kary za korzystanie ze studni na własnej posesji. Wystarczy brak 1 dokumentu. Ruszają ogólnopolskie kontrole

Pobieranie wód podziemnych bez wymaganych pozwoleń może zakończyć się wysoką karą. W ostatnich latach problem przyciąga coraz większą uwagę kontrolerów, a sankcje finansowe za naruszenia sięgają nawet kilku tysięcy złotych w formie jednorazowego mandatu.

Emerytura seniorka
09.07.2026 17:46 Pracowała 10 lat i przeszła na emeryturę. Tyle pieniędzy wypłaci jej ZUS

Wiek emerytalny nie wystarczy, aby otrzymać minimalną emeryturę. W Polsce liczy się również staż pracy i wysokość składek zgromadzonych na koncie w ZUS. Przekonała się o tym 60-letnia seniorka, która po 10 latach pracy może liczyć na świadczenie wyliczone wyłącznie z odprowadzonych składek. W praktyce oznacza to bardzo niską kwotę.

Liga narodów w piłce siatkowej kobiet 2026, Polska, siatkówka, siatkówka kobiet, Liga Narodów
09.07.2026 16:51 Liga narodów w piłce siatkowej kobiet 2026. Tyle mogą zarobić Polki za zdobycie medalu

Liga Narodów 2026 w siatkówce kobiet wchodzi w decydującą fazę. W czwartek rozegrane zostaną następne mecze trzeciego tygodnia fazy interkontynentalnej VNL 2026, a jednym z najciekawszych będzie starcie Polski z USA. Stawką jest nie tylko miejsce w tabeli, ale również wysokie premie finansowe przygotowane przez FIVB.

None
09.07.2026 15:53 Giełda w USA drożeje i tanieje jednocześnie. Jak to możliwe?

Amerykańskie indeksy rosną nieprzerwanie od 2023 roku, a nastroje konsumentów są jednymi z najgorszych od lat. Ta sprzeczność napędza dyskusję o bańce spekulacyjnej, choć dane pokazują coś zupełnie innego niż podpowiada intuicja.

Senior telefon
09.07.2026 09:08 Telefon od "córki” kosztował seniora 91 tys. zł. Policja ostrzega przed oszustami

Oszuści coraz częściej wykorzystują nie tylko technologię, ale też emocje. Wystarczy telefon, płacz w słuchawce i historia o bliskiej osobie w niebezpieczeństwie, aby ofiara straciła czujność. Tak było w przypadku 75-latka z powiatu kluczborskiego, który stracił dziesiątki tysięcy złotych.

ZUS, dopłaty, świadczenia, dofinansowanie, renty, renta
08.07.2026 20:23 ZUS przyznaje 2 tys. zł renty za te choroby. Wystarczy jeden wniosek, podano listę przypadków

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaktualizował zasady przyznawania rent z tytułu niezdolności do pracy w 2026 roku. Z komunikatów urzędu wynika, że chorzy mogą liczyć na wyższe stawki oraz nowe limity prawne. Kto ma szansę na comiesięczne wypłaty i jakie warunki trzeba spełnić?

Pepco, promocja, zakupy, świeczka
08.07.2026 18:21 Nowa promocja w Pepco. 6 zł za kultowy produkt do domu. U konkurencji trzeba wydać minimum 100 zł

W sieci sklepów Pepco pojawiła się nowa seria domowych produktów. Oferta przyciąga klientów szukających budżetowych sposobów na odmianę wnętrza, bo najtańsze produkty można kupić już za kilka złotych. To znacznie mniej niż ceny zbliżonego asortymentu w salonach z produktami luksusowymi.

ZUS, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Ministerstwo, emerytury
08.07.2026 16:07 Nowe informacje ws. emerytur. Jest komunikat ZUS, interweniuje Ministerstwo

Dla wielu seniorów dzień wypłaty emerytury oznacza to samo od lat: pukanie listonosza i gotówkę odliczaną przy drzwiach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych chciałby jednak, żeby ten obrazek odszedł do przeszłości. Podczas gdy wielu emerytów drży o przyszłość swoich emerytur, sprawę przesądziło stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. 

Podatek oszczędności
08.07.2026 15:42 Miało być bez podatku, ale nie dla wszystkich. Inwestowanie w OKI ma jeden haczyk

Rząd zapowiada zmiany, które mają zachęcić Polaków do oszczędzania i inwestowania, ale nowe rozwiązanie nie dla wszystkich będzie oznaczać prostą ulgę podatkową. Od 2027 r. mają ruszyć Osobiste Konta Inwestycyjne, czyli OKI. Do określonego limitu zyski mają być zwolnione z podatku Belki, ale powyżej progu pojawi się inna danina.

Koperta, ślub
08.07.2026 14:14 Ile włożyć do koperty na wesele? Często Polacy wolą nie skorzystać z zaproszenia

Większość Polaków zrezygnuje w tym roku z hucznych wesel, jednak ci, którzy przyjmą zaproszenie, muszą przygotować się na spore wydatki. Najnowsze dane z Barometru Providenta pokazują, jak koszty przygotowań i upominków wpływają na nasze decyzje finansowe. Choć znamy już konkretne przedziały sum, jakie goście planują włożyć do ślubnych kopert, ostateczny bilans zależy od płci i wieku biesiadników.

Jagodzianka ceny
08.07.2026 13:19 Aktorka pokazała rachunek z warszawskiej kawiarni. Tyle zapłaciła za jagodziankę, wodę i kawę

Wakacje to czas, w którym chętniej sięgamy po sezonowe jedzenie, słodkie przekąski i drobne przyjemności na mieście. Problem zaczyna się wtedy, gdy krótka wizyta w kawiarni kończy się rachunkiem niemal jak za większy posiłek. Taki paragon pokazała Hanna Turnau, a internauci szybko zaczęli dyskutować o cenach w lokalach.

Pukanie kontrola ZUS
08.07.2026 11:13 ZUS może skontrolować bez zapowiedzi. W tych sytuacjach odbierze pieniądze

Zwolnienie lekarskie ma służyć leczeniu i powrotowi do zdrowia. ZUS może sprawdzić, jak ubezpieczony wykorzystuje L4, a kontrola nie musi być wcześniej zapowiedziana. W konkretnych przypadkach można stracić świadczenie, a czasem także oddać już wypłacone pieniądze.

Mleczarnia mleko
08.07.2026 10:12 Znana polska mleczarnia upada po 77 latach. Zaopatrywała m.in. Biedronkę

Kolejna polska firma nie zdołała wrócić do działalności po upadłości. Majątek dawnej mleczarni został wystawiony na sprzedaż, wyszła na jaw cena. Zakład działał przez 77 lat, zaopatrywał duże sieci handlowe i był ważnym odbiorcą mleka w regionie.

Lottomilioner
08.07.2026 08:52 Polska ma nowego milionera. Tyle zgarnął w Lotto, takiej kwoty można pozazdrościć

Jedno losowanie wystarczyło, aby kolejna osoba w Polsce dołączyła do grona lottomilionerów. We wtorek padła długo wyczekiwana "szóstka” w Lotto, a zwycięzca zgarnął całą kumulację. Nagroda robi wrażenie, choć ostateczna kwota będzie niższa, bo od dużych wygranych trzeba odprowadzić podatek.

Renta wdowia wniosek
07.07.2026 20:36 Nieoczekiwany wariant renty wdowiej. Tym osobom ZUS może odebrać świadczenie

Renta wdowia miała być wsparciem dla osób, które po śmierci małżonka muszą utrzymać się z jednego świadczenia. Zainteresowanie jest ogromne, ale ZUS przypomina, że samo złożenie wniosku nie wystarczy. Błędy w formularzu mogą wydłużyć postępowanie, a w niektórych przypadkach skończyć się odmową wypłaty pieniędzy.

ZUS wnioski staż
07.07.2026 18:30 ZUS zasypany wnioskami. Polacy ruszyli po należne pieniądze

Zmiany w przepisach sprawiły, że wielu Polaków może dziś zawalczyć o większe pieniądze i przywileje. Żeby skorzystać z nowych zasad, trzeba jednak uzyskać zaświadczenie z ZUS. W urzędach w całej Polsce pojawiła się lawina wniosków.

Pieniądze, seniorka
07.07.2026 14:59 Bez tego dokumentu nie wypłacisz emerytury. Seniorzy wciąż nie mają pojęcia

Od kwietnia 2023 roku weszły w życie rygorystyczne przepisy, które nakładają na listonoszy obowiązek weryfikacji tożsamości seniorów odbierających emeryturę w gotówce. Jeśli emeryt nie okaże niezbędnego dokumentu, pracownik Poczty Polskiej ma prawo odmówić wypłaty świadczenia i odejść z pieniędzmi.

Płatność kartą
07.07.2026 11:07 Spójrz na terminal, zanim przyłożysz kartę. Przez drobny błąd możesz stracić oszczędności

Wyciągamy portfel, zbliżamy plastik lub telefon do czytnika i po sekundzie wracamy do pakowania zakupów. Płatności bezgotówkowe w Polsce stały się tak naturalne, że większość z nas wykonuje je w sposób całkowicie automatyczny. Ta ogromna wygoda i powszechność nowoczesnych rozwiązań niesie jednak ze sobą poważne ryzyko, jakim jest uśpienie naszej czujności. W świecie szybkich transakcji niezwykle łatwo zapomnieć o fundamentalnych zasadach bezpieczeństwa, które chronią oszczędności przed ludzkim błędem lub celowym nadużyciem.

Dodatek urlop
07.07.2026 06:24 Do końca sierpnia na konta wpłynie 2590 zł. Skorzysta konkretna grupa pracowników

Wakacje to dla wielu pracowników czas odpoczynku, ale też większych wydatków. Wyjazdy, półkolonie, bilety, paliwo i zakwaterowanie potrafią mocno obciążyć domowy budżet. Część zatrudnionych może jednak liczyć na dodatkowe pieniądze związane z wypoczynkiem. W 2026 r. szczególnie wysokie świadczenie urlopowe otrzyma jedna grupa.

Karta Dużej Rodziny
06.07.2026 10:49 Z tą kartą są zniżki. Polacy zapłacą mniej nie tylko za bilety, ale też w sklepach i na stacjach

Polskie rodziny wielodzietne mogą odetchnąć z ulgą dzięki państwowemu programowi wsparcia, który obniża koszty codziennego życia. Karta Dużej Rodziny, wprowadzona w 2015 roku, to kompleksowy system zniżek, który w obliczu rosnących wydatków staje się kluczowym elementem planowania domowego budżetu. Posiadacze tego dokumentu zyskują nie tylko tańsze zakupy czy paliwo, ale od 2025 roku także zupełnie nowe, rewolucyjne przywileje socjalno-bytowe - co to oznacza w praktyce?

Bogata wieś
06.07.2026 05:44 Ta wieś w Polsce to wyspa dobrobytu. Pensja 13 tys. zł miesięcznie uchodzi za przeciętną

Warszawa od lat kojarzy się z najwyższymi pensjami w Polsce, dużymi firmami, korporacjami i lepiej płatnymi stanowiskami. Najnowsze dane pokazują jednak, że stolica nie zawsze jest liderem wynagrodzeń. W jednej z gmin mediana pensji przekroczyła 13 tys. zł brutto miesięcznie. To więcej niż w Warszawie.

Emeryci emigracja
05.07.2026 21:22 Polacy sprzedali dom i wyjechali na emeryturę w tropiki. Tyle wydają miesięcznie na życie w Kenii

Coraz więcej Polaków zastanawia się, czy emeryturę trzeba spędzać w ojczyźnie. Wysokie ceny życia, rachunki, koszty leczenia i codziennych zakupów sprawiają, że część seniorów zaczyna szukać miejsca, w którym za polskie świadczenie można żyć wygodniej. Jednym z kierunków jest Kenia, gdzie - jak przekonuje pani Mariola - można prowadzić spokojne i wygodne życie za polskie świadczenie. Emerytka zdradza, jakie wydatki trzeba ponosić na co dzień w tym afrykańskim kraju. Na tym jednak lista popularnych wśród polskich seniorów kierunków się nie kończy.

Pieniądze komornik
05.07.2026 18:20 Komornik nie ma prawa wyczyścić konta do zera. Ta kwota w 2026 r. musi pozostać nietknięta

Egzekucja komornicza to dla wielu osób moment, w którym długi przestają być tylko problemem "na papierze”. Zaległości mogą przełożyć się na zajęcie wynagrodzenia, rachunku bankowego czy nadpłaty podatku. W 2026 r. rosnąca płaca minimalna wpływa na kwoty chronione przed zajęciem, ale nie oznacza, że komornik nie może zabrać dużej części pensji.

Krystyna Janda
05.07.2026 16:34 W tym roku skończy 74 lata. Wyszło, ile naprawdę wynosi emerytura Krystyny Jandy

Burza wokół emerytur artystów przybiera na sile, obnażając problem głodowych świadczeń, na które skazane są ikony estrady. Nawet wybitna i wciąż aktywna zawodowo Krystyna Janda, mimo ponad półwiecza intensywnej kariery i zarządzania własnymi instytucjami kultury, nie może liczyć na godną emeryturę z ZUS.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: