biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Stomatolog
26.07.2026 20:43 Turystyka dentystyczna zyskuje popularność. Tu Polacy leczą zęby za ułamek ceny

Prywatny gabinet stomatologiczny stał się dla portfeli wyzwaniem. Dynamiczny wzrost opłat powoduje, że turystyka dentystyczna zyskuje na popularności, a pacjenci szukają ratunku daleko poza granicami kraju. Zjawisko transgranicznych wizyt nabiera tempa, bo podróż po uśmiech potrafi przynieść wręcz gigantyczne oszczędności finansowe.

Pieniądze
26.07.2026 19:31 1600 zł dla rodziców za wychowanie dzieci. Jest decyzja ws. nowego świadczenia

Propozycja wypłaty dodatkowych pieniędzy dla osób, które wychowały dorosłe i pracujące w Polsce dzieci, wywołała spore poruszenie. Projekt zakładający nowe świadczenie w wysokości 1600 zł miesięcznie oficjalnie trafił na parlamentarne biurka. Po długich miesiącach oczekiwania posłowie podjęli wreszcie jednoznaczną decyzję.

PKP Intercity
26.07.2026 16:42 Nowe opłaty w pociągach PKP Intercity. Stawka za dodatkowe bilety będzie wyższa

Pasażerowie korzystający z pociągów dalekobieżnych muszą zwrócić uwagę na zmienione opłaty dodatkowe. PKP Intercity wprowadziło nowy cennik, który obowiązuje od 23 lipca 2026 roku. Zmiany dotyczą między innymi osób podróżujących z większym bagażem, rowerem albo psem. Przewoźnik ujednolicił kilka stawek, przez co dla części klientów przejazd stał się droższy, a dla innych nieco tańszy.

Emerytury poczta
26.07.2026 14:41 Emerytury i renty wypłacane tylko na konto. Ministerstwo odpowiedziało na postulaty ZUS

Sposób wypłacania emerytur i rent ponownie stał się przedmiotem dyskusji pomiędzy instytucjami państwowymi. ZUS przedstawił propozycję, która mogłaby wpłynąć na osoby odbierające świadczenia za pośrednictwem listonosza. Zmiana miała przynieść oszczędności i ułatwić obsługę rosnącej liczby emerytów oraz rencistów. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zajęło już stanowisko, dlatego seniorzy wiedzą, czy muszą przygotowywać się na obowiązkowe przelewy bankowe.

Kupon Lotto wygrana
26.07.2026 11:41 Kumulacja rozbita. Padła szóstka w Lotto, te liczby przyniosły wielką wygraną

Sobotnie losowanie jednej z najpopularniejszych gier liczbowych w Polsce przyniosło graczowi ogromne pieniądze. Wieczorem 25 lipca 2026 roku okazało się, że na jednym z kuponów znalazł się pełny zwycięski zestaw. Tym samym zakończyła się kumulacja, która rosła podczas poprzednich losowań. Szczęśliwy uczestnik otrzyma ponad 15 mln zł, choć wypłacona kwota zostanie pomniejszona o należny podatek.

Kaucja zarobek
26.07.2026 11:19 Emeryt znalazł sposób na dodatkowe pieniądze. Na kaucji zarabia nawet 300 zł tygodniowo

System kaucyjny miał przede wszystkim zwiększyć poziom recyklingu i ograniczyć liczbę opakowań porzucanych w przestrzeni publicznej. Nowe rozwiązanie sprawiło jednak, że puste butelki i puszki zaczęły mieć również wyraźną wartość finansową. Emerytowany inżynier z Mazowsza postanowił wykorzystać możliwości, które pojawiły się po zmianie przepisów. Nawiązał współpracę z lokalnymi przedsiębiorcami i w ten sposób regularnie zdobywa dodatkowe pieniądze.

Żabka zakup
26.07.2026 09:50 Japoński gigant chciał zainwestować w Żabkę. Tak zakończyły się negocjacje

Żabka od lat pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych sieci handlowych w Polsce i ważnym graczem na rynku sklepów typu convenience. W ostatnich dniach wokół spółki pojawiły się informacje o możliwej inwestycji zagranicznego giganta, które szybko odbiły się szerokim echem na rynku. Rozmowy dotyczyły wejścia do akcjonariatu i mogły wpłynąć na dalszy rozwój firmy. Ostateczny finał negocjacji okazał się jednak inny, niż początkowo przewidywano.

Świadczenie uzupełniające
26.07.2026 06:00 ZUS już wysyła dodatkowe 500 zł. To świadczenie przysługuje bez względu na wiek

System wsparcia społecznego w Polsce oferuje szereg dodatków, o których wielu obywateli wciąż nie ma pojęcia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych regularnie realizuje przelewy w ramach specjalnego programu pomocowego. Wokół tej wypłaty krąży jednak wiele mitów, zwłaszcza dotyczących zasad przyznawania środków. Maksymalna kwota wynosi 500 zł, o ile zostaną spełnione określone warunki. 

Komornik
26.07.2026 05:00 Komornik zajął konto niewłaściwej osobie. Senior do dziś nie odzyskał swoich pieniędzy

Choć procedury windykacyjne przeważnie działają błyskawicznie, ich skuteczność nie wyklucza pomyłek. Mieszkaniec województwa dolnośląskiego padł ofiarą pomyłki spowodowanej zbieżnością danych osobowych. Choć nie miał nic wspólnego z dochodzonym zobowiązaniem, sprawa została skierowana na drogę sądową, a później objęta egzekucją komorniczą. Tego typu błędy mogą prowadzić do bardzo dotkliwych konsekwencji dla niewłaściwie wskazanej osoby.

Eurojackpot wygrany
25.07.2026 14:47 Ogromna wygrana w Eurojackpot. Zwycięzca zgarnął ponad 308 mln zł

Piątkowe losowanie Eurojackpot zakończyło się rozbiciem wielkiej kumulacji. Gracze z wielu europejskich państw sprawdzali kupony wieczorem 24 lipca 2026 roku, licząc na zdobycie ogromnych pieniędzy. Główna wygrana tym razem nie padła w Polsce, ale także polscy uczestnicy mogą mówić o znaczących sukcesach. Jeden prawidłowo wytypowany zestaw liczb przyniósł zwycięzcy równowartość ponad 300 mln zł.

Pieniądze pln
25.07.2026 13:12 Reguła 4 procent nie działa? Ile naprawdę trzeba zebrać, żeby żyć z własnego kapitału?

Cztery procent rocznie - tyle, według najsłynniejszej reguły świata wolności finansowej, można wypłacać z portfela, żeby wystarczyło na co najmniej trzydzieści lat. Prosto, elegancko, kusząco. Problem w tym, że reguła powstała na danych z amerykańskiej giełdy, a Ameryka przez ostatnie sto lat była wyjątkiem, a nie regułą. Kiedy tę samą kalkulację przeprowadzono dla innych rynków, wynik okazał się znacznie mniej optymistyczny. „Bardzo dużo w przeszłości zależało od szczęścia i pecha” - ostrzega Artur Wiśniewski, makler papierów wartościowych i autor bloga Stockbroker, w rozmowie na kanale Biznes Info.

Komunikacja miejska bilety
25.07.2026 13:09 353 zł kary za pomyłkę wartą 30 groszy. MZK podjęło decyzję w sprawie 15-latki

Przejazd autobusem MZK zakończył się dla 15-letniej Mai z Żywiecczyzny wezwaniem do zapłaty opiewającym na 353 zł. Nastolatka miała kupiony bilet, jednak wybrała w aplikacji niewłaściwy rodzaj ulgi, przez co zapłaciła o 30 gr za mało. Sprawa została nagłośniona w mediach 24 lipca 2026 roku i wywołała dyskusję o zasadach kontroli w komunikacji miejskiej. Po interwencji władz Żywca przewoźnik przekazał kluczowe informacje.

Dom podatki
25.07.2026 12:37 Do 15 września i ani dnia dłużej. Właściciele nieruchomości muszą pamiętać o opłacie

Właściciele nieruchomości w Polsce muszą pilnować nie tylko stanu technicznego budynków, ale również obowiązków wobec urzędu. Jeden z ważnych terminów przypada już we wrześniu i dotyczy osób fizycznych posiadających mieszkania, domy lub działki. Jego przeoczenie może oznaczać dodatkowe koszty, a w poważniejszych przypadkach także dalsze konsekwencje. Warto sprawdzić decyzję otrzymaną z gminy i upewnić się, czy wszystkie należności zostały uregulowane na czas.

Sylwia Gregorczyk Abram
25.07.2026 12:14 Wybrano nową Rzeczniczkę Praw Obywatelskich. Tyle może zarobić Sylwia Gregorczyk-Abram

Sylwia Gregorczyk-Abram obejmie jedno z najważniejszych niezależnych stanowisk publicznych w Polsce. Sejm wybrał ją na Rzeczniczkę Praw Obywatelskich 17 lipca 2026 roku, a kilka dni później zgodę na powołanie wyraził Senat. Nowa RPO zastąpi Marcina Wiącka, którego pięcioletnia kadencja dobiegła końca 23 lipca. Wraz z objęciem urzędu Gregorczyk-Abram będzie przysługiwało wynagrodzenie. Wiadomo, ile może wynieść.

Uczniowie stypendia
24.07.2026 11:44 Dodatkowe pieniądze na edukację dziecka. Można zyskać blisko 2500 złotych, termin się zbliża

Rozpoczęcie roku szkolnego oznacza dla rodziców kolejne wydatki związane z edukacją dzieci. Uczniowie z rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej mogą jednak otrzymać pomoc przyznawaną przez gminę. Pieniądze można przeznaczyć między innymi na przybory, materiały edukacyjne oraz dodatkowe zajęcia. Wsparcie nie przysługuje automatycznie, a o jego przyznaniu decydują dochody rodziny i indywidualna sytuacja ucznia.

Przelew pieniądze
24.07.2026 11:03 Bank może zapytać o pochodzenie pieniędzy. Nie tylko wysoka kwota uruchamia kontrolę

Przelewanie pieniędzy rodzinie, rozliczanie się ze znajomymi czy wpłacanie oszczędności na konto to dla wielu Polaków codzienne czynności. Niektóre operacje mogą jednak odbiegać od dotychczasowego sposobu korzystania z rachunku i uruchomić dodatkową weryfikację. Bank może wówczas zapytać o cel transakcji oraz pochodzenie środków, a w określonych okolicznościach informacje mogą zainteresować również organy państwa.

800+ rząd, pieniądze, dopłaty, sejm
23.07.2026 17:44 Tysiące wniosków 800+ odrzuconych. Będą kolejne zmiany, jest stanowisko rządu

Zasady przyznawania świadczenia 800+ są stopniowo modyfikowane. Część zmian już weszła w życie i dotyczy warunków otrzymywania pieniędzy przez określone grupy cudzoziemców. W planach są również rozwiązania mające uprościć procedurę wypłaty świadczenia.

Studenci biret
23.07.2026 15:45 Po tych studiach można zarabiać 14 tys. zł brutto. Jeden kierunek zdominował ranking

Trwa rekrutacja na studia rozpoczynające się w roku akademickim 2026/2027. Kandydaci w całej Polsce poznają wyniki pierwszych tur naboru i podejmują decyzje, które mogą wpłynąć na ich przyszłą pracę oraz zarobki. Najnowsze zestawienie systemu Ekonomicznych Losów Absolwentów pokazuje, po których kierunkach młodzi specjaliści osiągają najwyższe dochody w pierwszym roku po uzyskaniu dyplomu. Po niektórych absolwenci otrzymywali przeciętnie ponad 14 tys. zł brutto miesięcznie.

Seniorka praca emerytura
23.07.2026 06:00 Przepracowała 10 lat i osiągnęła wiek emerytalny. Taką emeryturę wypłaca jej ZUS

Osiągnięcie wieku emerytalnego nie gwarantuje świadczenia pozwalającego pokryć podstawowe wydatki. Przekonać się o tym mogą osoby, które przez znaczną część życia nie pracowały albo wykonywały zajęcia bez odprowadzania składek. Szczególnie trudna jest sytuacja kobiet kończących aktywność zawodową po krótkim okresie zatrudnienia. W takim przypadku ZUS oblicza emeryturę na podstawie faktycznie zgromadzonego kapitału.

Płatność BLIK
22.07.2026 21:13 Od 1 września BLIK zablokuje część płatności. Nowe zasady obejmą miliony użytkowników

Użytkowników systemu BLIK czeka zmiana dotycząca części płatności wykonywanych w internecie. Od 1 września 2026 roku operator zacznie blokować transakcje kierowane do konkretnych serwisów. Podczas autoryzacji system sprawdzi domenę, na której klient próbuje wpłacić pieniądze. Nowe zasady obejmą specyficzne strony, z których korzysta część Polaków.

Bony senioralne
22.07.2026 19:36 Prezydent już podpisał. Nowe świadczenie dla osób po 65. roku życia

Seniorzy w Polsce zostaną objęci nowym programem wsparcia, który ma ułatwić im wykonywanie codziennych czynności. Ustawę wprowadzającą pomoc prezydent podpisał 17 lipca 2026 roku. Świadczenie będzie skierowane do osób po 65. roku życia, ale sam wiek nie wystarczy do jego otrzymania. Znaczenie będą miały również dochody seniora, jego rzeczywiste potrzeby oraz dostępność usług w miejscu zamieszkania.

ZUS, pieniądze
22.07.2026 11:36 ZUS wypłaci pieniądze Polakom, można uzyskać nawet 300 zł dofinansowania. Wnioski już spływają

Start nowego roku szkolnego to dla domowych budżetów potężny sprawdzian wydajności. Zanim w klasach zabrzmi pierwszy dzwonek, rodzice muszą zmierzyć się z listą zakupów, która z każdym rokiem wydaje się coraz dłuższa i droższa. Państwowy zastrzyk gotówki w ramach programu Dobry Start ma w teorii osłodzić ten powracający cyklicznie i nieuchronnie kryzys zakupowy. ZUS wdrożył już procedurę wypłat i pierwsze setki milionów złotych trafiły na konta bankowe beneficjentów. Złożenie formalności zajmuje zaledwie kilka minut, ale przeoczenie kluczowych terminów oznacza bezpowrotną utratę gwarantowanych środków.

Pielęgniarki
21.07.2026 19:57 Tyle naprawdę zarabiają pielęgniarki. Kwota na miesiąc może zaskoczyć

Krajowa ochrona zdrowia od lat zmaga się z potężnym kryzysem kadrowym, ale stawki dla pielęgniarek oferowane na rynku pracy potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych analityków. Najnowsze wyliczenia państwowych instytucji rzucają zupełnie nowe światło na zarobki w szpitalach, rozbijając dotychczasowe mity o powszechnym ubóstwie tej grupy zawodowej.

None
21.07.2026 19:04 Rodzice chcą uczyć dzieci o pieniądzach, ale nie bardzo wiedzą jak. Wnioski z Badania Edukacji Finansowej Dzieci

Czy edukacja finansowa dzieci jest ważna? Na tak postawione pytanie niemal każdy polski rodzic odpowiada twierdząco. Schody zaczynają się, gdy od deklaracji przechodzimy do codziennej praktyki. Najnowsze badanie FinKids dość precyzyjnie pokazuje, gdzie leży problem - i nie jest nim brak dobrych chęci.

Emerytura
21.07.2026 06:03 Złe wieści dla seniorów. Wtedy ZUS skończy wypłacać pieniądze

Seniorzy w całej Polsce od dawna czekali na systemowe wsparcie, które realnie odciążyłoby domowe budżety po stracie życiowego partnera. Renta wdowia, która ma osłonić najstarszych przed znaczącym spadkiem stopy życiowej, zyskało ogromną popularność. System skonstruowano tak, by łagodzić finansowe skutki samotności na starość, łącząc własne wypracowane prawo do emerytury ze wsparciem po zmarłym partnerze. Wiele osób traktuje jednak to uprawnienie jako gwarantowane i przyznane na zawsze. To spore nadużycie interpretacyjne, bo przepisy są bezwzględne.

Więzienie
21.07.2026 05:00 Tyle trzeba zapłacić za utrzymanie więźnia. Nie takiej kwoty można się spodziewać

Otrzymanie rocznego rachunku za utrzymanie systemu penitencjarnego potrafi zaskoczyć. Koszt utrzymania jednego skazanego wyraźnie przewyższa wynagrodzenie, jakie co miesiąc otrzymuje milion Polaków pracujących za najniższą krajową. Złożoność tej finansowej układanki pokazuje jednak, że jednostkowy koszt osadzonego to jedynie wierzchołek ogromnej góry lodowej państwowych wydatków.

Pieniądze
20.07.2026 17:17 Tyle w czerwcu zarabiali Polacy. Średnia pensja może zaskakiwać

Najnowsze wyliczenia Głównego Urzedu Statystycznego związane z przeciętnym wynagrodzeniem wywołały spore poruszenie wśród ekonomistów. Powszechne prognozy zakładały dalsze schłodzenie dynamiki płacowej, jednak oficjalny odczyt przyniósł wyraźny zwrot akcji. Polska gospodarka po raz kolejny zweryfikowała rynkowe przewidywania.

butelkomat, kaucja
20.07.2026 12:52 Polacy masowo tracą pieniądze z kaucji. "Sprzedawca wcale nie ma takiego obowiązku"

System kaucyjny działa już od kilku miesięcy i dla wielu Polaków stał się codziennością. Zwrot plastikowych butelek i puszek pozwala odzyskać wpłaconą wcześniej kaucję, jednak w części sklepów obowiązuje zasada, o której łatwo zapomnieć. Papierowe vouchery wydawane przez butelkomaty często mają tylko 30 dni ważności. Po upływie tego czasu środki mogą przepaść.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: