biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

licznik, licznik wody, wodomierz, kary, 10 tys. zł
02.08.2026 07:20 Nawet 10 tys. zł kary za niewymieniony licznik. Termin mija już niebawem

Przed właścicielami mieszkań kolejne obowiązki. Do końca 2026 roku w wielu lokalach trzeba będzie wymienić wodomierze i ciepłomierze na urządzenia umożliwiające zdalny odczyt. W części przypadków koszt takiej wymiany może obciążyć właściciela mieszkania, a nie dostawcę mediów.

Seniorka, emerytka, konto małżonka, nie żyje
02.08.2026 06:20 Co dzieje się ze wspólnym kontem po śmierci małżonka? Warto się zabezpieczyć

Po śmierci współmałżonka bliscy muszą zmierzyć się nie tylko z emocjami, ale także z szeregiem spraw formalnych. Jedną z najważniejszych kwestii jest dostęp do pieniędzy zgromadzonych na wspólnym rachunku bankowym. Czy bank automatycznie blokuje takie konto i co dzieje się ze zgromadzonymi środkami?

Grób, zmarły, pieniądze po zmarłym
01.08.2026 21:53 Tylko tak wypłacisz pieniądze z konta zmarłego. Inaczej bank odprawi cię z kwitkiem

Śmierć właściciela rachunku bankowego nie oznacza końca formalności związanych z pieniędzmi zgromadzonymi na koncie. Wiele osób nie wie, czy bank od razu blokuje dostęp do środków i kto może je później wypłacić. Przepisy jasno określają, co dzieje się z rachunkiem po śmierci jego posiadacza oraz komu przysługuje prawo do zgromadzonych pieniędzy.

Dodatek emerytury
01.08.2026 10:49 Nowy dodatek do emerytury dla konkretnej grupy Polaków. Propozycja trafiła do Sejmu

W Sejmie pojawił się nowy pomysł dotyczący wsparcia finansowego części osób pobierających emeryturę. Propozycja odnosi się do sytuacji rodzinnej seniorów oraz wysiłku związanego z wychowywaniem dzieci. Jej autorka przekonuje, że obecne rozwiązania nie zawsze uwzględniają wpływ obowiązków rodzinnych na późniejszą wysokość świadczeń. O tym, kto mógłby otrzymać dodatkowe pieniądze, zdecydują jednak dopiero ewentualne dalsze prace parlamentarne.

Mandat kara
01.08.2026 09:24 Tego mandatu nie musisz opłacać. CERT ostrzega kierowców

Kierowcy powinni zachować ostrożność wobec wiadomości, które pozornie pochodzą od instytucji nadzorujących ruch drogowy. Nadawcy wykorzystują temat wykroczeń i kar finansowych, aby wywołać niepokój oraz skłonić odbiorcę do szybkiej reakcji. Komunikaty mogą wyglądać wiarygodnie, dlatego łatwo pomylić je z urzędową korespondencją. Eksperci wyjaśniają, po jakich szczegółach można rozpoznać zagrożenie i co zrobić po otrzymaniu podejrzanej wiadomości.

Pieniądze abonament
01.08.2026 07:20 Szykują się zmiany w abonamencie RTV. Pieniądze mogą być pobierane automatycznie

Sposób finansowania mediów publicznych w Polsce od lat budzi dyskusje. Obecny system jest krytykowany zarówno przez część odbiorców, jak i ekspertów zajmujących się rynkiem medialnym. Teraz ponownie pojawiły się zapowiedzi zmian, które mogą wpłynąć na sposób pobierania pieniędzy od obywateli. Szczegóły propozycji wywołują pytania o to, kto zapłaci, w jakiej formie i od kiedy.

Żabka przejęcie
01.08.2026 05:20 Żabka jednak na sprzedaż. Mowa o dziesiątkach miliardów złotych

Na polskim rynku handlowym może dojść do jednej z największych transakcji ostatnich lat. Nowy inwestor chce przejąć kontrolę nad rozpoznawalną siecią sklepów działającą w niemal całym kraju. Porozumienie zostało już zawarte z częścią największych akcjonariuszy, ale finalizacja przedsięwzięcia wymaga przeprowadzenia formalnego wezwania i spełnienia kolejnych warunków. Dla klientów najważniejsze pozostaje pytanie, czy zmiana właściciela wpłynie na sklepy, ceny oraz dotychczasowy sposób robienia zakupów.

Odpady Olsztyn
31.07.2026 19:21 Nowe stawki za odpady. W tym regionie stawka za wywóz śmieci drastycznie w górę

Mieszkańcy kolejnego dużego miasta muszą przygotować się na wyższe rachunki związane z gospodarowaniem odpadami. Zmiana zacznie obowiązywać już w sierpniu i obejmie opłatę naliczaną na podstawie zużycia wody. Władze samorządowe tłumaczą decyzję rosnącą ilością odbieranych śmieci oraz coraz większymi kosztami działania całego systemu. Dla gospodarstw domowych oznacza to kolejny stały wydatek, którego wysokość będzie zależała od indywidualnego zużycia.

Kupony Lotto
31.07.2026 14:14 Kosmiczna kumulacja w Lotto. Zwycięzca nie będzie musiał pracować do końca życia

Brak trafnego strzału w czwartkowym losowaniu Lotto spowodował, że Polacy kolejny raz musieli obejść się smakiem, jednak perspektywa nadchodzącego weekendu elektryzuje wyobraźnię graczy. Kumulacja wzrosła do astronomicznej kwoty.

Ogród
31.07.2026 12:37 Dopłacają za sadzenie kwiatów. Wielu Polaków ma szansę skorzystać, ale jest warunek

Pieniądze z budżetu regionu popłyną do lokalnych samorządów na zazielenianie miejskich przestrzeni roślinami przyjaznymi dla owadów zapylających. Urzędnicy postanowili po raz kolejny sfinansować zakupy sadzonek.

Pieniądze
31.07.2026 11:30 Tyle gotówki na wypadek kryzysu musisz mieć w domu. Każdy Polak powinien to wiedzieć

Płatności cyfrowe zdominowały codzienność, ale tradycyjny banknot bywa niezastąpiony w sytuacjach kryzysowych. Banki centralne oraz rządowe poradniki bezpieczeństwa wskazują konkretne kwoty i zasady tworzenia domowej rezerwy. Sprawdź, ile fizycznych pieniędzy warto trzymać pod ręką na wypadek nagłej awarii.

None
31.07.2026 10:42 288 zł świadczenia co miesiąc do końca życia. Na ten dodatek do emerytury mogą liczyć tylko wybrani

Nie wszyscy emeryci wiedzą, że mogą liczyć na dodatkowe pieniądze od państwa. Chodzi o świadczenie w wysokości 288 zł miesięcznie, które uprawnieni seniorzy mogą otrzymywać do końca życia. Lista osób, które spełniają warunki, jest jednak ograniczona - wsparcie przysługuje wyłącznie tym, którzy w przeszłości pracowali w określonych zawodach. Kolejna wypłata świadczenia trafi do nich już do 15 sierpnia.

zus, emerytura
31.07.2026 08:22 Tyle trzeba zarabiać w wieku 40 lat, by ZUS wypłacał 8 tys. zł emerytury. Padły konkretne kwoty

Otrzymywanie około 8 tys. zł emerytury z ZUS może wydawać się atrakcyjną perspektywą, jednak – jak wynika z wyliczeń przytaczanych przez WP Finanse – osiągnięcie takiego świadczenia wymaga dziś wynagrodzenia znacznie przekraczającego przeciętną pensję.

Telefon, seniorka
30.07.2026 19:40 1 sierpnia będzie za późno. Urząd rozsyła SMS-y, do zapłaty 257 zł składki

Niecodzienna wiadomość z państwowej instytucji wywołała powszechne poruszenie wśród setek tysięcy polskich rodzin. Komunikat przypominający o uregulowaniu płatności trafił prosto na telefony ubezpieczonych, wywołując mnóstwo pytań o powody tej nagłej innowacji.

ZUS, bank
30.07.2026 18:18 Wielu Polaków o tym nie wie. ZUS może wypłacić nawet 4500 zł. Jest ważny termin

Przedsiębiorcy mogą w 2026 roku odzyskać część pieniędzy przeznaczanych na składki ZUS. Nie chodzi jednak o nowy program Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, lecz o promocję przygotowaną przez jeden z banków. Łączna wartość premii sięga 4500 zł, a na zgłoszenie do programu pozostało niewiele czasu.

Ryba z frytkami nad morzem
30.07.2026 09:47 Turyści pokazali rachunek z Krynicy Morskiej. Tyle zapłacili za rybę z frytkami i herbatę

Urlopowy wypoczynek nad polskim morzem od lat budzi ogromne emocje. Przeglądanie wakacyjnych rachunków stało się niemal narodową tradycją. Z roku na rok granica akceptacji dla rosnących kwot przesuwa się jednak w niespotykanym dotąd tempie. Portfele Polaków uderzają już nie tylko cenowo wyśrubowane porcje świeżej ryby.

nauczyciele, pieniądze
30.07.2026 08:21 4475 zł jeszcze przed emeryturą. Wypłacą po 56. roku życia, kluczowa data: 31 sierpnia

Tysiące nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne stoi przed ważną decyzją dotyczącą swojej dalszej aktywności zawodowej. Obowiązujące obecnie przepisy pozwalają części z nich łączyć pobieranie świadczenia z pracą w szkole. Taka możliwość wygaśnie z końcem sierpnia.

zegarek, pieniądze
30.07.2026 08:13 Stare zegarki z PRL to teraz żyła złota. Za te modele płacą nawet 3 tys. zł

Przez lata leżały zapomniane w szufladach, na strychach i w rodzinnych pamiątkach. Dziś wiele zegarków z czasów PRL wraca do łask, a niektóre modele osiągają na rynku kolekcjonerskim ceny liczone w tysiącach złotych. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się zegarki marek Błonie, czy Pobieda.

pkp intercity, upał
30.07.2026 07:00 Ważny komunikat PKP Intercity ws. upałów. W tej sytuacji podróżni odzyskają pieniądze bez potrąceń

PKP Intercity wydało ważny komunikat dla pasażerów w związku z nadciągającą falą upałów. Przewoźnik zdecydował się na wprowadzenie czasowych ułatwień, które mają obowiązywać w najgorętszym okresie przełomu lipca i sierpnia. Zmiany dotyczą zasad rezygnacji z podróży i mogą okazać się istotne dla wielu osób planujących wyjazdy.

Rząd, ceny paliw
30.07.2026 06:00 Zapadła decyzja ws. powrotu programu CPN. Donald Tusk wskazał termin

Rząd szykuje kolejną interwencję na rynku paliw. Donald Tusk zapowiedział powrót rozwiązań, które mają ograniczyć koszty tankowania i ochronić kierowców przed skutkami wzrostu cen ropy. Podczas konferencji prasowej premier wskazał, kiedy nowy mechanizm miałby zacząć obowiązywać.

sanatorium, regulamin
30.07.2026 05:00 Nawet 10 tys. zł kary i wydalenie z turnusu. Ten zakaz w sanatorium lepiej traktować poważnie

Pobyt w sanatorium nie kończy się jedynie na zabiegach i wypoczynku. Obowiązujące w uzdrowiskach regulaminy przewidują szereg zakazów, a ich złamanie może oznaczać wysokie kary finansowe, a nawet natychmiastowe zakończenie turnusu. W niektórych przypadkach rachunek sięga nawet 10 tys. zł.

ZUS, 800+
29.07.2026 20:53 Ważny komunikat z ZUS. Sierpniowe wypłaty trafią na konto w innym terminie

Rodzice pobierający świadczenie 800 plus powinni zwrócić uwagę na sierpniowe wypłaty. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w części przypadków zmieni terminy przekazywania pieniędzy, dlatego środki trafią na konta w innych dniach niż wynika to ze standardowego harmonogramu.

eurojackpot, Polska
29.07.2026 20:23 Wielkie szczęście Polaka w Eurojackpot. Zgarnął fortunę, nie wychodząc z domu

Wtorkowe losowanie Eurojackpot nie przyniosło głównej wygranej, jednak emocji zdecydowanie nie brakowało. W kilku europejskich krajach padły bardzo wysokie nagrody, a wśród szczęśliwców znalazł się także gracz z Polski. Tym razem fortuna uśmiechnęła się do niego bez konieczności odwiedzania kolektury.

Aldi, Polska, promocja
29.07.2026 18:33 Od dziś w Aldi wyjątkowa okazja. Ulubiony sprzęt Polaków do kupienia za grosze

Od środy 29 lipca w sklepach ALDI ruszyła nowa oferta z wyposażeniem kuchni. Największą uwagę przyciąga sprzęt kuchenny marki własnej AMBIANO, dostępny za 129,99 zł. W promocji znalazły się także inne urządzenia AGD oraz akcesoria, które mają ułatwić codzienne gotowanie.

pieniądze, ZUS
29.07.2026 16:59 Tyle musisz zarabiać, jeśli chcesz mieć 5 tys. zł emerytury. Oto minimum dla 40-latka

Ponad 12 mln Polaków może już sprawdzić prognozowaną wysokość swojej przyszłej emerytury po tegorocznej waloryzacji składek. Na podstawie danych udostępnionych przez ZUS dziennik "Fakt” przygotował symulacje pokazujące, ile dziś trzeba zarabiać, aby w przyszłości otrzymywać świadczenie na poziomie 5 tys. zł brutto. W przypadku 40-latków różnice między kobietami i mężczyznami okazują się bardzo duże.

emeryt, pieniądze, telewizja
29.07.2026 16:07 Masz emeryturę poniżej 4451,78 zł? Złóż oświadczenie, a unikniesz tej opłaty

Wielu emerytów niepotrzebnie ponosi koszt abonamentu RTV, choć obowiązujące przepisy pozwalają części z nich całkowicie uniknąć tej opłaty. W 2026 roku zwolnienie przysługuje emerytom, których miesięczne świadczenie brutto nie przekracza wyznaczonego limitu. Samo spełnienie tego kryterium nie powoduje jednak automatycznego zaprzestania naliczania abonamentu.

Świadczenie wrześniowe
29.07.2026 07:12 ZUS wypłaci dodatkowe pieniądze seniorom. Rząd zdecydował, nie każdy dostanie pełną kwotę

Seniorzy otrzymają w 2026 roku kolejne dodatkowe świadczenie pieniężne. Rządowe plany zakładają, że zostanie wypłacone razem z podstawowymi świadczeniami we wrześniu. Pełna kwota będzie odpowiadała obowiązującej od marca najniższej emeryturze. Nie wszyscy uprawnieni dostaną jednak tyle samo, ponieważ wysokość przelewu będzie zależała od miesięcznej emerytury lub renty.

Mandat radiowóz
29.07.2026 05:21 Telefon w uchwycie nie zawsze chroni przed mandatem. Ważny jest jeden szczegół

Uchwyt na telefon jest dla wielu kierowców podstawowym elementem wyposażenia samochodu. Pozwala korzystać z nawigacji bez trzymania urządzenia w dłoni, a tym samym uniknąć wysokiego mandatu i punktów karnych. Samo umieszczenie smartfona w uchwycie nie zawsze oznacza jednak, że wszystko odbywa się zgodnie z przepisami. W określonych sytuacjach kontrola może zakończyć się dotkliwą karą.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: