Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.
Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.
Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.
Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.
Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.
Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.
Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.
Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość.
Pokaż więcej
Koszty ogrzewania ponownie stają się jednym z największych wydatków właścicieli domów przed rozpoczęciem sezonu grzewczego. Ceny paliw i energii zmieniają się, a wraz z nimi opłacalność poszczególnych sposobów zapewnienia ciepła. Najnowsze wyliczenia pokazują, że przy takim samym domu różnice w rocznych wydatkach mogą sięgać wielu tysięcy złotych. Szczególnie mocno w ciągu ostatniego roku zmieniła się sytuacja osób kupujących jeden z popularnych rodzajów opału.
Coraz więcej osób po osiągnięciu wieku emerytalnego nie rezygnuje całkowicie z aktywności zawodowej. Część łączy pobieranie świadczenia z dalszą pracą, a od osiąganego wynagrodzenia nadal odprowadzane są określone składki na ubezpieczenia społeczne. Teraz do Sejmu trafiła propozycja, która miałaby zmienić zasady dotyczące jednej z nich. Gdyby weszła w życie, część seniorów otrzymywałaby każdego miesiąca nieco wyższe wynagrodzenie netto.
Od początku 2026 roku część cudzoziemców musi spełniać dodatkowe warunki, aby otrzymywać w Polsce 800 plus. Nowe przepisy szczególnie mocno zmieniły sytuację obywateli Ukrainy ze statusem UKR, ponieważ prawo do świadczenia zostało powiązane m.in. z aktywnością zawodową rodzica. W praktyce nowe zasady zaczęły prowadzić także do sporów dotyczących ich interpretacji. Jedna z takich spraw zakończyła się dopiero pod koniec września, gdy po miesiącach oczekiwania ZUS przyznał rodzinie należne pieniądze.
Remont kuchni często oznacza nie tylko wymianę mebli i sprzętów, ale również ingerencję w instalacje znajdujące się w mieszkaniu. Nie wszystkie rozwiązania, które wydają się oczywiste i są powszechnie stosowane, można jednak zastosować w każdym budynku. Szczególnej ostrożności wymagają starsze bloki, w których poszczególne lokale korzystają ze wspólnych systemów. Błąd może oznaczać konieczność ponownego remontu, interwencję zarządcy, a w określonych przypadkach także problemy z nadzorem budowlanym i dodatkowe pieniądze wydane na przywrócenie prawidłowego stanu.
Koła gospodyń wiejskich odgrywają ważną rolę w lokalnych społecznościach, organizując wydarzenia, warsztaty i przedsięwzięcia związane z kulturą oraz tradycją. Takie działania wymagają jednak pieniędzy, szczególnie gdy potrzebny jest zakup wyposażenia albo przygotowanie większej imprezy. Jednym ze źródeł finansowania jest pomoc przyznawana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Tegoroczny nabór właśnie dobiega końca, a zainteresowanie programem jest bardzo duże.
Najmniejsze monety są obecne w polskich portfelach od lat, choć ich rzeczywista siła nabywcza staje się coraz mniejsza. Jednogroszówka nadal pozostaje pełnoprawnym środkiem płatniczym, ale pomysły dotyczące zmian w obiegu drobnych pieniędzy regularnie powracają. W ostatnich miesiącach temat ponownie trafił do instytucji państwowych i Narodowego Banku Polskiego. Tym razem dyskusja dotyczy nie tylko samych monet, lecz także sposobu rozliczania zakupów za gotówkę.
Przejście na emeryturę tuż po osiągnięciu ustawowego wieku to w Polsce powszechny standard. Jednak decyzja podjęta w pośpiechu i bez odpowiedniego stażu pracy może zakończyć się potężnym rozczarowaniem finansowym.
Zbliżająca się zima ponownie kieruje uwagę Polaków na energetykę i domowe rachunki. Sytuacja jest dziś inna niż podczas kryzysu energetycznego sprzed kilku lat, ale na rynku pojawiły się sygnały, które mogą mieć znaczenie dla pieniędzy wydawanych przez gospodarstwa domowe w 2027 r. Ceny energii z dostawą w przyszłym roku wyraźnie wzrosły w ostatnich miesiącach. Rząd analizuje już możliwe scenariusze.
Opłaty za odbiór odpadów są stałym elementem domowych rachunków, a ich wysokość może wyraźnie różnić się w zależności od miejsca zamieszkania. Nie ma bowiem jednej stawki obowiązującej w całej Polsce. W określonych przypadkach mieszkańcy mogą jednak zapłacić mniej. To, czy rzeczywiście uda się uzyskać obniżkę, zależy zarówno od przepisów krajowych, jak i decyzji konkretnej gminy.
Hanna Gronkiewicz-Waltz od wielu lat łączyła działalność publiczną z pracą akademicką. Była prezes Narodowego Banku Polskiego i prezydent Warszawy obecnie zasiada w Parlamencie Europejskim, a jednocześnie pobiera emeryturę z polskiego systemu. Jej najnowsze oświadczenie majątkowe pozwala sprawdzić, jakie pieniądze otrzymała z tego tytułu w ubiegłym roku. W przyszłości do świadczenia z ZUS może dojść jeszcze jedno.
Płatności mobilne coraz mocniej wchodzą do codziennych zakupów, a sieci handlowe rozbudowują własne aplikacje o kolejne funkcje. Do kuponów, kart lojalnościowych czy samodzielnego skanowania produktów dochodzą rozwiązania, które mają skrócić również ostatni etap wizyty w sklepie. Od początku października taką możliwość otrzymają także klienci jednej z największych sieci handlowych w Polsce. Skorzystanie z niej będzie jednak dobrowolne i wymaga wcześniejszej konfiguracji aplikacji.
Zakupy z drugiej ręki od lat przyciągają osoby, które chcą wydać mniej pieniędzy na ubrania, elektronikę, meble czy sprzęt domowy. Platformy takie jak Vinted i Allegro znacznie ułatwiły zawieranie takich transakcji, ale nie każdy kupujący zdaje sobie sprawę, że w określonych sytuacjach może pojawić się obowiązek podatkowy. Teraz przepisy są o krok od istotnej zmiany. Ustawa przeszła już przez parlament, a o jej dalszym losie zdecyduje prezydent Karol Nawrocki.
Coraz więcej właścicieli domów szuka sposobów na ograniczenie zużycia wody wodociągowej i lepsze wykorzystanie opadów. Zbierana na posesji deszczówka może później służyć m.in. do podlewania ogrodu, a odpowiednio zaprojektowane instalacje pomagają również ograniczać skutki intensywnych opadów. Takie rozwiązania wymagają jednak zakupu zbiorników, wykonania instalacji albo prac w gruncie. Część poniesionych kosztów można obecnie odzyskać.
Październik przyniesie licznym seniorom niespodziewane roszszady w finansach domowych. Część świadczeniobiorców otrzyma od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dwa przelewy w ciągu jednego miesiąca. Wyjaśniamy, jak układa się najnowszy harmonogram wypłat ZUS.
Planowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych całkowita cyfryzacja wypłat dla seniorów stała się powodem gorących dyskusji. Czy wypłaty emerytur przejdą głęboką transformację bez pytania ich o zdanie? Resort rodziny zajął oficjalne stanowisko w sprawie gotówki dostarczanej do milionów domów.
Kiedy większość z nas marzy o szybkim przejściu na odpoczynek, na polskiej mapie świadczeń pojawiają się przypadki całkowicie wywracające powszechne myślenie o finansach na starość. Gigantyczny przelew z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla seniorki udowadnia, jak duże znaczenie dla portfela ma opóźnienie momentu złożenia wniosku.
ZUS wypłaca świadczenie, o którym wiele osób dowiaduje się dopiero wtedy, gdy zaczynają mieć trudności z samodzielnym funkcjonowaniem. Może ono stanowić dodatkowe wsparcie obok emerytury lub renty, ale samo osiągnięcie określonego wieku nie wystarcza, aby je otrzymać. O przyznaniu pieniędzy decyduje kilka warunków, w tym dokumentacja dotycząca stanu zdrowia. W części przypadków raz wydane orzeczenie może mieć szczególne znaczenie także dla dalszej wypłaty świadczenia.
Kolejne losowanie międzynarodowej loterii Eurojackpot przyniosło ogromne emocje milionom graczy na całym kontynencie. Choć w miniony piątek nikt nie sięgnął po absolutną pulę, w kraju nad Wisłą padła wygrana, która z pewnością odmieni życie jednego z graczy. Rosnąca w zawrotnym tempie pula nagród powoduje, że w najbliższych dniach przed punktami sprzedaży mogą ustawić się spore kolejki.
Różnice w zarobkach między Polską a naszym zachodnim sąsiadem od dekad przyciągają setki tysięcy rodaków, którzy szukają nad Renem nie tylko lepszej codzienności, ale i stabilnej przyszłości na starość. W powszechnym przekonaniu praca w niemieckiej gospodarce automatycznie przekłada się na godziwe, wręcz luksusowe świadczenia po zakończeniu aktywności zawodowej. Wizja seniora spędzającego jesień życia na zagranicznych wycieczkach głęboko zakorzeniła się w społecznej świadomości.
Sezon weselny co roku przynosi ten sam dylemat: ile pieniędzy powinno znaleźć się w kopercie dla nowożeńców? Rosnące koszty organizacji przyjęć sprawiają, że kwoty wręczane jako prezent również idą w górę. Nie istnieje jednak oficjalny cennik, a oczekiwania mogą bardzo różnić się w zależności od rodziny, relacji z parą młodą i możliwości finansowych gości. Jedna z ostatnich historii opisana w internecie ponownie rozpaliła dyskusję o tym, gdzie kończy się zwyczaj, a zaczyna presja.
Wrzesień nie przyniósł kierowcom większego wytchnienia na stacjach benzynowych. Paliwo pozostaje drogie, a szczególnie mocno podwyżki odczuwają właściciele samochodów z silnikiem Diesla. Końcówka miesiąca również nie zapowiada wyraźnego przełomu. Analitycy przedstawili już prognozę na tydzień rozpoczynający się 28 września i wskazują, że przy dystrybutorach nadal trzeba będzie zostawiać sporo pieniędzy.
Reprezentacja Polski w siatkówce jest o krok od kolejnego wielkiego sukcesu. Biało-czerwoni pokonali Słowenię 3:0 i awansowali do finału mistrzostw Europy, dzięki czemu są już pewni co najmniej srebrnego medalu. Wynik ostatniego spotkania będzie miał znaczenie nie tylko dla miejsca na podium. Przepisy pozwalają bowiem ministrowi sportu przyznawać zawodnikom dodatkowe nagrody finansowane z budżetu państwa.
Prezydent podpisał kolejną ustawę zmieniającą zasady rozliczania podatku od towarów i usług. Nowelizacja zawiera cały pakiet rozwiązań dotyczących przedsiębiorców - część z nich ma uprościć formalności, a inne zwiększyć szczelność systemu podatkowego. Jedną z najważniejszych nowości będzie mechanizm, którego do tej pory polskie przepisy o VAT nie przewidywały. Ma on szczególne znaczenie dla firm uczestniczących w międzynarodowym handlu towarami.
Czterdzieści lat aktywności zawodowej może wydawać się stażem, który powinien zapewnić spokojną finansowo emeryturę. W praktyce sama liczba przepracowanych lat nie przesądza jednak o wysokości wypłaty z ZUS. Ogromne znaczenie mają zarobki osiągane przez całą karierę, a wraz z nimi wysokość odprowadzanych składek. Dobrze pokazuje to przykład kobiety, która przez cztery dekady otrzymywała wynagrodzenie na poziomie płacy minimalnej.
System emerytalny w Polsce przez dekady stawiał osoby po stracie współmałżonka przed bezwzględnym wyborem. Decyzja o rezygnacji z własnego, wypracowanego przez lata świadczenia na rzecz renty po zmarłym partnerze była standardem. Od niedawna przepisy dają tu jednak znacznie większą swobodę, a nadchodzący krok ustawodawcy przyniesie kolejne odczuwalne podwyżki.
Polski system zabezpieczenia społecznego kryje w sobie rozwiązania, o których istnieniu niemal nikt nie pamięta. Choć przepisy pozwalają na wielomiesięczne pobieranie wsparcia finansowego przy zmianie profesji, Polacy rzadko po nie sięgają.
Wtorkowy zakup w bydgoskiej kolekturze LOTTO przyniósł graczowi wielki sukces finansowy. W zdrapce "Classic Black 13" padła najwyższa przewidziana w regulaminie nagroda, powiększając pokaźną sumę tegorocznych wygranych, które trafiły do mieszkańców całego województwa kujawsko-pomorskiego.
Prezes UOKiK nałożył na wielkopolskiego operatora Inea blisko 2 mln zł kary za zawyżone opłaty przy wcześniejszym rozwiązywaniu umów oraz aktywowanie płatnej usługi Inea Safe bez wyraźnej zgody klientów. Jak poinformował urząd w środę, chodzi dokładnie o 1 882 000 zł. Spółka ma też zwrócić konsumentom nienależnie pobrane opłaty i ponownie rozpatrzyć reklamacje dotyczące antywirusa.