Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.
Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.
Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.
Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.
Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.
Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.
Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.
Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość.
Pokaż więcej
Kolejne losowanie międzynarodowej loterii Eurojackpot przyniosło ogromne emocje milionom graczy na całym kontynencie. Choć w miniony piątek nikt nie sięgnął po absolutną pulę, w kraju nad Wisłą padła wygrana, która z pewnością odmieni życie jednego z graczy. Rosnąca w zawrotnym tempie pula nagród powoduje, że w najbliższych dniach przed punktami sprzedaży mogą ustawić się spore kolejki.
Różnice w zarobkach między Polską a naszym zachodnim sąsiadem od dekad przyciągają setki tysięcy rodaków, którzy szukają nad Renem nie tylko lepszej codzienności, ale i stabilnej przyszłości na starość. W powszechnym przekonaniu praca w niemieckiej gospodarce automatycznie przekłada się na godziwe, wręcz luksusowe świadczenia po zakończeniu aktywności zawodowej. Wizja seniora spędzającego jesień życia na zagranicznych wycieczkach głęboko zakorzeniła się w społecznej świadomości.
Sezon weselny co roku przynosi ten sam dylemat: ile pieniędzy powinno znaleźć się w kopercie dla nowożeńców? Rosnące koszty organizacji przyjęć sprawiają, że kwoty wręczane jako prezent również idą w górę. Nie istnieje jednak oficjalny cennik, a oczekiwania mogą bardzo różnić się w zależności od rodziny, relacji z parą młodą i możliwości finansowych gości. Jedna z ostatnich historii opisana w internecie ponownie rozpaliła dyskusję o tym, gdzie kończy się zwyczaj, a zaczyna presja.
Wrzesień nie przyniósł kierowcom większego wytchnienia na stacjach benzynowych. Paliwo pozostaje drogie, a szczególnie mocno podwyżki odczuwają właściciele samochodów z silnikiem Diesla. Końcówka miesiąca również nie zapowiada wyraźnego przełomu. Analitycy przedstawili już prognozę na tydzień rozpoczynający się 28 września i wskazują, że przy dystrybutorach nadal trzeba będzie zostawiać sporo pieniędzy.
Reprezentacja Polski w siatkówce jest o krok od kolejnego wielkiego sukcesu. Biało-czerwoni pokonali Słowenię 3:0 i awansowali do finału mistrzostw Europy, dzięki czemu są już pewni co najmniej srebrnego medalu. Wynik ostatniego spotkania będzie miał znaczenie nie tylko dla miejsca na podium. Przepisy pozwalają bowiem ministrowi sportu przyznawać zawodnikom dodatkowe nagrody finansowane z budżetu państwa.
Prezydent podpisał kolejną ustawę zmieniającą zasady rozliczania podatku od towarów i usług. Nowelizacja zawiera cały pakiet rozwiązań dotyczących przedsiębiorców - część z nich ma uprościć formalności, a inne zwiększyć szczelność systemu podatkowego. Jedną z najważniejszych nowości będzie mechanizm, którego do tej pory polskie przepisy o VAT nie przewidywały. Ma on szczególne znaczenie dla firm uczestniczących w międzynarodowym handlu towarami.
Czterdzieści lat aktywności zawodowej może wydawać się stażem, który powinien zapewnić spokojną finansowo emeryturę. W praktyce sama liczba przepracowanych lat nie przesądza jednak o wysokości wypłaty z ZUS. Ogromne znaczenie mają zarobki osiągane przez całą karierę, a wraz z nimi wysokość odprowadzanych składek. Dobrze pokazuje to przykład kobiety, która przez cztery dekady otrzymywała wynagrodzenie na poziomie płacy minimalnej.
System emerytalny w Polsce przez dekady stawiał osoby po stracie współmałżonka przed bezwzględnym wyborem. Decyzja o rezygnacji z własnego, wypracowanego przez lata świadczenia na rzecz renty po zmarłym partnerze była standardem. Od niedawna przepisy dają tu jednak znacznie większą swobodę, a nadchodzący krok ustawodawcy przyniesie kolejne odczuwalne podwyżki.
Polski system zabezpieczenia społecznego kryje w sobie rozwiązania, o których istnieniu niemal nikt nie pamięta. Choć przepisy pozwalają na wielomiesięczne pobieranie wsparcia finansowego przy zmianie profesji, Polacy rzadko po nie sięgają.
Wtorkowy zakup w bydgoskiej kolekturze LOTTO przyniósł graczowi wielki sukces finansowy. W zdrapce "Classic Black 13" padła najwyższa przewidziana w regulaminie nagroda, powiększając pokaźną sumę tegorocznych wygranych, które trafiły do mieszkańców całego województwa kujawsko-pomorskiego.
Prezes UOKiK nałożył na wielkopolskiego operatora Inea blisko 2 mln zł kary za zawyżone opłaty przy wcześniejszym rozwiązywaniu umów oraz aktywowanie płatnej usługi Inea Safe bez wyraźnej zgody klientów. Jak poinformował urząd w środę, chodzi dokładnie o 1 882 000 zł. Spółka ma też zwrócić konsumentom nienależnie pobrane opłaty i ponownie rozpatrzyć reklamacje dotyczące antywirusa.
ZUS wydał pilne ostrzeżenie. Do skrzynek pocztowych osób z niepełnosprawnościami i ich bliskich trafiają listy do złudzenia podobne do pism urzędowych, a w środku zawierają gotowe umowy i pełnomocnictwa. Nadawcy obiecują pomoc w uzyskaniu świadczenia wspierającego, ale każą sobie za nią słono płacić. Tymczasem wszystko można załatwić za darmo. Zakład apeluje, by nie podpisywać takich dokumentów pochopnie i zawsze sprawdzać, kto naprawdę stoi za przesyłką.
Finałowa fala wypłat czternastej emerytury staje się faktem, ale tysiące seniorów odejdą z kwitkiem. ZUS realizuje ostatnie przelewy w ramach tegorocznego harmonogramu, choć nie każdy świadczeniobiorca zobaczy dodatkowe środki na swoim koncie. Dlaczego część emerytów musi obejść się bez corocznego zastrzyku gotówki?
Odzyskanie oszczędności z rachunku zmarłego bliskiego bywa zaskakująco skomplikowanym procesem, który potrafi zaskoczyć brak wiedzy o przepisach bankowych. Choć w obliczu żałoby sprawy finansowe schodzą na drugi plan, to próba wypłaty gotówki kartą zmarłego czy zlecenie przelewu tuż po jego śmierci jest poważnym błędem.
Ceny paliw w Polsce budzą coraz większe obawy kierowców. Po ostatnich podwyżkach wielu Polaków zastanawia się, jak sytuacja będzie wyglądała w kolejnych miesiącach i czy tankowanie ponownie mocno obciąży domowe budżety.
Rosnąca popularność automatów przyjmujących butelki i puszki sprawia, że system kaucyjny coraz mocniej wpisuje się w codzienne nawyki związane z recyklingiem. Okazuje się jednak, że recyklomat może być także narzędziem społecznego zaangażowania. Pochodzący z Małopolski popularyzator biegów długodystansowych zebrał tysiące puszek i butelek, a następnie oddał je do automatu, by uzyskane w ten sposób środki przeznaczyć na pomoc charytatywną. Efekt zbiórki przerósł oczekiwania - licznik wskazał tysiące zwróconych opakowań i znaczącą kwotę.
Dla tysięcy Polaków coroczna waloryzacja świadczeń to kluczowy moment w domowym budżecie. Kiedy organ rentowy ogłasza nowe, wyższe stawki, na papierze wszystko wygląda obiecująco. Zderzenie oficjalnych komunikatów z rzeczywistością bywa jednak dla wielu uprawnionych wyjątkowo bolesne. Różnica między oficjalną kwotą brutto a faktycznym przelewem potrafi głęboko rozczarować.
Seniorów czeka specjalna premia, na którą wielu z nich tylko czekało. Już 25 września kolejna grupa emerytów i rencistów może otrzymać dodatkowe pieniądze. Nie wszyscy jednak dostaną taką samą kwotę, a część osób nie otrzyma świadczenia w ogóle.
Premier Donald Tusk ogłasza rewolucyjne limity zarobków dla lekarzy pracujących w państwowym systemie ochrony zdrowia. Szykują się radykalne zmiany w prawie, maksymalnie dwa etaty i sztywny górny pułap dochodów rocznych. Polacy doczekają się uszczelnienia wydatków publicznych w szpitalach.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował najnowsze symulacje dla osób, które osiągają powszechny wiek emerytalny i mają za sobą 45-letni staż ubezpieczeniowy. Wyniki pokazały, jak duże znaczenie dla wysokości świadczenia ma kapitał zgromadzony w trakcie wieloletniej pracy zawodowej. Wysoka emerytura wiąże się jednak z konsekwencjami podatkowymi, które mogą zaskoczyć wielu seniorów.
Wiele osób może być przekonanych, że znalezione na ulicy pieniądze można po prostu włożyć do portfela i wydać. Tymczasem takie zachowanie może oznaczać poważne problemy. Przepisy jasno określają, co powinien zrobić znalazca, a przekroczenie określonego limitu może mieć konsekwencje.
Jesienne przestawienie zegarków to dla większości okazja do dłuższego snu, jednak dla tysięcy osób pełniących nocne dyżury oznacza to dodatkowy czas spędzony na stanowisku pracy. Przepracowanie 9 godzin w ciągu doby jest zgodnie z Kodeksem pracy traktowane jako przekroczenie dobowej normy czasu pracy. W takiej sytuacji pracodawca jest zobowiązany do wypłaty pracownikowi odpowiedniego dodatku.
Sobotnie losowanie Lotto zapisało się w historii polskich gier liczbowych. Kumulacja sięgająca kilkudziesięciu mln zł przyciągnęła uwagę milionów graczy, a wysoka pula w końcu trafiła do jednego szczęśliwca. Zwycięzca zdradził, jaką strategię obrał podczas typowania liczb. Może teraz cieszyć się gigantyczną wygraną, choć na jego konto trafi nieco niższa kwota. Część pieniędzy zostanie bowiem potrącona na poczet należnego państwu podatku.
W 2027 roku mają wejść w życie kolejne istotne zmiany dotyczące zasiłku pogrzebowego. Nowe rozwiązanie ma uprościć procedurę związaną z uzyskaniem świadczenia. Reforma obejmie sposób przekazywania wniosków i dokumentów do ZUS. Przygotowania do wdrożenia nowego systemu już trwają.
Ostatni weekend bezpowrotnie odmienił życie pewnego gracza, do którego trafiła kwota wywołująca zawrót głowy. W Lotto padła wygrana, której można pozazdrościć.
Osoby spełniające określone warunki mogą otrzymać do 600 zł dopłaty do kosztów energii elektrycznej. Wsparcie wynosi 100 zł miesięcznie i jest przeznaczone dla osób z niepełnosprawnością korzystających w domu z koncentratora tlenu lub respiratora. Wnioski można składać tylko w określonym terminie.
Biedronka zmienia zasady korzystania z voucherów wydawanych przez butelkomaty. Od poniedziałku 21 września bony zachowają ważność znacznie dłużej. Klienci zyskają więcej czasu na wykorzystanie środków otrzymanych za zwrócone butelki i puszki. Nowe zasady wydłużą dotychczasowy termin aż czterokrotnie.
Od 1 stycznia 2027 roku zmieni się wysokość drugiego świadczenia w ramach renty wdowiej. Zamiast obecnych 15 proc. będzie można otrzymać 25 proc. drugiego świadczenia. ZUS potwierdził już termin wejścia w życie podwyżki.