Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.
Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.
Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.
Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.
Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.
Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.
Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.
Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość.
Pokaż więcej
Nowy program wsparcia dla osób starszych budzi ogromne emocje, ale też sporo nieporozumień. Rządowe wsparcie warte nawet 2500 złotych miesięcznie to szansa na odciążenie domowych budżetów i lepszą opiekę. Zasady przyznawania tej pomocy kryją jednak kilka istotnych haczyków, o których warto wiedzieć przed wizytą w urzędzie.
Renta wdowia funkcjonuje w Polsce już od jakiegoś czasu. Wraz z początkiem 2027 roku wejdą w życie istotne zmiany w świadczeniu, które będą miały pozytywny wpływ na finanse wielu seniorów. Od 1 stycznia 2027 r. renty wdowie będą przyznawane w wyższej kwocie. Okazuje się, że konieczne będą zmiany w harmonogramie wypłat, a część beneficjentów będzie mogła liczyć na powiększony przelew jeszcze w grudniu.
Seniorzy, którzy regularnie kupują leki na receptę, mogą ubiegać się o dodatkowe wsparcie finansowe. W ramach jednego z programów osłonowych przewidziano dofinansowanie, które pozwala odzyskać część pieniędzy wydanych na leczenie. Wysokość pomocy zależy od sytuacji gospodarstwa domowego, a o przyznaniu świadczenia decydują określone kryteria. Trzeba jednak pamiętać o zbliżającym się terminie składania wniosków, ponieważ po jego upływie uzyskanie wsparcia w obecnej edycji programu nie będzie możliwe.
Piątkowe losowanie międzynarodowej loterii przyniosło europejskim graczom spore emocje, choć główna nagroda ponownie pozostała nietknięta. W grze są ogromne pieniądze, a statystyki pokazują coraz większe zainteresowanie kuponami na całym kontynencie. Kto tym razem zgarnął największe kwoty?
Wizyta w ulubionym lokalu gastronomicznym potrafi zepsuć humor dopiero w momencie otrzymania paragonu. Coraz częściej oprócz zamówionych dań na rachunku widnieją dodatkowe pozycje, o których gość nie miał pojęcia. Sprawdzamy, za co restaurator ma prawo pobrać pieniądze, a kiedy możesz odmówić zapłaty.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu płaciliśmy nią za zapałki w kiosku Ruchu. Dziś ta niepozorna moneta z PRL-u osiąga na licytacjach kwoty równe wartości przyzwoitego samochodu używanego. O jej zawrotnej wycenie decyduje drobiazg, który łatwo przeoczyć gołym okiem.
Śmierć bliskiej osoby wiąże się nie tylko z trudnymi emocjami, ale również z koniecznością uporządkowania spraw majątkowych. W przypadku dziedziczenia po ojcu wiele osób zakłada, że cały pozostawiony majątek automatycznie trafia do jego dzieci. Polskie prawo przewiduje jednak inne zasady, które mogą znacząco wpłynąć na podział spadku między członków rodziny. W określonych okolicznościach do dziedziczenia uprawniona jest również żona zmarłego, nawet jeśli nie jest matką jego dzieci. Istnieją jednak wyjątki, które mogą całkowicie zmienić kolejność dziedziczenia i wysokość poszczególnych udziałów.
Od 13 listopada 2026 roku w Polsce obowiązują nowe zasady naliczania opłaty reprograficznej. Zmiany obejmują popularne urządzenia elektroniczne, w tym smartfony, laptopy, komputery i wybrane telewizory. Nowelizacja rozporządzenia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozszerza katalog sprzętów objętych dodatkowym obciążeniem, które ma zapewniać pieniądze twórcom i właścicielom praw do utworów. Chociaż opłata formalnie dotyczy producentów i importerów, pojawiają się obawy, że jej koszt zostanie uwzględniony w cenach detalicznych. Nowe przepisy weszły w życie tuż przed okresem intensywnych zakupów elektroniki.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu były obowiązkowym elementem wyposażenia wielu polskich mieszkań. Kryształowe wazony, misy, karafki i kieliszki zdobiły meblościanki, a później często trafiały do piwnic i na strychy. Dziś naczynia z czasów PRL-u ponownie wzbudzają zainteresowanie, a za niektóre egzemplarze sprzedawcy żądają nawet kilku tysięcy złotych. Szczególnie poszukiwane są rzadkie modele pochodzące ze znanych polskich hut szkła. Warto więc dokładnie obejrzeć rodzinne pamiątki, zanim zdecydujemy się je wyrzucić lub oddać za darmo.
Emerytura w wysokości 5 tys. zł miesięcznie może wydawać się atrakcyjną perspektywą dla wielu pracujących Polaków. Aby jednak otrzymywać takie pieniądze z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, konieczne może być osiąganie znacznie wyższych zarobków, niż mogłoby się wydawać. Ekspert przeprowadził wyliczenia pokazujące, ile powinni dziś zarabiać 40-latkowie, którzy chcą zapewnić sobie takie świadczenie w przyszłości. Wyniki wskazują na ogromną różnicę między kobietami a mężczyznami. Znaczenie ma bowiem nie tylko wysokość wynagrodzenia, ale również wiek zakończenia aktywności zawodowej.
Od 2027 roku miliony Polaków mogą zobaczyć kolejną podwyżkę na rachunkach za prąd. Ministerstwo Energii przygotowało projekt rozporządzenia, który przewiduje zwiększenie jednej z obowiązkowych opłat ponoszonych przez odbiorców energii elektrycznej. Zmiana ma objąć zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa oraz instytucje publiczne. Choć proponowany wzrost stawki wynosi niemal 28 proc., nie oznacza to podwyżki całego rachunku o taką wartość. Resort przedstawił już szczegółowe wyliczenia pokazujące, ile dodatkowych pieniędzy mogą zapłacić odbiorcy.
W polskich kolekturach regularnie padają wysokie wygrane, lecz nie wszyscy szczęśliwcy spieszą się po swoje pieniądze. Zegar tyka nieubłaganie, a brak reakcji może oznaczać utratę pokaźnej sumy na zawsze. Totalizator Sportowy przypomina o zasadach, które decydują o być albo nie być graczy.
Służba w formacjach mundurowych wiąże się z bezpośrednim ryzykiem utraty zdrowia lub życia. Ostatnie wydarzenia z Małopolski ponownie wywołały dyskusję o tym, jak państwo zabezpiecza funkcjonariuszy poszkodowanych na służbie. Na jakie świadczenia finansowe oraz odznaczenia mogą liczyć mundurowi w sytuacjach kryzysowych?
Nie wszyscy emeryci wiedzą, że oprócz podstawowego świadczenia mogą otrzymywać dodatkowe pieniądze od państwa. Jednym z takich świadczeń jest dodatek ratowniczy, który wynosi obecnie 288 zł miesięcznie. Przysługuje on byłym strażakom ochotnikom oraz ratownikom górskim z TOPR i GOPR, którzy spełnią określone wymagania. Co ważne, pieniądze przyznawane są dożywotnio. Kolejny przelew powinien trafić do uprawnionych najpóźniej 15 listopada.
Jak wynika z informacji przytoczonych przez "Dziennik Gazetę Prawną” i Onet, Polskie Koleje Państwowe wystawiły na sprzedaż ponad 700 mieszkań i domów w różnych częściach kraju. Wśród dostępnych nieruchomości znalazły się kawalerki wycenione na zaledwie 19 tys. zł, a także lokale z kilkoma pokojami, których ceny nie przekraczają 100 tys. zł. Takie kwoty mogą przyciągać uwagę osób szukających własnego lokum, jednak niska cena zakupu nie zawsze oznacza niewielkie wydatki.
16 listopada 2026 roku rozpocznie się ostatni w tym roku turnus Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej. Na ochotników czeka 27 dni intensywnego szkolenia podstawowego, które zakończy się uroczystą przysięgą wojskową. Uczestnicy mogą liczyć na wynagrodzenie w wysokości 6 500 zł brutto miesięcznie. Wojsko zapewnia również bezpłatne zakwaterowanie czy wyżywienie. Zainteresowani mogą zgłaszać się do wybranego Wojskowego Centrum Rekrutacji, aby rozpocząć szkolenie i zdobyć pierwsze doświadczenie w służbie wojskowej.
Piwnica często służy jako dodatkowe miejsce do przechowywania przedmiotów, na które brakuje miejsca w mieszkaniu. Warto jednak uważać na to, co do niej trafia. Za niektóre wykroczenia przeciwpożarowe grozi obecnie nawet 30 tys. zł grzywny, a maksymalna wysokość mandatu wzrosła do 5 tys. zł za jedno wykroczenie. Przepisy jasno określają, jakich materiałów nie wolno przechowywać w takich pomieszczeniach.
Końcówka roku w firmowych finansach rzadko bywa spokojna, jednak tym razem kalendarz podatkowy stawia przed menedżerami wyjątkowo twardy orzech do zgryzienia. W korytarzach Ministerstwa Finansów zapadły decyzje, które mogą bezpowrotnie zamknąć jedno z najbardziej intratnych okienek optymalizacyjnych dla rodzimego biznesu.
Zamach w Krakowie, który miał miejsce 7 listopada, pochłonął wiele ofiar. W wyniku ataku zamachowca zmarło 6 osób, a kilkanaście zostało rannych. W obliczu tragedii, która wstrząsnęła Polską, pojawia się naturalne pytanie, czy poszkodowani otrzymają wypłatę pieniędzy z ubezpieczeń?
Polski przedsiębiorca, kojarzony z jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich marek lodów, wsparł finansowo policjantów rannych podczas tragicznych wydarzeń w Krakowie. Przekazano ogromną kwotę na rannych policjantów, a by chwilę później dołożyć kolejne tysiące złotych. Pieniądze trafiły na internetową zbiórkę zorganizowaną po sobotnim ataku. W poniedziałek wieczorem 9 listopada na jej koncie znalazło się już około 6,7 mln zł, by rano 11 listopada przebić granicę 7 mln zł.
Przelewanie pieniędzy znajomym i członkom rodziny stało się codziennością dla milionów Polaków. Wystarczy kilka kliknięć w aplikacji bankowej, aby zwrócić komuś pieniądze za wspólny obiad, zakupy czy bilety. Nie wszyscy zdają sobie jednak sprawę, że pozornie niewinny żart wpisany w tytule przelewu może wzbudzić zainteresowanie banku. W określonych sytuacjach instytucja finansowa ma prawo zażądać wyjaśnień dotyczących pochodzenia środków i celu transakcji. Czy nieprzemyślany opis może również zainteresować urząd skarbowy? Wyjaśniamy, co rzeczywiście wynika z obowiązujących przepisów.
Wielu polskich emerytów nie zdaje sobie sprawy, że wysokość przyznanego świadczenia nie zawsze jest ostateczna. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w określonych przypadkach może ponownie obliczyć emeryturę, uwzględniając dodatkowe składki lub wcześniej nieudokumentowane okresy zatrudnienia. Dla części seniorów oznacza to możliwość zwiększenia miesięcznych wypłat nawet o kilkaset złotych. Istnieje również grupa kobiet, w przypadku których podwyżka może wynieść średnio około 900 zł miesięcznie, a cały proces odbywa się bez konieczności składania wniosku.
Kierowcy w Polsce korzystają z urzędowo obniżonych cen benzyny i diesla, lecz ten parasol ochronny nie pozostanie rozłożony na zawsze. Rządowy program CPN ma swój termin ważności, a spór o źródła jego finansowania i kształt podatków odsłania coraz głębsze różnice na scenie politycznej.
W środę, 11 listopada, na balkonach, domach i budynkach w całej Polsce pojawią się biało-czerwone flagi. Wywieszanie symboli narodowych z okazji Święta Niepodległości jest popularną tradycją, ale nie wszyscy wiedzą, że podlega określonym zasadom. Niewłaściwy rodzaj flagi, umieszczone na niej napisy czy nieodpowiedni sposób eksponowania mogą stanowić naruszenie przepisów. W niektórych przypadkach konsekwencją może być nawet grzywna sięgająca kilku tysięcy złotych. Warto więc sprawdzić, na co zwrócić uwagę przed udekorowaniem swojej posesji.
Rodziny funkcjonariuszy i żołnierzy mogą wkrótce zyskać dostęp do nowych ulg i świadczeń. Sejm przyjął ustawę wprowadzającą Kartę Rodziny Mundurowej, która ma zapewnić uprawnionym między innymi tańsze podróże koleją, niższe opłaty za paszport i ułatwiony dostęp do lekarza. Rozwiązanie obejmie nie tylko osoby pozostające w służbie, ale również określone grupy emerytów mundurowych, weteranów oraz ich bliskich. Nie wszyscy otrzymają jednak identyczne przywileje. Szczególne ograniczenia przewidziano dla strażaków ochotników.
Polscy seniorzy, mogą liczyć na wyjątkowo wysokie dodatkowe świadczenie. Od 1 marca 2027 roku jego kwota może wzrosnąć do 7213,70 zł brutto miesięcznie. Oznaczałoby to podwyżkę o blisko 275 zł w porównaniu z obecnie obowiązującą stawką. Nie wszyscy emeryci otrzymają jednak te pieniądze. Prawo do świadczenia zależy przede wszystkim od wieku, a w przypadku części uprawnionych również od spełnienia dodatkowych wymogów.
Wiek emerytalny w Polsce ponownie staje się przedmiotem dyskusji. Pojawiają się propozycje zrównania go dla kobiet i mężczyzn na poziomie 63, 65, a nawet 68 lat. Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute w raporcie "Budżetowy S.O.S.” proponują natomiast podniesienie go do 67 lat dla obu płci.
Wynagrodzenia osób sprawujących najważniejsze funkcje publiczne od lat budzą zainteresowanie Polaków. Szczególnie wysokie zarobki otrzymują sędziowie Trybunału Konstytucyjnego, których pensje są powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce. W 2026 roku podstawowe miesięczne uposażenie sędziego TK przekracza 40 tys. zł brutto, a to dopiero początek przysługujących mu świadczeń. Dodatkowe pieniądze można otrzymać między innymi za wieloletni staż pracy i pełnienie funkcji kierowniczych. Co więcej, po zakończeniu kadencji sędziowie mogą liczyć na specjalne świadczenia finansowane z budżetu państwa.