Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.
Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.
Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.
Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.
Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.
Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.
Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.
Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość.
Pokaż więcej
Wydatki związane z utrzymaniem dziecka są niemałym obciążeniem dla rodziców. Polacy mogą liczyć na różne formy wsparcia od państwa, które wspomagają ich domowe budżety. Jednym ze świadczeń jest dodatkowe 300 złotych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o które można wnioskować do 30 listopada. Komu konkretnie przysługuje dodatek?
Robienie przelewów jest jednym z nieodłącznych elementów codzienności Polaków. Zwykle wykonujemy tę czynność niemal automatycznie i nie zastanawiamy się dłużej nad tytułem transakcji. Niektórych słów lepiej nie używać, bo bankowe systemy potrafią wyłapywać konkretne frazy i przelew może nawet zostać zablokowany. Przedstawiamy szczegóły.
Dla większości osób przejście na emeryturę oznacza, że podstawowym źródłem regularnych dochodów staje się świadczenie emerytalne lub rentowe. Polski system przewiduje jednak także dodatkowe formy wsparcia, które przysługują po spełnieniu szczególnych warunków. Jedna z nich związana jest wyłącznie z wiekiem i może znacząco zwiększyć miesięczne pieniądze seniora. Obecnie otrzymuje ją już około 4,3 tys. osób w całej Polsce.
Wysokość przyszłej emerytury to ważna kwestia dla wszystkich pracowników. Kwota, którą po zakończeniu kariery zawodowej będzie wypłacał nam ZUS, zależy od wielu czynników. Na wysokość świadczenia wpływa między innymi wysokość zarobków. Jakie wynagrodzenia trzeba otrzymywać, by móc liczyć na 5000 złotych emerytury? Znamy wyliczenia.
Kierowcy, którzy planują tankowanie w weekend, powinni przygotować się na wyższy rachunek na stacji paliw. Minister energii opublikował nowe maksymalne stawki benzyny i oleju napędowego, które będą obowiązywały przez trzy dni. Wszystkie podstawowe rodzaje paliwa drożeją względem piątku, ale zdecydowanie największa zmiana dotyczy diesla. W przypadku pełnego baku podwyżka przekłada się już na kilkanaście złotych dodatkowego wydatku.
System kaucyjny na dobre zadomowił się w polskich sklepach, ale nie wszystkie plastikowe butelki i puszki znajdujące się obecnie w domach są oznaczone charakterystycznym symbolem kaucji. Część opakowań bez takiego znaku nadal można jednak zamienić na pieniądze przy okazji wizyty w sklepie. Taką możliwość daje m.in. Lidl, który prowadzi własną akcję niezależną od ogólnopolskiego systemu. Trzeba jednak pamiętać, że obowiązują w niej inne zasady.
Osiągnięcie wieku emerytalnego nie zawsze oznacza, że wysokość świadczenia z ZUS pozostanie już niezmienna przez resztę życia. W przypadku części kobiet po kilku latach pobierania pieniędzy następuje kolejne wyliczenie, które może wyraźnie zwiększyć miesięczny przelew. Wiceminister rodziny Sebastian Gajewski wskazywał, że przeciętna różnica przy tym mechanizmie wynosi około 900 zł miesięcznie. Znane są szczegóły tego mechanizmu.
Dino rozwija sieć w bardzo szybkim tempie, ale równolegle od wielu miesięcy trwa konflikt pomiędzy firmą a częścią pracowników reprezentowanych przez związki zawodowe. Kolejne rozmowy nie doprowadziły dotąd do zakończenia sporów, a związkowcy zapowiadają dalszą eskalację protestu. Tym razem wskazali już konkretny termin największej planowanej akcji. Może ona przypaść na jeden z najbardziej intensywnych okresów dla handlu i wpłynąć na zakupy wykonywane tuż przed Bożym Narodzeniem.
Tematy związane z wysokością emerytur czy wiekiem emerytalnym wciąż budzą liczne kontrowersje w debacie publicznej. Na ostateczną kwotę świadczenia wpływa wiele czynników, między innymi staż pracy oraz wysokość wynagrodzeń. Jaką emeryturę wyliczy ZUS kobiecie, która przepracowała 40 lat za minimalną krajową? Znamy wyliczenia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina rodzicom i opiekunom pobierającym świadczenie 800 plus o ważnej zasadzie. Osoby, które planują zmianę rachunku bankowego, powinny złożyć nowy wniosek. ZUS ma do 30 dni na rozpatrzenie dokumentu, dlatego warto zadbać o formalności z odpowiednim wyprzedzeniem.
Ile wynosi średnia emerytura w Polsce? Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował najnowsze dane dotyczące wysokości wypłacanych świadczeń. Przeciętna emerytura w pierwszej połowie 2026 roku przekroczyła 4,4 tys. zł. Kwoty różniły się jednak w poszczególnych miesiącach.
Wizja stabilnej starości skłania wielu Polaków do weryfikacji, jak ich obecne dochody przełożą się na przyszłe przelewy ze skarbu państwa. Państwowy ubezpieczyciel stosuje prosty, ale bezwzględny wzór, który dla wielu oznacza bolesny zawód. Świadczenia emerytalne w Polsce bezpośrednio zależą od kapitału zgromadzonego przez całe życie zawodowe. Niestety, przy rosnącej inflacji i zmianach demograficznych obecne zarobki muszą być wyjątkowo wysokie.
Wypłata gotówki z bankomatu zwykle trwa kilkadziesiąt sekund, ale czasem transakcja nie przebiega zgodnie z planem. Urządzenie może przerwać operację, nie wydać banknotów albo ponownie schować nieodebrane pieniądze. Najwięcej niepokoju pojawia się wtedy, gdy w aplikacji bankowej widać już obciążenie rachunku, a klient fizycznie nie otrzymał gotówki. W takiej sytuacji liczy się szybkie działanie i zebranie informacji, które później mogą pomóc przy wyjaśnianiu sprawy.
Codzienne zakupy potrafią zakończyć się rachunkiem wyższym, niż wynikało z cen widocznych między sklepowymi półkami. Przy kilku lub kilkunastu produktach różnicę łatwo przeoczyć, szczególnie gdy część towarów jest objęta promocją. Problem nie jest marginalny - najnowsze badania pokazują, że zetknęła się z nim zdecydowana większość kupujących. W takiej sytuacji klient nie musi jednak automatycznie pogodzić się z kwotą wydrukowaną na kasowym dokumencie.
Banki nie ograniczają się do przechowywania pieniędzy i realizowania przelewów. Są również objęte przepisami dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, dlatego analizują operacje wykonywane przez klientów. Przy części transakcji weryfikacja wynika bezpośrednio z ustawy, a w innych może zostać uruchomiona wtedy, gdy zachowanie klienta odbiega od jego dotychczasowego profilu. Sama większa wpłata nie oznacza jednak automatycznie problemów z fiskusem ani nałożenia kary.
Seniorzy mogą tej jesieni skorzystać z dodatkowego wsparcia na krajowy wypoczynek. Chodzi o program Czek Turystyczny, w ramach którego można otrzymać 300 zł dopłaty do noclegu. Pieniądze nie będą jednak wypłacane bezpośrednio na konto. Wsparcie ma formę elektronicznego czeku, który można wykorzystać w obiekcie uczestniczącym w programie. Co ważne, liczba dostępnych czeków jest ograniczona, a kolejne terminy ich udostępniania zostały już wyznaczone.
Niektórzy emeryci mogą liczyć na dodatkowe pieniądze wypłacane co miesiąc, niezależnie od podstawowego świadczenia. Chodzi o tzw. świadczenie ratownicze, które obecnie wynosi 288 zł miesięcznie. Dodatek ma charakter dożywotni, ale nie przysługuje wszystkim seniorom. Został skierowany do osób, które przez lata angażowały się w działania związane z ratowaniem życia i zdrowia. Aby otrzymywać pieniądze, trzeba jednak spełnić konkretne wymagania dotyczące stażu oraz udokumentować udział w akcjach ratowniczych.
Stare przedmioty coraz częściej przestają być traktowane jak zwykłe rupiecie. Kolekcjonerzy i miłośnicy stylu vintage potrafią zapłacić spore kwoty za rzeczy, które przez lata zalegały na strychach, w piwnicach czy starych gospodarstwach. Szczególną kategorię stanowią przedmioty określane jako „poniemieckie”. W internecie można znaleźć ich zaskakująco dużo.
Załatwienie formalności związanych z przekwalifikowaniem zawodowym może być kluczem do odzyskania płynności finansowej po urazie. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wspiera pracowników, którzy z przyczyn zdrowotnych musieli pożegnać się z dotychczasowym zajęciem.
Wieczorne skręcanie zaworów w sypialni wydaje się logicznym sposobem na niższe rachunki za ogrzewanie. Jednak odruchowe wygaszanie instalacji do zera przynosi efekt odwrotny do zamierzonego. Sprawdź, dlaczego intensywne chłodzenie wnętrz niszczy dom i portfel.
Odbiór odpadów to jeden ze stałych wydatków gospodarstw domowych, a wysokość należności może znacznie różnić się pomiędzy poszczególnymi samorządami. W jednej z mazowieckich gmin mieszkańcy od lat korzystali ze stawki, która przez długi czas pozostawała niezmieniona. Teraz lokalne władze zdecydowały, że dotychczasowej opłaty nie da się już utrzymać. Zmiana zacznie obowiązywać od 1 listopada i w przypadku większych gospodarstw oznacza setki złotych dodatkowych wydatków w skali roku.
Gotówka wciąż pozostaje powszechnie wykorzystywanym środkiem płatniczym, dlatego uszkodzony albo nietypowo wyglądający banknot może trafić do portfela praktycznie każdego. Zwykłe zabrudzenie, naddarcie czy zużycie nie zawsze oznacza, że pieniądze są bezwartościowe - wiele takich banknotów można wymienić. Istnieje jednak rodzaj charakterystycznego oznakowania, którego nie należy traktować jak zwykłej plamy. Może ono świadczyć o uruchomieniu zabezpieczenia stosowanego w urządzeniach przechowujących gotówkę.
Liczba osób pobierających z ZUS świadczenia niższe od ustawowego minimum od lat systematycznie rośnie. W tej grupie znajdują się setki tysięcy seniorów, a różnice pomiędzy wysokością poszczególnych wypłat są ogromne. Zakład zwraca uwagę, że obecne zasady w niektórych przypadkach prowadzą do sytuacji trudnych do uzasadnienia z punktu widzenia kosztów i organizacji całego systemu. Prezes ZUS Liwiusz Laska wskazał jedno z możliwych rozwiązań.
Jesień to dla wielu Polaków czas regularnych wypraw do lasu. Grzybobranie najczęściej kojarzy się z rozpoznawaniem okazów jadalnych i unikaniem tych, które mogą powodować zatrucie. To jednak nie wszystkie zasady, o których trzeba pamiętać. Nawet dobrze rozpoznany i nadający się do jedzenia grzyb może należeć do gatunku, którego zabieranie z naturalnego stanowiska jest objęte zakazem.
Plan budżetowy na najbliższe lata zakłada miliardowe nakłady na waloryzację świadczeń emerytalnych, jednak ostateczna kwota, jaka trafi na konta seniorów, wcale nie jest jeszcze przesądzona. W rządowych gabinetach trwają poufne dyskusje nad modyfikacją utrwalonego od lat mechanizmu podwyżek. Czy portfele Polaków zasilą większe przelewy?
Odejście bliskiej osoby to moment pełen trudnych emocji, w którym sprawy urzędowe i porządkowanie spraw majątkowych wydają się ostatnią rzeczą, o jakiej chce się myśleć. Niestety, w polskim hampir konstytucyjnym systemie prawnym nie ma miejsca na automatyzm - śmierć współmałżonka nie sprawia, że jego majątek staje się od razu wyłączną własnością partnera.
Kierowcy ponownie muszą przygotować się na zmianę kwot widocznych na pylonach przy stacjach paliw. Obowiązujący mechanizm pozwala na regularne aktualizowanie maksymalnych stawek, dlatego ceny mogą zmieniać się z dnia na dzień. Tym razem korekta nie będzie jednak jednakowa dla wszystkich rodzajów paliwa. W przypadku benzyny trzeba będzie zapłacić nieco więcej, podczas gdy właściciele samochodów z silnikiem Diesla zobaczą ruch w przeciwnym kierunku.
Opieka nad schorowanym lub starszym rodzicem to dla wielu rodzin wielkie wyzwanie organizacyjne i spore obciążenie domowego budżetu. ZUS oferuje jednak konkretne świadczenia pieniężne, które mogą wyraźnie odciążyć domowy portfel w trudnych momentach. Warto wiedzieć, jakie warunki trzeba spełnić, aby nie przeoczyć przysługujących pieniędzy.