Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.
Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.
Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.
Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.
Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.
Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.
Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.
Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość.
Pokaż więcej
Niewidzialny koszt miejskiego komfortu ujawnia się najczęściej wraz z nadejściem sezonu grzewczego. Choć rachunki za energię od dawna stanowią stały punkt w domowych budżetach, mało kto spodziewał się, że tegoroczne stawki wywołają tak dużą falę rynkowego niepokoju.
Śmierć bliskiej osoby oznacza dla rodziny nie tylko żałobę, ale również konieczność szybkiego załatwienia wielu formalności i pokrycia często wysokich kosztów pochówku. W ostatnich miesiącach państwo zmieniło już część zasad dotyczących finansowego wsparcia po śmierci, a teraz zapowiadane są kolejne ułatwienia. Następny etap zmian ma pojawić się w 2027 roku.
Praca w weekend dla wielu pracowników oznacza rezygnację z czasu, który większość osób przeznacza na odpoczynek. Nic więc dziwnego, że często pojawia się przekonanie, iż za niedzielną zmianę pracodawca automatycznie musi zapłacić znacznie więcej. Kodeks pracy przewiduje jednak inny mechanizm rekompensaty. Dodatkowe pieniądze rzeczywiście mogą się należeć, ale dopiero w określonych sytuacjach.
Miliony Polaków czeka w najbliższych latach obowiązkowa wizyta w urzędzie związana z posiadanym dokumentem. Zmiana nie nastąpi jednak z dnia na dzień, całą operację rozłożono na kilka lat, aby urzędy mogły obsłużyć ogromną liczbę zainteresowanych. Według informacji pojawiających się w korespondencji z Ministerstwem Infrastruktury obowiązek może objąć nawet około 15 mln dokumentów.
Rodzice małych dzieci mogą otrzymywać z ZUS dodatkowe 1500 zł miesięcznie na organizację opieki. Pieniądze nie są uzależnione od dochodu rodziny, ale ich przyznanie wiąże się z kilkoma konkretnymi warunkami. Znaczenie mają między innymi wiek dziecka, aktywność zawodowa rodziców oraz sposób zapewnienia mu opieki. W określonych przypadkach miesięczna wypłata może być nawet wyższa.
Od stycznia 2027 r. kolejna grupa seniorów będzie mogła otrzymywać dodatkowe pieniądze wraz z emeryturą lub rentą. Chodzi o dodatek pielęgnacyjny, który przysługuje po spełnieniu określonych warunków wiekowych lub zdrowotnych. W przypadku osób urodzonych w 1952 r. prawo do tego świadczenia pojawi się w 2027 r.
Kierowcy przed weekendem nie mają powodów do optymizmu. Ceny paliw po zakończeniu rządowego programu "Ceny Paliwa Niżej” mocno wzrosły, a najnowsza prognoza e-petrol.pl nie wskazuje na szybki powrót do niższych stawek. Pb95 zbliża się do granicy 8 zł za litr, a diesel może kosztować nawet 8,87 zł za litr.
Dominika Chorosińska ponownie znalazła się w centrum zainteresowania opinii publicznej. Posłanka PiS w ostatnich dniach wywołała burzę swoim zachowaniem podczas wystąpienia ministra obrony narodowej w Sejmie. W związku z dużym zainteresowaniem jej osobą uwagę zwraca również oświadczenie majątkowe parlamentarzystki za 2025 rok, złożone 29 kwietnia 2026 r.
Lidl przygotował kolejną krótkoterminową promocję, która może zainteresować osoby robiące większe zakupy spożywcze. Od piątku 11 września klienci będą mogli kupić Pilos Masło Ekstra 83 proc. za zaledwie 1,49 zł za sztukę. Oferta jest jednak dostępna na określonych zasadach.
Kierowcy ponownie mierzą się z szybko rosnącymi rachunkami na stacjach paliw. W ciągu zaledwie tygodnia ceny najpopularniejszych paliw wzrosły o kilkadziesiąt groszy na litrze, a olej napędowy ustanowił nowy rekord w historii jednego z najważniejszych zestawień rynku. W części kraju przeciętna cena diesla przekracza już 8,75 zł za litr, a benzyna 95 zbliża się do granicy 8 zł. Do sytuacji odniósł się również minister energii Miłosz Motyka, który został zapytany o znacznie bardziej niepokojący scenariusz dla portfeli kierowców.
Nawet 1500 zł miesięcznie mogą otrzymać rodzice małych dzieci w ramach programu „Aktywny Rodzic”. ZUS przypomina, że wsparcie przysługuje na określonych zasadach, a jednym z najważniejszych warunków jest spełnienie odpowiednich kryteriów.
Wiek emerytalny od lat pozostaje jednym z najbardziej drażliwych tematów społecznych w Polsce. Dyskusja regularnie wraca wraz z kolejnymi prognozami demograficznymi, informacjami o wysokości przyszłych świadczeń i propozycjami zmian pojawiającymi się w debacie publicznej. Szczególne emocje wywołuje pytanie, czy Polacy w przyszłości będą musieli pracować dłużej, zanim ZUS przyzna im emeryturę. Rząd przeanalizował funkcjonowanie systemu i wskazał kierunek, który ma obowiązywać w najbliższym czasie.
Wrzesień przynosi milionom emerytów i rencistów dodatkowe pieniądze. ZUS rozpoczął wypłatę 14. emerytury, która trafia do uprawnionych razem z ich podstawowym świadczeniem. Seniorzy porównują jednak przelewy i mogą zauważyć bardzo duże różnice, mimo że wszyscy otrzymują świadczenie funkcjonujące pod tą samą nazwą. Powód nie leży w błędzie Zakładu, lecz w zasadach uzależniających wysokość dodatkowej wypłaty od kwoty emerytury lub renty.
Rozpiętość emerytur wypłacanych przez ZUS potrafi być ogromna. Większość seniorów otrzymuje świadczenia liczone w kilku tysiącach złotych miesięcznie, ale zdarzają się osoby, których wypłaty wielokrotnie przekraczają przeciętną. Najnowsze dane z województwa zachodniopomorskiego pokazują wyjątkowo jaskrawy przykład. Rekordzistka zakończyła aktywność zawodową dopiero w wieku 77 lat, mając za sobą niemal sześć dekad pracy.
Właściciele części mieszkań, domów i działek powinni w najbliższych dniach ponownie zajrzeć do decyzji podatkowej otrzymanej z gminy. Zbliża się bowiem jeden z ustawowych terminów związanych z ważną opłatą. Obowiązek nie oznacza jednak dla każdego takiej samej wpłaty, ponieważ wysokość należności zależy od kilku kluczowych czynników. Przekroczenie terminu może natomiast sprawić, że do podstawowej kwoty zaczną dochodzić odsetki za zwłokę.
Legitymacja emeryta-rencisty kojarzy się przede wszystkim ze zniżkami na bilety, wydarzenia kulturalne czy niektóre usługi. Dokument może jednak przydać się również w sytuacjach, które mają znacznie większe znaczenie dla domowego budżetu seniora. Część emerytów i rencistów może dzięki swojemu statusowi korzystać ze zwolnień dotyczących opłat, rehabilitacji czy transportu publicznego. Nie wszystkie przywileje przysługują jednak automatycznie każdemu posiadaczowi legitymacji - często znaczenie mają dodatkowo wiek, wysokość emerytury lub lokalne przepisy.
Eurojackpot po raz kolejny przyciąga uwagę graczy w całej Polsce. Wtorkowe losowanie przyniosło niesamowite emocje, a do jednego z mieszkańców naszego kraju uśmiechnęło się wielkie szczęście. Ogromne pieniądze z międzynarodowej loterii trafią nad Wisłę, kontynuując wyjątkową i niespotykaną dotąd serię wygranych. Gdzie zakupiono szczęśliwy los?
System emerytalny potrafi być bezlitosny dla osób bez wypracowanego stażu ubezpieczeniowego. Istnieje jednak mechanizm, który gwarantuje wsparcie finansowe rodzicom wychowującym wielodzietne rodziny. Choć rodzicielskie świadczenie uzupełniające najczęściej trafia do kobiet, dlatego potocznie nazywane jest "emeryturą matczyną”, o jego przyznanie mogą ubiegać się również ojcowie. Sprawdź, komu przysługuje świadczenie i ile wynosi dopłata.
Właściciele domów mogą znacząco obniżyć koszt wymiany ogrzewania. W jednym z polskich miast ruszył właśnie nabór wniosków o dotację, która może sięgnąć nawet 40 tys. zł. Trzeba jednak uważać na zasady programu - znaczenie ma zarówno spełnienie określonych warunków, jak i kolejność podejmowanych działań.
Jesień oznacza początek najbardziej intensywnego okresu grzybobrania, a do polskich lasów ruszają tysiące osób z koszykami. W większości Lasów Państwowych grzyby można zbierać bez opłat i bez ustalonego limitu na własne potrzeby. Nie oznacza to jednak, że grzybiarz może swobodnie wejść w każdy fragment lasu i zabrać każdy znaleziony okaz. W określonych miejscach zakaz wynika bezpośrednio z przepisów, a w jednym przypadku obowiązuje nawet wtedy, gdy przy wejściu nie stoi żadna tablica.
Kierowcy w Polsce po wakacjach ponownie muszą mierzyć się z wyższymi cenami na stacjach paliw. Początek września przyniósł wyraźne podwyżki benzyny i oleju napędowego, przez co pełne tankowanie samochodu może kosztować znacznie więcej niż jeszcze pod koniec sierpnia. Sytuację obserwuje rząd, a przedstawiciele resortu energii mówią już o rozwiązaniu, które mogłoby ponownie odciążyć portfele kierowców. Jego uruchomienie zależy jednak od kilku czynników i na razie nie ma pewności, kiedy mogłoby nastąpić.
Część osób może zakończyć aktywność zawodową jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego i otrzymywać w tym czasie pieniądze z ZUS. Nie jest to jednak rozwiązanie dostępne dla wszystkich seniorów ani świadczenie przyznawane wyłącznie po ukończeniu określonego wieku. Znaczenie mają wykonywany zawód, długość okresów składkowych i nieskładkowych oraz staż przepracowany w konkretnym charakterze.
Różnice w wysokości świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych sięgają dziś skrajności. Podczas gdy część seniorów otrzymuje zaledwie symboliczne drobne, rekordzistka z Bydgoszczy co miesiąc dostaje przelew, o którym większość pracowników w Polsce może tylko pomarzyć.
System kaucyjny stał się już stałym elementem zakupów w polskich sklepach, a każdego miesiąca do automatów trafiają setki milionów opakowań. Wraz z rosnącą skalą systemu pojawiają się jednak kwestie, których szczegółowo nie uregulowano w przepisach i które poszczególne sieci rozwiązują na własnych zasadach. Jedna z nich dotyczy pieniędzy przysługujących klientowi po oddaniu butelek i puszek. Lidl zapowiedział zmianę obowiązującą od października, która da kupującym znacznie więcej czasu na skorzystanie z wydruku otrzymanego z automatu.
Kredytobiorcy w Polsce czekają na kolejną ważną decyzję dotyczącą kosztu pieniądza. Rada Polityki Pieniężnej rozpocznie wrześniowe posiedzenie we wtorek 8 września, a dzień później poznamy decyzję w sprawie stóp procentowych. Dla osób spłacających kredyt lub dopiero planujących pożyczyć pieniądze w banku kierunek polityki RPP ma duże znaczenie. Po wcześniejszych obniżkach sytuacja na rynku kredytowym wyraźnie się poprawiła, ale najnowsze dane o inflacji ponownie komplikują perspektywy.
Leczenie w sanatorium każdego roku finansowane jest dla setek tysięcy Polaków, ale część przyznanych miejsc pozostaje niewykorzystana. Problem wyraźnie urósł w 2026 roku - tylko w pierwszych sześciu miesiącach pacjenci nie zrealizowali blisko 12 tys. skierowań. Wartość przypisanych do nich świadczeń przekroczyła dziesiątki milionów złotych. Ministerstwo Zdrowia przygotowało już wstępny projekt rozporządzenia, który ma ograniczyć skalę tzw. niedojazdów.
Kierowcy podjeżdżający na stacje benzynowe w całej Polsce przecierają oczy ze zdumienia. Wzrost stawek na pylonach staje się bolesnym faktem, a skala podwyżek w pierwszych dniach września zaskoczyła nawet rynkowych pesymistów. Ile będzie kosztować tankowanie od poniedziałku 7 września? Oto prognozowane ceny za benzynę 95, LPG i diesla.
Płacenie fizyczną gotówką wciąż ma szerokie grono zwolenników, jednak pewien niezauważalny szczegół potrafi błyskawicznie uniemożliwić zakupy. Uszkodzony fragment banknotu czy odkształcony bilon z reguły sprawiają, że transakcja w sklepie kończy się niepowodzeniem. Wielu konsumentów zakłada, że pęknięty papier jest wart dokładnie tyle samo, co nowy.