biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

ZUS, dopłaty, świadczenia, dofinansowanie, renty, renta
08.07.2026 20:23 ZUS przyznaje 2 tys. zł renty za te choroby. Wystarczy jeden wniosek, podano listę przypadków

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaktualizował zasady przyznawania rent z tytułu niezdolności do pracy w 2026 roku. Z komunikatów urzędu wynika, że chorzy mogą liczyć na wyższe stawki oraz nowe limity prawne. Kto ma szansę na comiesięczne wypłaty i jakie warunki trzeba spełnić?

Pepco, promocja, zakupy, świeczka
08.07.2026 18:21 Nowa promocja w Pepco. 6 zł za kultowy produkt do domu. U konkurencji trzeba wydać minimum 100 zł

W sieci sklepów Pepco pojawiła się nowa seria domowych produktów. Oferta przyciąga klientów szukających budżetowych sposobów na odmianę wnętrza, bo najtańsze produkty można kupić już za kilka złotych. To znacznie mniej niż ceny zbliżonego asortymentu w salonach z produktami luksusowymi.

ZUS, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Ministerstwo, emerytury
08.07.2026 16:07 Nowe informacje ws. emerytur. Jest pilny komunikat ZUS, interweniuje Ministerstwo

Dla wielu seniorów dzień wypłaty emerytury oznacza to samo od lat: pukanie listonosza i gotówkę odliczaną przy drzwiach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych chciałby jednak, żeby ten obrazek odszedł do przeszłości. Podczas gdy wielu emerytów drży o przyszłość swoich emerytur, sprawę przesądziło stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. 

Podatek oszczędności
08.07.2026 15:42 Miało być bez podatku, ale nie dla wszystkich. Inwestowanie w OKI ma jeden haczyk

Rząd zapowiada zmiany, które mają zachęcić Polaków do oszczędzania i inwestowania, ale nowe rozwiązanie nie dla wszystkich będzie oznaczać prostą ulgę podatkową. Od 2027 r. mają ruszyć Osobiste Konta Inwestycyjne, czyli OKI. Do określonego limitu zyski mają być zwolnione z podatku Belki, ale powyżej progu pojawi się inna danina.

Koperta, ślub
08.07.2026 14:14 Ile włożyć do koperty na wesele? Często Polacy wolą nie skorzystać z zaproszenia

Większość Polaków zrezygnuje w tym roku z hucznych wesel, jednak ci, którzy przyjmą zaproszenie, muszą przygotować się na spore wydatki. Najnowsze dane z Barometru Providenta pokazują, jak koszty przygotowań i upominków wpływają na nasze decyzje finansowe. Choć znamy już konkretne przedziały sum, jakie goście planują włożyć do ślubnych kopert, ostateczny bilans zależy od płci i wieku biesiadników.

Jagodzianka ceny
08.07.2026 13:19 Aktorka pokazała rachunek z warszawskiej kawiarni. Tyle zapłaciła za jagodziankę, wodę i kawę

Wakacje to czas, w którym chętniej sięgamy po sezonowe jedzenie, słodkie przekąski i drobne przyjemności na mieście. Problem zaczyna się wtedy, gdy krótka wizyta w kawiarni kończy się rachunkiem niemal jak za większy posiłek. Taki paragon pokazała Hanna Turnau, a internauci szybko zaczęli dyskutować o cenach w lokalach.

Pukanie kontrola ZUS
08.07.2026 11:13 ZUS może skontrolować bez zapowiedzi. W tych sytuacjach odbierze pieniądze

Zwolnienie lekarskie ma służyć leczeniu i powrotowi do zdrowia. ZUS może sprawdzić, jak ubezpieczony wykorzystuje L4, a kontrola nie musi być wcześniej zapowiedziana. W konkretnych przypadkach można stracić świadczenie, a czasem także oddać już wypłacone pieniądze.

Mleczarnia mleko
08.07.2026 10:12 Znana polska mleczarnia upada po 77 latach. Zaopatrywała m.in. Biedronkę

Kolejna polska firma nie zdołała wrócić do działalności po upadłości. Majątek dawnej mleczarni został wystawiony na sprzedaż, wyszła na jaw cena. Zakład działał przez 77 lat, zaopatrywał duże sieci handlowe i był ważnym odbiorcą mleka w regionie.

Lottomilioner
08.07.2026 08:52 Polska ma nowego milionera. Tyle zgarnął w Lotto, takiej kwoty można pozazdrościć

Jedno losowanie wystarczyło, aby kolejna osoba w Polsce dołączyła do grona lottomilionerów. We wtorek padła długo wyczekiwana "szóstka” w Lotto, a zwycięzca zgarnął całą kumulację. Nagroda robi wrażenie, choć ostateczna kwota będzie niższa, bo od dużych wygranych trzeba odprowadzić podatek.

Renta wdowia wniosek
07.07.2026 20:36 Nieoczekiwany wariant renty wdowiej. Tym osobom ZUS może odebrać świadczenie

Renta wdowia miała być wsparciem dla osób, które po śmierci małżonka muszą utrzymać się z jednego świadczenia. Zainteresowanie jest ogromne, ale ZUS przypomina, że samo złożenie wniosku nie wystarczy. Błędy w formularzu mogą wydłużyć postępowanie, a w niektórych przypadkach skończyć się odmową wypłaty pieniędzy.

ZUS wnioski staż
07.07.2026 18:30 ZUS zasypany wnioskami. Polacy ruszyli po należne pieniądze

Zmiany w przepisach sprawiły, że wielu Polaków może dziś zawalczyć o większe pieniądze i przywileje. Żeby skorzystać z nowych zasad, trzeba jednak uzyskać zaświadczenie z ZUS. W urzędach w całej Polsce pojawiła się lawina wniosków.

Pieniądze, seniorka
07.07.2026 14:59 Bez tego dokumentu nie wypłacisz emerytury. Seniorzy wciąż nie mają pojęcia

Od kwietnia 2023 roku weszły w życie rygorystyczne przepisy, które nakładają na listonoszy obowiązek weryfikacji tożsamości seniorów odbierających emeryturę w gotówce. Jeśli emeryt nie okaże niezbędnego dokumentu, pracownik Poczty Polskiej ma prawo odmówić wypłaty świadczenia i odejść z pieniędzmi.

Płatność kartą
07.07.2026 11:07 Spójrz na terminal, zanim przyłożysz kartę. Przez drobny błąd możesz stracić oszczędności

Wyciągamy portfel, zbliżamy plastik lub telefon do czytnika i po sekundzie wracamy do pakowania zakupów. Płatności bezgotówkowe w Polsce stały się tak naturalne, że większość z nas wykonuje je w sposób całkowicie automatyczny. Ta ogromna wygoda i powszechność nowoczesnych rozwiązań niesie jednak ze sobą poważne ryzyko, jakim jest uśpienie naszej czujności. W świecie szybkich transakcji niezwykle łatwo zapomnieć o fundamentalnych zasadach bezpieczeństwa, które chronią oszczędności przed ludzkim błędem lub celowym nadużyciem.

Dodatek urlop
07.07.2026 06:24 Do końca sierpnia na konta wpłynie 2590 zł. Skorzysta konkretna grupa pracowników

Wakacje to dla wielu pracowników czas odpoczynku, ale też większych wydatków. Wyjazdy, półkolonie, bilety, paliwo i zakwaterowanie potrafią mocno obciążyć domowy budżet. Część zatrudnionych może jednak liczyć na dodatkowe pieniądze związane z wypoczynkiem. W 2026 r. szczególnie wysokie świadczenie urlopowe otrzyma jedna grupa.

Karta Dużej Rodziny
06.07.2026 10:49 Z tą kartą są zniżki. Polacy zapłacą mniej nie tylko za bilety, ale też w sklepach i na stacjach

Polskie rodziny wielodzietne mogą odetchnąć z ulgą dzięki państwowemu programowi wsparcia, który obniża koszty codziennego życia. Karta Dużej Rodziny, wprowadzona w 2015 roku, to kompleksowy system zniżek, który w obliczu rosnących wydatków staje się kluczowym elementem planowania domowego budżetu. Posiadacze tego dokumentu zyskują nie tylko tańsze zakupy czy paliwo, ale od 2025 roku także zupełnie nowe, rewolucyjne przywileje socjalno-bytowe - co to oznacza w praktyce?

Bogata wieś
06.07.2026 05:44 Ta wieś w Polsce to wyspa dobrobytu. Pensja 13 tys. zł miesięcznie uchodzi za przeciętną

Warszawa od lat kojarzy się z najwyższymi pensjami w Polsce, dużymi firmami, korporacjami i lepiej płatnymi stanowiskami. Najnowsze dane pokazują jednak, że stolica nie zawsze jest liderem wynagrodzeń. W jednej z gmin mediana pensji przekroczyła 13 tys. zł brutto miesięcznie. To więcej niż w Warszawie.

Emeryci emigracja
05.07.2026 21:22 Polacy sprzedali dom i wyjechali na emeryturę w tropiki. Tyle wydają miesięcznie na życie w Kenii

Coraz więcej Polaków zastanawia się, czy emeryturę trzeba spędzać w ojczyźnie. Wysokie ceny życia, rachunki, koszty leczenia i codziennych zakupów sprawiają, że część seniorów zaczyna szukać miejsca, w którym za polskie świadczenie można żyć wygodniej. Jednym z kierunków jest Kenia, gdzie - jak przekonuje pani Mariola - można prowadzić spokojne i wygodne życie za polskie świadczenie. Emerytka zdradza, jakie wydatki trzeba ponosić na co dzień w tym afrykańskim kraju. Na tym jednak lista popularnych wśród polskich seniorów kierunków się nie kończy.

Pieniądze komornik
05.07.2026 18:20 Komornik nie ma prawa wyczyścić konta do zera. Ta kwota w 2026 r. musi pozostać nietknięta

Egzekucja komornicza to dla wielu osób moment, w którym długi przestają być tylko problemem "na papierze”. Zaległości mogą przełożyć się na zajęcie wynagrodzenia, rachunku bankowego czy nadpłaty podatku. W 2026 r. rosnąca płaca minimalna wpływa na kwoty chronione przed zajęciem, ale nie oznacza, że komornik nie może zabrać dużej części pensji.

Krystyna Janda
05.07.2026 16:34 W tym roku skończy 74 lata. Wyszło, ile naprawdę wynosi emerytura Krystyny Jandy

Burza wokół emerytur artystów przybiera na sile, obnażając problem głodowych świadczeń, na które skazane są ikony estrady. Nawet wybitna i wciąż aktywna zawodowo Krystyna Janda, mimo ponad półwiecza intensywnej kariery i zarządzania własnymi instytucjami kultury, nie może liczyć na godną emeryturę z ZUS.

Karty płatnicze
05.07.2026 14:29 Konto bankowe po zmarłym. Co dzieje się z pieniędzmi? Te zasady obowiązują w bankach

Śmierć bliskiej osoby to bolesne doświadczenie, które niesie ze sobą konieczność uporządkowania wielu formalności, w tym finansowych. Choć intuicja podpowiada, że oszczędności zgromadzone na rachunku bankowym powinny od razu trafić do rodziny, rzeczywistość prawna okazuje się znacznie bardziej skomplikowana. Co dzieje się z kontem bankowym po śmierci właściciela?

Pieniądze
05.07.2026 13:31 Przełom w sprawie emerytur stażowych? Padły konkretne kwoty

Rząd szykuje się do grudniowej debaty nad dwiema ustawami o emeryturach stażowych, które pozwolą na zakończenie pracy nawet 5-6 lat przed terminem. Chociaż Ministerstwo Rodziny popiera reformę, Ministerstwo Finansów ostrzega przed kosztem 13-14 mld zł rocznie, a symulacje wskazują na skromne kwoty wypłat.

Pismo z ZUS
05.07.2026 09:19 Senior wygrał z ZUS. Comiesięczny dodatek do emerytury to tylko początek, zyskał ponad 60 tys. wyrównania

Coraz więcej polskich seniorów decyduje się na wejście na drogę sądową z ubezpieczycielem społecznym. Walka toczy się o sprawiedliwe traktowanie i naprawę finansowych skutków dawnych, niekorzystnych przepisów. Dla wielu osób gra jest warta świeczki, a zapadające wyroki pokazują, że stawką są duże pieniądze na jesień życia.

Montaż klimatyzacja
04.07.2026 21:08 Kara za zamontowanie klimatyzacji. Łatwo wpakować się w problemy

Fala upałów sprawiła, że klimatyzacja znów stała się jednym z najczęściej wyszukiwanych rozwiązań do domu i mieszkania. Sam zakup urządzenia nie oznacza, że można zamontować je na własną rękę. W wielu przypadkach mogą grozić wysokie kary.

ZUS
04.07.2026 13:38 ZUS zmienia terminy wypłat w lipcu. Aż trzy grupy dostaną pieniądze wcześniej

Letni kalendarz wypłat z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przyniesie w tym roku miłą niespodziankę dla milionów polskich rodzin. Ze względu na specyficzny układ dni w kalendarzu, państwowy ubezpieczyciel został zmuszony do modyfikacji standardowego harmonogramu realizowanych przelewów. Trzy liczne grupy osób korzystających z programu wsparcia otrzymają swoje świadczenia wcześniej niż zwykle.

ZUS
04.07.2026 09:14 ZUS właśnie zaktualizował dane dla 12 mln Polaków. Sprawdź, na jaką emeryturę możesz liczyć

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) rozpoczął masową wysyłkę Informacji o Stanie Konta Ubezpieczonego (IOSKU). Koperty lub cyfrowe powiadomienia trafią do ponad 12 milionów obywateli, przynosząc im kluczowe dane o zgromadzonych składkach oraz - co najważniejsze - symulacje przyszłych świadczeń. Dla osób w wieku 40. i 50 lat lektura tego dokumentu może okazać się wyjątkowo bolesnym zderzeniem z rzeczywistością.

7000 zł zasiłku dla ubezpieczonych od 2026 roku fot. Canva Pro
04.07.2026 06:20 7000 zł zasiłku dla ubezpieczonych od 2026 roku. Rząd wprowadził nowe zasady

Kwota robi wrażenie, ale w praktyce wielu Polaków może się rozczarować. Od 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi aż 7000 zł, a przelew z ZUS ma być szybszy niż wcześniej. Problem w tym, że nie każdy dostanie pełną kwotę – i właśnie tu najczęściej pojawia się błąd.Sprawdzamy:Kto naprawdę dostanie 7000 zł zasiłku pogrzebowego w 2026 roku?Kiedy ZUS wypłaci pieniądze i ile trzeba czekać?Dlaczego część osób dostanie mniej niż maksymalna kwota?

8000 zł dla właścicieli tych nieruchomości fot. Canva Pro
03.07.2026 20:00 Nawet 8 tys. zł dla właścicieli tych nieruchomości. Rusza nabór do programu. Z wnioskiem trzeba się spieszyć

Dopłaty wracają i mogą pokryć nawet większość kosztów inwestycji. W II kwartale 2026 r. rusza nowy nabór w programie „Mikroretencja”, a budżet robi wrażenie. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnejuruchamia wsparcie do 8000 zł, ale jest jeden warunek, który w praktyce decyduje o tym, kto otrzyma środki.Sprawdzamy:Kto może dostać nawet 8000 zł na deszczówkę w 2026 roku?Na co dokładnie można przeznaczyć dofinansowanie?Dlaczego w praktyce kluczowy jest moment złożenia wniosku?

telefon
03.07.2026 18:12 Wystarczy jeden SMS i możesz stracić oszczędności. CERT ostrzega, oszuści mają nowy sposób

Codzienność większości z nas kręci się wokół nieustannego oczekiwania na kurierów. Kupujemy w sieci niemal wszystko – od ubrań po elektronikę – co sprawia, że powiadomienia o paczkach traktujemy automatycznie, niemal bezrefleksyjnie. Właśnie tę naszą cyfrową rutynę i uśpioną czujność z premedytacją wykorzystują cyberprzestępcy, którzy ruszyli z kolejną, wyjątkowo podłą kampanią wymierzoną w polskie portfele. Wystarczy chwila nieuwagi.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: