biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Maciej Orłoś
16.05.2026 11:33 Maciej Orłoś osiągnął wiek emerytalny. Wyjawił, ile może dostać z ZUS. "Nie zamierzam się skarżyć"

Muzycy, aktorzy oraz popularni dziennikarze na starość zderzają się z minimalnymi kwotami świadczeń emerytalnych, które w żaden sposób nie korespondują z ich statusem i rozpoznawalnością. Taki stan rzeczy nie jest jednak błędem w systemie, lecz prostą konsekwencją specyfiki pracy artystycznej w Polsce. O swoich doświadczeniach i przewidywanej wysokości świadczenia opowiedział prowadzący "Teleexpress” Maciej Orłoś.

Pierścionek zaręczynowy
16.05.2026 10:55 Czy pierścionek zaręczynowy trzeba zgłosić do skarbówki? Lepiej zapytaj, ile kosztował

Zaręczyny to jeden z najpiękniejszych momentów w życiu par, jednak mało kto w tej romantycznej chwili myśli o przepisach podatkowych. Okazuje się, że kosztowny podarunek od ukochanej osoby może wzbudzić nagłe zainteresowanie urzędników skarbowych. Kiedy podarowana biżuteria staje się problemem prawnym i jakie obowiązki podatkowe wiążą się z oświadczynami?

Akcyza podatki
15.05.2026 21:03 40 zł więcej za każdym razem. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o tym podatku, Polacy odczują w kieszeni

Gąszcz opłat w Polsce stale gęstnieje, a fiskus nieustannie poszukuje nowych źródeł finansowania państwowego budżetu. Kiedy wydawało się, że przepisy dotyczące popularnych używek są już maksymalnie szczelne, na horyzoncie pojawia się kolejna danina. Uderzy ona w konsumentów, którzy dotychczas dość skutecznie omijali systemowe obciążenia.

Zakup mieszkania kredyt
15.05.2026 20:05 Myślisz o kupnie mieszkania? Złe wieści dla singli, pętla finansowa psuje ich plany

Polski rynek nieruchomości staje się coraz bardziej ekskluzywnym klubem, do którego wstęp mają nieliczni. Choć własny kąt to fundament poczucia bezpieczeństwa, dla osób żyjących w pojedynkę drzwi do biur sprzedaży zaczynają się powoli zamykać. Zdolność kredytowa topnieje, a najmocniej obrywa konkretna grupa Polaków.

Butelki rekord
15.05.2026 15:13 W Krakowie padł rekord. Zebrał 4863 butelek i puszek, skanował je przez 4,5 h, tyle zarobił

Ogólnopolski system kaucyjny błyskawicznie stał się polem do bicia niecodziennych rekordów. Gdy większość z nas traktuje zwrot kilku opakowań jako uciążliwy obowiązek, pojawiają się liderzy, którzy do recyklingu podchodzą z matematyczną precyzją. Po raz kolejny najwyższy wynik został przebity, a zdobyte pieniądze pójdą na wyjątkowy cel.

Pieniądze, kalendarz
15.05.2026 09:51 Na seniorów czeka dodatkowe 360 zł z ZUS. Nie trzeba nawet składać wniosku

Portfele tysięcy polskich emerytów w maju zostaną zasilone dodatkową kwotą, która wpłynie na konta bez konieczności wypełniania skomplikowanych formularzy czy wizyt w urzędzie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotowuje się do wypłaty świadczenia, które dla wielu osób jest kluczowym elementem domowego budżetu w dobie wciąż odczuwalnych kosztów życia.

Poczta Polska
15.05.2026 08:01 Ci emeryci są zwalniani z comiesięcznej opłaty. Wystarczy spełnić jeden warunek

Zwolnienia z obowiązkowych opłat to temat, który zawsze budzi ogromne emocje, szczególnie wśród osób starszych, dla których każda złotówka w domowym budżecie ma znaczenie. Okazuje się, że spora grupa seniorów może legalnie przestać opłacać abonament radiowo-telewizyjny, o ile spełnią konkretne kryterium dochodowe. Kluczowa kwota, wyznaczająca granicę przywileju, uległa w ostatnim czasie istotnej zmianie, otwierając furtkę dla tysięcy nowych uprawnionych.

Pieniądze subkonto
15.05.2026 07:10 ZUS dopisze nawet 3 tys. do emerytury. Na tę zmianę czeka mnóstwo Polaków

Choć dyskusje o polskim systemie emerytalnym rzadko budzą entuzjazm, komunikat Głównego Urzędu Statystycznego może to zmienić. Dla milionów pracujących Polaków nadchodząca operacja może skończyć się wzrostem świadczenia o nawet kilka tysięcy złotych. Wielu Polaków nawet nie wie, że ma te pieniądze.

Sędzia młotek
14.05.2026 21:09 Polacy dostają listy z wezwaniami. Za zlekceważenie obowiązku płacą nawet 3 tys. zł

Postępowania ciągnące się latami i wokandy pękające w szwach to codzienność polskiego wymiaru sprawiedliwości. Jednak dla przeciętnego obywatela największym wyzwaniem jest zderzenie z finansową stroną bycia świadkiem. Choć prawo zmusza do stawiennictwa, to rekompensaty za utracone dochody przypominają jałmużnę, a nie realne wyrównanie strat.

Stacja paliw ceny 15
14.05.2026 19:11 Tyle zapłacisz za tankowanie w piątek 15 maja. Znamy dokładne kwoty za litr PB95 i Diesla

Ceny ropy już od kilku tygodni pozostają niespokojne, co jest pesymistyczną informacją dla polskich kierowców. Rządowy program CPN sprawia, że to, ile płacimy za napełnienie baku pozostaje pod jakąkolwiek kontrolą. Właśnie podano, ile za litr benzyny i oleju napędowego zapłacimy w piątek 15 maja 2026 roku.

Czereśnie ceny
14.05.2026 17:03 Kiedyś były w każdym sadzie, dzisiaj to towar luksusowy. Mało kogo stać na te owoce, a Polacy je kochają

Wiosna budzi do życia przyrodę, ale i ogromne apetyty na krajowe przysmaki. Gdy na lokalnych straganach pojawiają się pierwsze dary sadów, ogromne emocje budzą ich wysokie ceny. Kiedyś zrywaliśmy je z drzew, dziś musimy płacić krocie za kilogram owoców.

Zasiłek
14.05.2026 15:51 Od 2026 r. gwarantowane 3386 zł miesięcznie, bez względu na dochód. Wypłaty środków od 15 maja

Od 1 stycznia 2026 r. zaczęły obowiązywać nowe zasady dotyczące ważnego świadczenia. To istotna zmiana dla wielu rodzin, które dzięki tegorocznej waloryzacji otrzymują miesięcznie 3386 zł, bez względu na poziom dochodów. Od 15 maja uprawnieni beneficjenci dostają już przelewy w wyższej kwocie. Kto może liczyć na świadczenie pielęgnacyjne?

Senior, telewizja
13.05.2026 20:59 Posiadasz radio lub telewizor? Będziesz płacił więcej, waloryzacja stawek uderzy Polaków po kieszeniach

Decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o kolejnej podwyżce opłat za posiadanie radia i telewizora stała się faktem. Regulator, powołując się na ustawowy obowiązek corocznej waloryzacji, wyznaczył nowe limity, które uderzą po kieszeni miliony Polaków. Choć przez dwa lata cieszyliśmy się zamrożeniem stawek, nadchodzący czas przyniesie wyraźne zmiany w domowych budżetach i finansowaniu mediów publicznych.

Lotto
13.05.2026 16:48 Rozbił bank w Lotto. Polak właśnie został multimilionerem, system sam wybrał mu liczby

Wtorkowy wieczór 12 maja okazał się wyjątkowo łaskawy dla polskich graczy, udowadniając, że wielkie pieniądze nie zawsze wymagają wizyty w kolekturze. Podczas gdy większość z nas rutynowo sprawdza wyniki w telefonach, jeden z użytkowników aplikacji mobilnej właśnie stał się multimilionerem. To jednak nie koniec dobrych wiadomości z placu boju o marzenia, bo szczęście uśmiechnęło się również do mieszkańców północnej Polski.

Eurowizja, Alicja Szemplińska
13.05.2026 15:53 Tyle płaci się za udział w Eurowizji. Najwięcej pieniędzy musi wydać "wielka piątka"

Wiedeń przygotowuje się do kulminacyjnego momentu muzycznego roku, jakim bez wątpienia jest finał Konkursu Piosenki Eurowizji 2026. Choć dla milionów widzów przed telewizorami to przede wszystkim wieczór pełen cekinów, kontrowersyjnych kreacji i wpadających w ucho melodii, dla publicznych nadawców to przede wszystkim operacja na otwartym portfelu. Koszty, jakie ponoszą poszczególne państwa za samą możliwość pojawienia się na scenie, od lat budzą ogromne emocje, zwłaszcza że w grę wchodzą kwoty idące w setki tysięcy euro, które nie gwarantują nawet wejścia do ścisłego finału.

ZUS emerytura 30 lat
13.05.2026 15:25 Emerytura dla 60-latka z 30-letnim stażem pracy. Tyle należy się z ZUS, ta kwota to nie żart

Moment przejścia na emeryturę to dla wielu Polaków czas niepewności oraz przeliczania domowego budżetu. Osiągnięcie sześćdziesiątego roku życia w przypadku kobiet to specyficzny próg w karierze, który wymusza konfrontację z rzeczywistością. Po 30 latach pracy mogą liczyć na emeryturę z ZUS konkretnej wysokości.

Opieka nad dzieckiem fot. Canva Pro
13.05.2026 12:15 Opiekujesz się dzieckiem z niepełnosprawnością? W 2026 r. możesz dostać od ZUS prawie 4 tys. zł

W 2026 roku kwota świadczenia pielęgnacyjnego dla osób opiekujących się dziećmi z niepełnosprawnością znacząco wzrośnie, osiągając poziom blisko 4000 zł miesięcznie. Kluczową informacją dla beneficjentów jest fakt, że wsparcie to przysługuje bez względu na dochody rodziny oraz pozwala na równoczesną pracę zawodową opiekuna.Ile pieniędzy: Obecnie to ok. 3500 zł, ale po waloryzacji w 2026 r. kwota zbliży się do 4000 zł miesięcznie.Dla kogo: Dla rodziców i opiekunów dzieci z niepełnosprawnością (do 18. roku życia).Praca zawodowa: Od 2024 r. opiekunowie mogą dorabiać bez limitów, pobierając pełne świadczenie.Kryterium dochodowe: Nie istnieje – pieniądze należą się każdemu, kto spełnia warunki orzecznicze.

None
13.05.2026 06:40 Wystarczy, że przepracują 15 lat. O takiej emeryturze większość Polaków może tylko pomarzyć

Świadczenia emerytalne funkcjonariuszy służb mundurowych należą do najwyższych w kraju. Jak wynika z danych MSWiA, przeciętna emerytura przekracza już 6,9 tys. zł brutto, czyli o ok. 75 proc. więcej niż w systemie ZUS. Co istotne, wielu mundurowych kończy służbę jeszcze przed 50. rokiem życia.

Ceny paliw
12.05.2026 21:23 Ceny benzyny w środę. Złe wieści dla tych kierowców, na stacjach będzie drożej

Nowe obwieszczenie Ministra Energii przynosi korektę cen na rynku paliw. Od środy kierowcy zapłacą mniej za benzynę 95 i olej napędowy, co może przełożyć się na niższe koszty tankowania dla większości użytkowników dróg. Jednocześnie w górę pójdzie cena benzyny 98.

Domek letniskowy 2026 dotacje
12.05.2026 15:07 Dotacje na domki letniskowe 2026. Nawet 150 tys. zł wsparcia. Jak skorzystać z dofinansowania?

Właściciele domków letniskowych coraz częściej próbują zamienić je w źródło dochodu – np. poprzez wynajem turystyczny lub rozwój agroturystyki. Problemem bywa jednak koszt modernizacji obiektu, wyposażenia czy promocji. W 2026 roku można skorzystać z kilku programów wsparcia, które pozwalają zdobyć dotacje lub preferencyjne pożyczki nawet do 150 tys. zł na rozwój działalności turystycznej.Na rozpoczęcie działalności można dostać ok. 30–54 tys. zł dotacji z urzędu pracy,Osoby z niepełnosprawnością mogą otrzymać nawet ponad 136 tys. zł wsparcia,Programy unijne oferują dotację na start i dodatkowe wsparcie miesięczne,W programach LGD można otrzymać do 150 tys. zł na rozwój turystyki,Preferencyjna pożyczka z BGK pozwala sfinansować inwestycję nawet powyżej 150 tys. zł.

Dino, zakupy
12.05.2026 09:03 Dino ustępuje po protestach pracowników i ogłasza 300 zł podwyżki. Związkowcy żądają więcej

Choć Dino Polska ogłosiło właśnie wzrost wynagrodzeń, atmosfera wewnątrz spółki wcale nie uległa wychłodzeniu. Związkowcy, zagrzani niedawnymi protestami, nie kryją, że “rzucony ochłap” finansowy jedynie zaostrzył ich apetyt na systemowe zmiany. To, co zarząd przedstawił jako wyciągnięcie ręki, pracownicy odebrali jako gest wykonany pod presją, który w żaden sposób nie rozwiązuje narastających od lat problemów.

ZUS
11.05.2026 18:33 660 mln zł "uwięzione" w ZUS. Wystarczy wniosek, by rodzina odzyskała pieniądze po zmarłym

Pieniądze czekające na prawowitych właścicieli dla wielu Polaków wciąż pozostają finansową zagadką. Choć prawo jasno określa zasady przejmowania tych funduszy, setki milionów złotych "zalegają" w systemie, ponieważ uprawnieni po prostu nie wiedzą o ich istnieniu ani o tym, jak skutecznie po nie sięgnąć.

Komunikacja miejska bus
11.05.2026 15:10 Biletomat pobrał pieniądze, a pasażer i tak dostał mandat. Taką odpowiedź otrzymał na reklamację

Nowoczesna komunikacja miejska miała ułatwiać życie, ale technologia bywa zawodna. Zdarzają się sytuacje, w których pasażer chce zapłacić, maszyna pobiera środki, a system i tak uznaje go za oszusta. Przekonał się o tym podróżny, dla którego błąd urządzenia oznaczał kłopoty finansowe. Odpowiedź na reklamację rozkłada na łopatki.

Pieniądze dodatek
11.05.2026 13:57 Nawet 366,68 zł od ZUS w maju. Trzeba spełnić jeden warunek

Demografia i rosnące koszty utrzymania sprawiają, że jesień życia w Polsce staje się sporym wyzwaniem finansowym. Już w maju do portfeli dużej grupy emerytów trafią dodatkowe pieniądze z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Aby otrzymać ten przelew w pełnej wysokości, konieczne jest jednak spełnienie konkretnego kryterium ustawowego.

SOR rachunek
10.05.2026 14:11 Polka wylądowała na amerykańskim SOR-ze. Taki rachunek wystawił szpital

Zderzenie europejskich przyzwyczajeń z amerykańskim rynkiem usług medycznych bywa wyjątkowo bolesne dla portfela. Polska twórczyni internetowa ujawniła, ile zapłaciła za kilkugodzinną wizytę na SOR-ze w Miami. Kwoty okazały się tak wysokie, że w komentarzach nie brakuje głosów o "szoku” i porównań do polskiej służby zdrowia.

Seniorzy norweska emerytura
10.05.2026 11:59 Wystarczy 5 lat pracy, by dostać emeryturę z Norwegii. Minimalna kwota dla Polaków robi wrażenie

Spora grupa Polaków na własnej skórze testuje dwa zupełnie odmienne modele państwowej opieki społecznej. Część z nich postawiła na skandynawski rynek. Na co dokładnie mogą liczyć po latach zawodowej aktywności w Norwegii? Już minimalne świadczenie może zaskoczyć.

Poczta obiadowa dla seniorów 2026 fot. Canva Pro
10.05.2026 11:45 Nowa edycja „Poczty Obiadowej” od 1 czerwca 2026. Darmowe obiady, ale liczba miejsc ograniczona

Już za kilka tygodni część seniorów zacznie dostawać darmowe obiady z dowozem do domu. Program rusza 1 czerwca 2026 r., obejmie tysiące osób i ma realnie odciążyć tych, którzy nie radzą sobie z codziennym gotowaniem. Jest jednak szczegół, który może zdecydować, czy wsparcie trafi właśnie do Ciebie – i nie chodzi tylko o dochód.Spis treści:Kto dostanie darmowe obiady dla seniorów 2026 i ile posiłków przysługujeJak działa program „Poczta Obiadowa” i gdzie się zapisaćJakie są kryteria MOPS i kiedy można dostać decyzję odmowną

Klimatyzator
10.05.2026 11:22 Klimatyzacja zamiast kaloryferów przy -20°C. Taki rachunek dostał za 80-metrowe mieszkanie

Kiedy w trakcie zimowych epizodów słupki rtęci spadają poniżej zera, utrzymanie odpowiedniej temperatury we wnętrzach to absolutny priorytet. Rosnące koszty zmuszają jednak do szukania tańszych alternatyw. Czy klimatyzacja, czyli sprzęt kojarzony głównie z upałami, może stanowić skuteczną barierę dla chłodu? Wyniki testu zaskakują. Taki rachunek przyszedł za 80-metrowe mieszkanie. 

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: