biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Pieniądze
26.10.2026 15:21 Nawet kilkaset złotych więcej do emerytury. W ten sposób można podwyższyć świadczenie

Oficjalne statystyki pokazują rosnące kwoty wypłat, lecz rzeczywistość milionów polskich seniorów wygląda zupełnie inaczej. Gdy domowy budżet kurczy się w zderzeniu z kosztami życia, raz przyznana kwota nie musi być wyrokiem na całe życie. Wystarczy poznać konkretne mechanizmy, które w pełni legalnie pozwalają podwyższyć emeryturę.

Meblościanka PRL
26.10.2026 14:21 Stare meble z PRL mogą być warte tysiące złotych. Liczy się jeden szczegół

Meble, które jeszcze kilkanaście lat temu masowo trafiały na śmietniki, dziś mogą być warte niemałe pieniądze. Moda na wyposażenie mieszkań z okresu PRL sprawiła, że kolekcjonerzy coraz chętniej poszukują dobrze zachowanych egzemplarzy sprzed kilkudziesięciu lat. Niektóre oferty sprzedaży osiągają nawet kilka tysięcy złotych, choć nie każdy stary mebel przedstawia taką samą wartość. Szczególne znaczenie ma jeden charakterystyczny detal, który może zdecydowanie podnieść cenę.

Przesyłki
26.10.2026 12:46 Nowa opłata już od 1 listopada. KAS potwierdza, trzeba będzie zapłacić dodatkowe pieniądze

Już za kilka dni wejdą w życie kolejne zmiany dotyczące przesyłek trafiających do Polski z zagranicy. Unia Europejska wprowadza nowe obciążenie finansowe, które może wpłynąć na koszty zakupów internetowych i funkcjonowanie branży logistycznej. Szef Krajowej Administracji Skarbowej potwierdził termin rozpoczęcia pobierania dodatkowych należności i wyjaśnił, jakie konsekwencje mogą przynieść nowe przepisy. Szczególnie istotne będą one dla osób regularnie zamawiających tanie produkty z państw spoza wspólnoty.

Ogrzewanie oszczędzanie
26.10.2026 11:58 Rachunki za ogrzewanie mogą spaść nawet o kilkaset złotych. Wystarczy zasada 21-18-16

Sezon grzewczy oznacza dla wielu Polaków coraz większe obciążenie domowego budżetu. Wysokie ceny energii i paliw sprawiają, że właściciele mieszkań oraz domów szukają sposobów na ograniczenie wydatków. Okazuje się jednak, że odczuwalne oszczędności nie zawsze wymagają kosztownej modernizacji instalacji czy wymiany źródła ciepła. Eksperci wskazują na prostą metodę, dzięki której można zmniejszyć zużycie energii bez konieczności rezygnowania z komfortu.

Dodatek pielęgnacyjny z ZUS
26.10.2026 06:20 ZUS wypłaci dodatkowe pieniądze kolejnym emerytom. W 2027 roku dołączy nowy rocznik

W 2027 roku kolejna grupa polskich emerytów zyska prawo do dodatkowych pieniędzy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie będzie wypłacane co miesiąc, a jego wysokość wzrośnie wraz z planowaną waloryzacją emerytur i rent. Co istotne, osoby spełniające określone warunki nie będą musiały składać żadnych dokumentów ani przechodzić dodatkowych badań lekarskich. O przyznaniu pieniędzy zdecyduje przede wszystkim wiek, dlatego nie wszyscy uprawnieni otrzymają pierwszą wypłatę w tym samym terminie.

Staż pracy pieniądze
26.10.2026 05:20 Nawet 2140 zł dla osób z wieloletnim stażem pracy. Jest jeden kluczowy warunek

Wieloletnia praca może przynieść wymierne korzyści finansowe nawet po utracie zatrudnienia. Polskie przepisy przewidują bowiem szczególne rozwiązanie dla osób, które przez wiele lat pozostawały aktywne zawodowo i odprowadzały składki. W określonych okolicznościach mogą one otrzymywać znacznie wyższe pieniądze niż pozostali uprawnieni. Kluczowe znaczenie ma jeden warunek, którego spełnienie pozwala skorzystać z najwyższej przewidzianej prawem stawki świadczenia.

Stacje paliwowe
25.10.2026 14:56 Nowe ceny paliw od poniedziałku. Rząd podał stawki, kierowcy mogą się zdziwić

Kierowcy w całej Polsce powinni przygotować się na kolejne zmiany przy dystrybutorach. Rząd opublikował już oficjalne stawki, które będą obowiązywać na stacjach paliw w poniedziałek, 26 października. Dla części zmotoryzowanych oznacza to korzystniejsze warunki tankowania, choć nie wszyscy odczują poprawę. Wysokość rachunku zależy przede wszystkim od rodzaju paliwa, a różnice mogą być szczególnie zauważalne przy tankowaniu do pełna.

Emerytura dzieci
25.10.2026 12:17 Ani jednego dnia pracy, a ZUS i tak wypłaci pieniądze. Trzeba spełnić te warunki

Brak wieloletniego stażu pracy nie zawsze oznacza, że po osiągnięciu wieku emerytalnego trzeba pozostać bez pieniędzy. Polskie przepisy przewidują szczególne rozwiązania dla osób, które nie wypracowały odpowiedniego kapitału emerytalnego. W określonych przypadkach ZUS może wypłacać świadczenie nawet tym, którzy nigdy nie byli aktywni zawodowo. Nie jest ono jednak przyznawane automatycznie, a o prawie do wsparcia decyduje spełnienie konkretnych warunków.

Węgiel cena
25.10.2026 10:49 Ceny opału zaskakują Polaków. Różnica sięga ponad tysiąca złotych na tonie

Sezon grzewczy nabiera tempa, a wraz z nim powraca temat wydatków na ogrzewanie domów. Dla wielu gospodarstw domowych zakup opału oznacza konieczność przeznaczenia niemałych pieniędzy z domowego budżetu. Okazuje się jednak, że ceny tego samego rodzaju paliwa mogą znacząco różnić się w zależności od miejsca zakupu. Najnowsze zestawienie pokazuje, jak duże są rozbieżności i gdzie można znaleźć korzystniejsze oferty.

Wszystkich Świętych stroiki
25.10.2026 08:42 Kontrole przed Wszystkimi Świętymi już trwają. Za stroik na grób można dostać karę

Przygotowania do Wszystkich Świętych wchodzą w decydującą fazę, a na cmentarzach pojawia się coraz więcej kwiatów, zniczy i naturalnych dekoracji. Nie wszyscy wiedzą jednak, że pozyskiwanie materiałów wykorzystywanych do przygotowania stroików podlega określonym przepisom. Ich naruszenie może zakończyć się mandatem, a w poważniejszych przypadkach nawet sprawą w sądzie. Lasy Państwowe rozpoczęły już ogólnopolską akcję kontrolną, podczas której funkcjonariusze sprawdzają nie tylko lasy, ale również sprzedawców dekoracji nagrobnych.

Seniorzy
25.10.2026 07:10 Nawet 288 złotych więcej do emerytury. Skorzysta ta grupa, wystarczy spełnić 1 warunek

Polski system świadczeń emerytalnych skrywa rozwiązania, o których wielu uprawnionych wciąż nie ma pojęcia. Choć co miesiąc na konta seniorów trafiają podstawowe wypłaty, wybrane grupy zawodowe mogą liczyć na co miesiąc dożywotnie, finansowe wsparcie w ramach specjalnych regulacji prawnych.

PIT zmiany
24.10.2026 18:56 Sejm zdecydował o zmianach w PIT. Nawet 3,5 mln Polaków zapłaci niższe podatki

Sejm podjął ważną decyzję dotyczącą przyszłości polskiego systemu podatkowego. Przyjęte przepisy przewidują zmianę zasad naliczania podatku dochodowego, która może przynieść korzyści finansowe milionom obywateli. W niektórych przypadkach roczne oszczędności mogą sięgnąć nawet kilku tysięcy złotych. Reforma nie będzie jednak korzystna dla wszystkich, ponieważ równocześnie zaplanowano zwiększenie obciążeń dla części przedsiębiorców oraz osób osiągających najwyższe dochody.

Wydatki Polaków Wszystkich Świętych
24.10.2026 14:20 Tyle pieniędzy Polacy wydadzą na Wszystkich Świętych. Nowe badanie ujawnia kwoty

Do Wszystkich Świętych pozostał już tylko tydzień, a Polacy intensywnie przygotowują się do odwiedzania grobów bliskich. Zakupy zniczy, kwiatów i dekoracji to tylko część wydatków, które wiążą się z listopadowym świętem. Najnowsze badanie pokazuje, ile pieniędzy zamierzamy przeznaczyć na przygotowania i które koszty stanowią największe obciążenie dla domowych budżetów. Okazuje się, że znaczna część społeczeństwa planuje wydać kilkaset złotych, a niektórzy przygotowują się na wydatki przekraczające nawet 1000 zł.

Przegląd światła
24.10.2026 13:21 Rusza darmowa akcja dla kierowców. Samochód sprawdzisz na ponad 1,5 tys. stacji

Dobra wiadomość dla kierowców, którzy chcą sprawdzić stan techniczny swojego samochodu przed sezonem jesienno-zimowym. W całej Polsce rozpoczyna się akcja umożliwiająca skorzystanie z bezpłatnej kontroli jednego z najważniejszych elementów wyposażenia pojazdu. Do przedsięwzięcia dołączyło ponad półtora tysiąca stacji diagnostycznych, a organizatorzy wyznaczyli cztery terminy, w których można skorzystać z usługi. Pierwsza okazja przypada już dzisiaj, w sobotę 24 października.

Sprzątanie grobów
24.10.2026 11:35 Nawet kilkaset złotych za sprzątanie grobu. Tyle kosztują usługi przed 1 listopada

Do Wszystkich Świętych pozostał już tylko tydzień, a na polskich cmentarzach trwają intensywne przygotowania do listopadowego święta. Coraz więcej osób decyduje się powierzyć sprzątanie grobów profesjonalnym firmom lub prywatnym wykonawcom. Takie rozwiązanie może być szczególnie pomocne dla seniorów oraz rodzin mieszkających daleko od miejsc pochówku bliskich. Ceny usług są jednak bardzo zróżnicowane, a w niektórych przypadkach rachunek za uporządkowanie jednego nagrobka może sięgnąć nawet kilkuset złotych.

None
23.10.2026 12:12 Polska ma kolejnego milionera. Kosmiczna wygrana w Lotto

Czwartkowe losowanie Lotto odmieniło los jednego z graczy. Padła w nim „szóstka” warta ponad dwadzieścia milionów złotych, co od razu wprowadziło szczęśliwca do grona tegorocznych rekordzistów. Jak podaje Totalizator Sportowy, na jednym kuponie znalazł się komplet trafnych liczb. Całej sumy zwycięzca jednak nie zobaczy na koncie.

Seniorka, pieniądze
22.10.2026 10:00 Wtedy najlepiej przejść na emeryturę. Te terminy wypadają najkorzystniej

Wysokość emerytury zależy od kilku kluczowych czynników. Jednym z nich jest termin, w którym senior złoży wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W wielu przypadkach odłożenie tej decyzji w czasie może przynieść spore korzyści finansowe i podwyższyć świadczenie. Kiedy najlepiej przejść na emeryturę w 2027 roku?

Ryanair
22.10.2026 09:00 Bilety podrożeją nawet o 20%. Rekordowe podwyżki w Ryanair na horyzoncie

Podniebne podróże powoli przestają być tanim kaprysem dla każdego. Ostatnie zapowiedzi gigantów rynku lotniczego wstrząsnęły branżą turystyczną, sugerując, że nadchodzące miesiące przyniosą bezprecedensowy skok opłat za rejsy po Starym Kontynencie. Osoby planujące urlopy muszą przygotować się na spore wydatki, bo era taniego latania najwyraźniej dobiega końca.

Jarosław Kaczyński
21.10.2026 16:35 Jest oświadczenie majątkowe Jarosława Kaczyńskiego. Tyle ZUS wypłaca prezesowi PiS

Roczny sprawozdawczy przegląd majątków parlamentarzystów jak uderzenie w dzwon przypomina, jak wygląda zaplecze finansowe najważniejszych twarzy polskiej sceny politycznej. Najnowsze dane ujawniają struktury dochodów, w tym przelewy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych trafiające co miesiąc na konto lidera Prawa i Sprawiedliwości.

Pieniądze
21.10.2026 15:25 Tyle we wrześniu Polacy zarabiali w firmach niefinansowych. Kwota może zaskoczyć

Podwyżki w polskich przedsiębiorstwach ewidentnie tracą wcześniejszy impet. Najnowsze dane statystyczne wyraźnie wskazują, że portfele pracowników przestają rosnąć w dotychczasowym tempie, a siła nabywcza dochodów wyhamowuje do poziomów niewidzianych od lat. Zjawisku temu towarzyszy cicha, lecz konsekwentna redukcja miejsc pracy w krajowych firmach.

System kaucyjny, butelkomaty
21.10.2026 07:10 Rewolucja w systemie kaucyjnym. Koniec z kolejkami przy butelkomatach, jest nowa propozycja

Wygodnickie podejście do ekologii zyskuje właśnie zupełnie nowy wymiar. Dotychczasowa wizja systemu kaucyjnego kojarzyła się głównie ze specjalnymi automatami ustawionymi przy dyskontach i uciążliwym dźwiganiem siatek pełnych pustych opakowań.

400 złotych, renciści, ZUS
20.10.2026 21:22 Nawet 400 zł więcej od ZUS. Renciści mają powody do zadowolenia, padła konkretna data

System emerytalny szykuje się na automatyczną waloryzację dodatków, która realnie zwiększy domowe budżety blisko miliona polskich seniorów. Osoby łączące własne świadczenia ze świadczeniami po zmarłym małżonku otrzymają od nowego roku zastrzyk gotówki bez konieczności składania jakichkolwiek podań.

800 plus, komunikat premiera, komunikat, zmiany
20.10.2026 16:52 Rewolucja w 800+. Zmiany odczują wszyscy beneficjenci, jest komunikat premiera

Deklaracja szefa rządu o uproszczeniu procedur w programie świadczenia wychowawczego zwanego potocznie “800+”, wywołała spore poruszenie wśród polskich rodzin. Rząd zapowiada likwidację corocznego obowiązku składania wniosków, eliminując stres związany z pilnowaniem urzędowych terminów.

Emerytura zagraniczna
20.10.2026 12:17 Można dostawać dwie emerytury jednocześnie. ZUS wyjaśnia, kto ma do nich prawo

Polacy, którzy część życia zawodowego spędzili za granicą, mogą mieć prawo do dodatkowych pieniędzy po zakończeniu pracy. W określonych przypadkach możliwe jest jednoczesne pobieranie dwóch, a nawet większej liczby świadczeń emerytalnych. Co istotne, nie trzeba w tym celu kontaktować się osobno z urzędami we wszystkich państwach, w których było się zatrudnionym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o zasadach, które mogą znacząco ułatwić uzyskanie należnych świadczeń.

Płatność zakupy UE
20.10.2026 09:53 Od 2027 roku sprzedawca zapyta o PESEL. Bez dokumentu nie zrobisz niektórych zakupów

Od 2027 roku w Unii Europejskiej zaczną obowiązywać nowe przepisy, które zmienią zasady dokonywania niektórych zakupów. Sprzedawcy będą zobowiązani do dokładniejszego sprawdzania tożsamości klientów, a w określonych sytuacjach mogą również zażądać informacji o pochodzeniu pieniędzy. Nowy obowiązek obejmie transakcje o znacznej wartości i będzie dotyczył także Polaków. Wprowadzenie zmian ma ograniczyć możliwość wykorzystywania legalnego handlu do ukrywania środków pochodzących z działalności przestępczej.

Stoki narciarskie
20.10.2026 05:20 Ceny na stokach narciarskich w górę. Znamy ceny karnetów na nowy sezon

Zbliżający się sezon narciarski może okazać się większym obciążeniem dla portfeli Polaków niż poprzednia zima. Popularne ośrodki przygotowały już nowe cenniki, a w części z nich zaplanowano podwyżki sięgające kilku procent. Wyższe ceny odczują zarówno osoby wybierające się na stok tylko na kilka godzin, jak i narciarze planujący dłuższy wypoczynek podczas ferii zimowych. Szczególnie duże różnice pojawiają się w przypadku karnetów całosezonowych, których koszt zależy również od terminu zakupu.

Pieniądze, Sejm, 15.emerytura
19.10.2026 20:20 Będzie 15. emerytura dla seniorów? Skorzysta ta grupa

Czy w sejmowych korytarzach narodził się właśnie pomysł na rewolucję w domowych budżetach polskich seniorów? Projekt ustawy obiecujący wyższe pensje budzi spore emocje na rynku pracy, ale mechanizm jego działania oraz realny wpływ na finanse domowe dla wielu osób wciąż pozostają spowite tajemnicą.

zus
19.10.2026 14:30 Ważne wieści dla seniorów. Listopadowa emerytura w innym terminie

Listopadowy układ kalendarza opłat i świadczeń przyniesie spore zamieszanie w portfelach setek tysięcy polskich świadczeniobiorców. Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie musiał przetransferować część pieniędzy znacznie wcześniej, co wymusi na wielu gospodarstwach domowych całkowitą zmianę dotychczasowego planowania domowego budżetu.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: