biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Kalendarz, pieniądze
21.02.2026 13:09 Czas na zapłatę do 28 lutego. Polacy zapominają, a kara to nawet milion złotych

Luty to tradycyjnie czas rozliczeń z fiskusem i zamykania zeszłorocznych ksiąg, jednak dla tysięcy polskich przedsiębiorców końcówka tego miesiąca wiąże się z jeszcze jednym, niezwykle istotnym obowiązkiem. Choć kwoty wydają się symboliczne, ich zignorowanie może przynieść fatalne skutki.System, o którym musi pamiętać wielu PolakówKto musi sięgnąć do portfela i dlaczego stawki są dwie?Co grozi za brak wpłaty do 28 lutego?

Pieniądze
21.02.2026 12:21 Łatwo stracić 800 plus w 2026 roku. Wystarczy drobne niedopatrzenie i zapomnij o pieniądzach

Coroczna rutyna związana z rządowymi programami wsparcia bywa dla wielu rodzin uciążliwa, jednak tym razem stawka jest wyjątkowo wysoka. Choć wydawać by się mogło, że raz przyznane świadczenie będzie trafiać na konto bezterminowo, rzeczywistość prawna w 2026 roku pozostaje nieubłagana dla zapominalskich. Brak jednego dokumentu może sprawić, że domowy budżet zostanie nagle uszczuplony o znaczną kwotę, a odzyskanie przepadłych środków okaże się niemożliwe.Pułapka w świadczeniach, o której zapominają PolacyTerminy o których nie wolno zapominać, aby nie stracić świadczeniaProcedura złożenia wniosku krok po kroku

Lotto kolektura
21.02.2026 11:15 Polska ma nowego milionera. Kupił zdrapkę i wygrał fortunę

Mieszkańcy Dolnego Śląska przecierają oczy ze zdumienia, śledząc ostatnie doniesienia z kolektur. Niewielki wydatek na kolorowy kartonik zmienił życie jednego z graczy w sposób, o jakim większość może jedynie pomarzyć, tworząc przy tym historię, która rzadko zdarza się nawet w świecie wielkich loterii.Zdrapki cieszą się rosnącą popularnością wśród PolakówKumulacja szczęścia na Dolnym ŚląskuNiebotyczne kumulacje do zgarnięcia już wkrótce

PIT osoby zmarłej
21.02.2026 07:20 Wiadomo, czy trzeba rozliczyć PIT za osobę zmarłą. Niewiele osób zdaje sobie z tego sprawę

Polski system podatkowy potrafi być niezwykle skomplikowany, a coroczny obowiązek składania deklaracji dochodowych budzi uzasadnione pytania. Szczególne wątpliwości pojawiają się w obliczu nagłej straty bliskiej osoby. Jakie kroki należy podjąć, aby dopełnić wszystkich formalności zgodnie z prawem?Polacy mogą już rozliczyć PITO tym powinni pamiętać Polacy, składając PITPIT po osobie zmarłej, znane są zasady

Paliwo ceny
20.02.2026 17:02 Lepiej już teraz zatankuj samochód do pełna. Kierowcy będą kręcić nosami

Portfele zmotoryzowanych Polaków po raz kolejny zostaną poddane testowi. Koszty tankowania to nie tylko indywidualny problem posiadaczy aut, ale barometr całej gospodarki, wpływający na inflację i ceny usług. Znane są najnowsze dane rynkowe, które kreślą wyraźny scenariusz na nadchodzące dni. Kierowcy powinni o tym wiedzieć.Liczba samochodów w Polsce może szokowaćCeny paliw kluczowym elementem życia PolakówPrognozy cen paliw na najbliższy tydzień

Paweł Łaskarzewski, BTC
20.02.2026 15:47 Ekspert ujawnia mechanizm, który przejął Bitcoina. „Ogon macha psem”

Rynek kryptowalut przeszedł fundamentalną transformację – i to w sposób, którego wielu inwestorów detalicznych nie lubi. Tam, gdzie jeszcze w hossie 2021 r. o kierunku notowań decydowały emocje retailu, narracje z social mediów i masowy napływ nowych uczestników, dziś coraz częściej wycenę dyktuje infrastruktura znana z Wall Street: ETF-y na Bitcoina, futures, opcje, arbitraż i zarządzanie ryzykiem w stylu instytucjonalnym. Szczegóły w rozmowie z BiznesInfo wyjaśnia Paweł Łaskarzewski z Nomad Fulcrum. ETF-y na Bitcoina wciągnęły krypto w orbitę tradycyjnych rynków i dołożyły kanał transmisji nastrojów z giełd akcji, stóp procentowych i cykli „risk-on/risk-off”Price discovery coraz częściej przesuwa się na rynek instrumentów pochodnych – tam kumuluje się dźwignia, hedging i największa płynnośćInwestor detaliczny ma mniejszą sprawczość, bo jego zakupy na rynku spot są „doganiane” przez mechanikę kontraktów terminowych i strategii arbitrażowych

Oszczędności
20.02.2026 14:56 Tyle Polacy powinni odkładać na "czarną godzinę". 50 tysięcy złotych to może być za mało

Budowanie bezpieczeństwa finansowego w czasach wysokiej zmienności rynkowej staje się wyzwaniem, które spędza sen z powiek milionom Polaków. Choć kwota 50 tysięcy złotych na koncie oszczędnościowym wydaje się solidną barierą ochronną, rzeczywistość ekonomiczna bywa brutalna i szybko weryfikuje nasze plany.Ile kosztuje nas spokój ducha w niepewnych czasach?Jak gromadzić oszczędności, aby czuć się bezpiecznie?Kiedy 50 tysięcy złotych staje się kwotą zdecydowanie niewystarczającą?

Kartony na strychu
20.02.2026 09:57 Kiedyś były hitem wśród dzieci, dziś kosztują fortunę. Kolekcjonerzy płacą grube tysiące

Karty Pokémon, które pod koniec lat 90. wypełniały klasery niemal każdego ucznia, przeszły spektakularną drogę od dziecięcej zabawki do pełnoprawnego aktywa inwestycyjnego. Dziś kolekcjonerzy z całego świata są skłonni płacić za rzadkie egzemplarze kwoty, które przyprawiają o zawrót głowy.Wartość kart Pokémon rośnie w zastraszającym tempieZa te zestawy kolekcjonerzy płacą w tysiącachJak odróżnić karty oryginalne od podrabianych?

Emerytura podatek
20.02.2026 06:40 Po latach pracy w Irlandii wróciła do Polski na emeryturę. Tyle skarbówka kazała jej zapłacić

Powrót do ojczyzny po latach pracy za granicą miał być początkiem spokojnej jesieni życia. Zderzenie z krajowym fiskusem przyniosło jednak gorzkie rozczarowanie. Przekonała się o tym Polka pobierająca emeryturę z Irlandii. Gdy wypłaciła swoje pieniądze, urząd skarbowy błyskawicznie się odezwał.Tak działa polski system podatkowyEmerytura zagraniczna a polskie przepisyTak zareagował urząd skarbowy

Wypłata bankomat
19.02.2026 21:41 Duży bank w Polsce apeluje do klientów. W najbliższych dniach z tych funkcji nie skorzystają

Polski sektor finansowy uchodzi za jeden z najnowocześniejszych w Europie. Miliony osób codziennie używają cyfrowych narzędzi do zarządzania kapitałem. Nawet najbardziej zaawansowane systemy miewają jednak problemy. Jeden z najpopularniejszych banków wydał komunikat, najbliższe dni przyniosą istotne ograniczenia w dostępie do zgromadzonych środków.Polacy masowo zakładają konta bankoweTo jeden z najpopularniejszych banków w PolscePopularny bank wydał komunikat

Wypłata pieniędzy bankomat
19.02.2026 15:27 Limity wypłaty gotówki od 19 lutego. W tych bankomatach nie obowiązują

Rynek płatności w Polsce notuje rekordowy wzrost obrotu bezgotówkowego. Jednocześnie w życie wchodzi znaczący limit, który dotyczy kluczowego mechanizmu wypłaty gotówki. To wywołuje dyskusję na temat roli fizycznego pieniądza. Polski System Płatności uspokaja użytkowników, w tych bankomatach nie będzie limitu.Polacy chętnie płacą bezgotówkowoTak działają sieci bankomatowe w PolsceOd dziś funkcjonuje limit, ale nie w tych bankomatach

Stare gry planszowe
19.02.2026 09:37 Masz stare gry planszowe w szufladzie? Te tytuły dziś są warte fortunę

W wielu domach wciąż leżą na strychach, w szafach i piwnicach. Przez lata traktowane jak sentymentalna pamiątka, dziś coraz częściej pojawiają się w ogłoszeniach z cenami, które mogą zaskakiwać. Czy rzeczywiście można na nich zarobić? A może to tylko efekt mody na retro?Które tytuły osiągają najwyższe ceny i czy faktycznie się sprzedają?Ile realnie można dziś dostać za gry z PRL i lat 90?Od czego zależy wartość – i gdzie najłatwiej popełnić błąd?

Analiza czynników wzrostu oraz determinantów przyszłej koniunktury gospodarczej
19.02.2026 07:29 Światowa gospodarka jest w punkcie zwrotnym. Jak się przygotować?

Współczesna gospodarka globalna znajduje się w punkcie zwrotnym, w którym tradycyjne modele wzrostu zderzają się z dynamicznie postępującą cyfryzacją oraz presją na transformację energetyczną. Tekst skupia się na technicznych aspektach zmian strukturalnych, identyfikując kluczowe siły napędowe oraz bariery, które będą definiować efektywność ekonomiczną państw w nadchodzących dekadach.Główne siły napędowe współczesnego wzrostu gospodarczegoJakie wyzwania stoją przed globalną gospodarką w najbliższych latach?Jakie strategie mogą pomóc w osiągnięciu zrównoważonego rozwoju gospodarczego?Jakie innowacje technologiczne będą kształtować przyszłość gospodarki?

ZUS
18.02.2026 17:01 Wyszła z domu na pogrzeb, a ZUS odebrał jej zasiłek. Sąd orzekł jednoznacznie, wyrok da nadzieję wielu Polakom

Zwolnienie lekarskie od lat kojarzy się wielu Polakom z koniecznością niemal całkowitego zamknięcia w czterech ścianach. Kontrole Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, mające na celu ukrócenie nadużyć, stały się postrachem dla osób faktycznie potrzebujących odpoczynku i rekonwalescencji. Czy jednak krótka nieobecność w domu, podyktowana ważnymi względami rodzinnymi, takimi jak udział w pochówku bliskiej osoby, faktycznie daje urzędnikom prawo do wstrzymania wypłaty świadczeń?Szczegółowe kontrole ZUSZUS weryfikuje sposób wykorzystania zwolnieniaSąd stanął po stronie ubezpieczonej, której ZUS chciał odebrać zasiłek

Odkręcanie kranu
18.02.2026 15:18 Szykują się zmiany w opłatach za wodę. Ci Polacy kręcą nosem

Koszty utrzymania nieruchomości w Polsce rosną, w tym opłaty za wodę i ścieki. Rząd planuje zmiany w systemie ustalania taryf. Konkretne grupy Polaków oceniają, że proponowane rozwiązania są niewystarczające, aby poprawić sytuację finansową przedsiębiorstw wodociągowych i dostosować ceny do realnych kosztów. Wiadomo, co ma się zmienić.Koszty utrzymania nieruchomości idą w góręTe regulacje wywołały dyskusjeRząd ponownie chce zmienić przepisy

bankomat
18.02.2026 14:38 Od 19 lutego ograniczenie w wypłatach gotówki. Polacy wściekną się przy bankomatach

Już w czwartek 19 lutego miliony Polaków mogą przeżyć prawdziwy szok podczas próby wypłaty gotówki z popularnych maszyn. Największy niezależny operator w kraju wprowadza radykalne zmiany, które uderzą w komfort użytkowników płatności mobilnych. Jak wynika z oficjalnych komunikatów rynkowych, dotychczasowe zasady korzystania z urządzeń odchodzą właśnie do przeszłości.Drastyczne cięcia limitów w sieci EuronetEkonomiczny spór o koszty obsługi transakcjiReakcja Polskiego Standardu Płatności na zmianyRyzyko dla użytkowników tradycyjnych kart płatniczych

Płaca minimalna prognozy
18.02.2026 12:21 Tyle ma wynosić płaca minimalna. Kolejna granica przekroczona

Płaca minimalna w Polsce to temat, który od lat wywołuje liczne dyskusje. Okazuje się, że według prognoz już wkrótce może ona przekroczyć kolejną kluczową granicę. Dla jednych będzie to powód do radości, inni zaś sygnalizują możliwe problemy. Wszystko ma związek z unijnymi regulacjami.Kondycja finansowa polskich gospodarstw domowychZmiany w płacy minimalnej wywołują dyskusjePrognozy mówią jasno, tyle za rok może wynieść płaca minimalna

Stare monety kolekcjonerskie fot. Canva Pro
18.02.2026 11:51 Sprawdź kieszenie. Ta moneta może być warta nawet kilka tysięcy złotych

W wielu domach leżą w słoikach, kopertach albo starych portfelach. Przez lata były „na pamiątkę” albo „na czarną godzinę”. Dziś coraz częściej okazuje się, że wśród takich drobiazgów trafiają się egzemplarze, które interesują kolekcjonerów – i to nie dlatego, że są stare, tylko dlatego, że mają konkretną cechę, którą łatwo przeoczyć. Zanim oddasz je do banku albo wydasz w sklepie, warto sprawdzić kilka rzeczy.Które monety z domu najczęściej mają wartość większą niż nominał?Jak poznać, czy liczy się „data”, czy raczej stan monety?Gdzie ludzie tracą pieniądze, bo mylą rzadkość z przypadkowym uszkodzeniem?

Sklep Auchan kaucja
18.02.2026 11:36 Zwrócił 523 butelki. Dostał voucher na taką kwotę, w Auchan to rekord

System kaucyjny w Polsce dynamicznie się rozwija, a klienci sklepów stopniowo przyzwyczajają się do nowych zasad. Oddawanie butelek szczególnie przypadło do gustu części społeczeństwa, o czym świadczą najnowsze dane o rekordowych zwrotach w poszczególnych sieciach handlowych. Przy takiej liczbie oddanych opakowań kwota może przekroczyć 200 złotych.Polacy chętnie kupują w tych sklepachSystem kaucyjny w PolsceTyle butelek oddali rekordziści

Portfel pieniądze podatki
18.02.2026 09:57 Czas na deklarację tylko do 20 lutego. Po tym terminie Polacy będą płacić fiskusowi więcej

W kalendarzu każdego polskiego przedsiębiorcy istnieje kilka dat, których przeoczenie może finansowym paraliżem na wiele miesięcy. Jednym z takich kluczowych momentów jest 20 lutego. To właśnie ten dzień wyznacza granicę na podjęcie strategicznej decyzji dotyczącej rozliczeń z fiskusem na cały bieżący rok. Przedsiębiorcy mają coraz mniej czasu.Polscy przedsiębiorcy stoją przed decyzjąTakie opcje mają przedsiębiorcyPrzedsiębiorcy mają czas do 20 lutego

Szef pracownica
18.02.2026 06:19 Pracodawcy z nowym obowiązkiem. Za takie działanie mają wypłacić minimum 12-krotność pensji

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiada nowelizację Kodeksu pracy, która ma ułatwić pracownikom dochodzenie roszczeń oraz wzmocnić sankcje wobec pracodawców naruszających przepisy. W konkretnych przypadkach pojawi się obowiązek wypłacenia pracownikowi nawet 12-krotności pensji minimalnej. Ukryty mobbing w firmach. To wciąż dzieje się w zakładach pracyUstawa ma zmienić definicję tych działańTakie konsekwencje dotkną pracodawców

Pieniądze ulga podatkowa
17.02.2026 14:17 Nawet 2500 zł odliczenia w PIT, ale nie dla każdego. Skarbówka sama o tym nie przypomni

Jeszcze dekadę temu płatność kartą w małych sklepach była rzadkością, natomiast dziś brak nowoczesnego urządzenia, które pozwala przyjmować płatności bezgotówkowe, to poważny problem dla biznesu. Koszt transformacji cyfrowej można częściowo odzyskać dzięki mechanizmom w ustawach o podatkach dochodowych, co w niektórych przypadkach pozwala na duże oszczędności, sięgające nawet 2500 zł w rozliczeniu rocznym. Kto może skorzystać z tej ulgi podatkowej?Polski system podatkowyTen przedmiot jest już obowiązkiemTe koszty można odliczyć od podatku

Budka akustyczna
17.02.2026 13:46 Budki akustyczne w biurach – czy cisza zwiększa produktywność?

W badaniu globalnym 69% pracowników deklaruje, że hałas obniża ich koncentrację i produktywność. Ponadto 36% osób pracuje z domu, by uniknąć hałasu w biurze, a 47% pracowników wskazuje hałas jako czynnik utrudniający koncentrację w miejscu pracy. Ponad połowa respondentów zgłasza ten problem jako istotny element wpływający na efektywność pracy. Odpowiedzią na te wyzwania są budki akustyczne – kompaktowe kabiny telefoniczne do biur i przestrzeni publicznych, które zapewniają prywatność rozmów oraz warunki do pracy w skupieniu. Sprawdzamy, skąd wynika ich rosnąca popularność i czy inwestycja w takie rozwiązania rzeczywiście się opłaca.  

PIT pieniądze
17.02.2026 08:52 4995,65 zł do odliczenia w PIT. Wielu Polaków zapomina i tylko wyrzuca pieniądze w błoto

Rok 2025 przynosi rekordowe limity odliczeń od PIT, które w sprzyjających okolicznościach pozwalają odzyskać kwotę wystarczającą na sfinansowanie egzotycznych wakacji. Choć mechanizm ten funkcjonuje od lat, statystyki pokazują, że Polacy masowo ignorują skuteczną optymalizację podatkową. Niemal 5 tys. złotych może wrócić na konto.Polacy już mogą rozliczyć PITO tej uldze podatkowej Polacy zapominająNiemal 5 tys. złotych zwrotu dla tych Polaków

Skrzynka pocztowa, list z ZUS
16.02.2026 17:09 Do skrzynek seniorów trafią listy z ZUS. Lepiej szybko sprawdzić treść

Poczta Polska rozpoczęła doręczanie listów z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które dla milionów Polaków są sygnałem do rozpoczęcia sezonu podatkowego. Choć dla większości seniorów otrzymanie formularza PIT to jedynie formalność, pewna grupa świadczeniobiorców musi zachować czujność, by nie narazić się na kłopoty z fiskusem lub nie przegapić szansy na dodatkowe pieniądze.Urząd Skarbowy nie zawsze wyręczy seniora automatycznieSeniorzy otrzymują PIT-y z ZUSZabieganie o zwrot nadpłaconych pieniędzy bywa opłacalne

Barłomiej Orzeł, "Czyste powietrze"
16.02.2026 12:04 Były pełnomocnik rządu ostrzega: „To uderzy w najuboższych”

Gigantyczna luka finansowa, wstrzymane wypłaty i zmieniane wstecz zasady gry. Program „Czyste Powietrze”, który miał być kołem zamachowym walki ze smogiem i ubóstwem energetycznym, znalazł się w kryzysie. Bartłomiej Orzeł, były pełnomocnik rządu ds. programu, alarmuje: skala problemu liczona jest w miliardach złotych, a w tle czai się jeszcze unijny system ETS2, który – jego zdaniem – może boleśnie uderzyć w portfele Polaków. O co dokładnie chodzi? Wyjaśniamy.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen
16.02.2026 11:35 Rolnicy stracą, a oni zyskają. Umowa z Mercosur napcha portfele

To jedna z najbardziej kontrowersyjnych umów handlowych ostatnich lat. Dla części branż oznacza realne straty i presję cenową. Dla innych – największą szansę eksportową od dekady. W tle są miliardy euro, tysiące miejsc pracy i strategiczne surowce dla przemysłu przyszłości. Bilans dla Polski może być dodatni, ale nie dla wszystkich.Ile realnie może zyskać polska gospodarka?Które branże są największymi beneficjentami?Kto poniesie koszty i jak duże mogą być straty?

pułapka pieniądze
16.02.2026 09:46 Wystarczy jedna złotówka, by ulga na dziecko przepadła. Tysiące rodziców wpadnie w tę pułapkę

Rozliczenie PIT za 2025 r. może przynieść niemiłe zaskoczenie rodzicom pełnoletnich, uczących się dzieci. Wystarczy przekroczenie ustawowego limitu dochodu przez syna lub córkę – nawet o symboliczną złotówkę – aby prawo do ulgi przepadło w całości. Problem polega na tym, że limit jest znacznie niższy niż próg zwolnienia z podatku dla młodych.Jaki jest limit dochodów dziecka za 2025 r.?Ile realnie można stracić na uldze?Dlaczego nawet rodziny 4+ muszą uważać?

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: