Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.
Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.
Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.
Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.
Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.
Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.
Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.
Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość.
Pokaż więcej
System emerytalny szykuje się na automatyczną waloryzację dodatków, która realnie zwiększy domowe budżety blisko miliona polskich seniorów. Osoby łączące własne świadczenia ze świadczeniami po zmarłym małżonku otrzymają od nowego roku zastrzyk gotówki bez konieczności składania jakichkolwiek podań.
Deklaracja szefa rządu o uproszczeniu procedur w programie świadczenia wychowawczego zwanego potocznie “800+”, wywołała spore poruszenie wśród polskich rodzin. Rząd zapowiada likwidację corocznego obowiązku składania wniosków, eliminując stres związany z pilnowaniem urzędowych terminów.
Polacy, którzy część życia zawodowego spędzili za granicą, mogą mieć prawo do dodatkowych pieniędzy po zakończeniu pracy. W określonych przypadkach możliwe jest jednoczesne pobieranie dwóch, a nawet większej liczby świadczeń emerytalnych. Co istotne, nie trzeba w tym celu kontaktować się osobno z urzędami we wszystkich państwach, w których było się zatrudnionym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o zasadach, które mogą znacząco ułatwić uzyskanie należnych świadczeń.
Od 2027 roku w Unii Europejskiej zaczną obowiązywać nowe przepisy, które zmienią zasady dokonywania niektórych zakupów. Sprzedawcy będą zobowiązani do dokładniejszego sprawdzania tożsamości klientów, a w określonych sytuacjach mogą również zażądać informacji o pochodzeniu pieniędzy. Nowy obowiązek obejmie transakcje o znacznej wartości i będzie dotyczył także Polaków. Wprowadzenie zmian ma ograniczyć możliwość wykorzystywania legalnego handlu do ukrywania środków pochodzących z działalności przestępczej.
Zbliżający się sezon narciarski może okazać się większym obciążeniem dla portfeli Polaków niż poprzednia zima. Popularne ośrodki przygotowały już nowe cenniki, a w części z nich zaplanowano podwyżki sięgające kilku procent. Wyższe ceny odczują zarówno osoby wybierające się na stok tylko na kilka godzin, jak i narciarze planujący dłuższy wypoczynek podczas ferii zimowych. Szczególnie duże różnice pojawiają się w przypadku karnetów całosezonowych, których koszt zależy również od terminu zakupu.
Czy w sejmowych korytarzach narodził się właśnie pomysł na rewolucję w domowych budżetach polskich seniorów? Projekt ustawy obiecujący wyższe pensje budzi spore emocje na rynku pracy, ale mechanizm jego działania oraz realny wpływ na finanse domowe dla wielu osób wciąż pozostają spowite tajemnicą.
Listopadowy układ kalendarza opłat i świadczeń przyniesie spore zamieszanie w portfelach setek tysięcy polskich świadczeniobiorców. Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie musiał przetransferować część pieniędzy znacznie wcześniej, co wymusi na wielu gospodarstwach domowych całkowitą zmianę dotychczasowego planowania domowego budżetu.
Kierowcy mogą przygotować się na kolejne zmiany cen paliw na polskich stacjach. Ministerstwo Energii opublikowało nowe limity, które zaczną obowiązywać już we wtorek, 20 października. Tym razem zmiany będą korzystne dla właścicieli samochodów z silnikami benzynowymi i Diesla, choć skala obniżek różni się w zależności od rodzaju paliwa. Nowe stawki są elementem rządowego programu osłonowego, który ma obowiązywać do końca 2026 roku.
Osoby pobierające połączenie własnej emerytury oraz renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku mogą liczyć na wyraźny wzrost dochodów. Zmiana przepisów ma charakter stopniowy, co wynika z zaplanowanego harmonogramu wdrażania reformy ubezpieczeń społecznych. ZUS wydał ważny komunikat, który precyzuje warunki wypłaty wsparcia finansowego w najbliższych latach. Kluczową informacją dla beneficjentów jest brak konieczności dopełniania jakichkolwiek formalności urzędowych.
Stare monety z czasów PRL, które przez lata zalegały w szufladach i domowych skarbonkach, mogą okazać się znacznie cenniejsze, niż wskazuje ich nominał. Kolekcjonerzy poszukują przede wszystkim określonych roczników, nietypowych odmian i egzemplarzy zachowanych w wyjątkowo dobrym stanie. Za niektóre z nich płacą setki, a nawet tysiące złotych. Szczególnie duże zainteresowanie wzbudzają monety, które na pierwszy rzut oka nie różnią się od zwykłych pieniędzy używanych kilkadziesiąt lat temu.
Ostatnie losowania popularnych gier liczbowych przyniosły kolejne wysokie wygrane w Polsce. Jeden z graczy może cieszyć się zdobyciem ponad miliona złotych, choć do rozbicia głównej kumulacji zabrakło mu dwóch trafień. Totalizator Sportowy ujawnił już, w jaki sposób zwycięzca zawarł zakład i jak wybrał szczęśliwe liczby. To jednak niejedyna osoba, która w ostatnich dniach zdobyła pokaźną nagrodę. Kolejny gracz zapewnił sobie regularne wypłaty pieniędzy przez najbliższe dwie dekady.
Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu nowe pieniądze o nominale 50 zł, które znacząco różnią się od tych używanych podczas codziennych zakupów. Zmieniono nie tylko wizerunek monarchy, ale również wygląd i sposób wykonania nowego środka płatniczego. Emisja nawiązuje do jednego z najważniejszych wydarzeń w historii Polski, a liczba dostępnych egzemplarzy jest bardzo ograniczona. Zainteresowani będą musieli jednak przygotować znacznie więcej pieniędzy, niż wskazuje nominał.
Przekazywanie sobie pieniędzy za pośrednictwem przelewów bankowych zyskało ogromną popularność wśród Polaków. Większość osób robi to niemal automatycznie i bez większego zastanowienia. Przekazywanie sobie środków w taki sposób jest praktykowane szczególnie przez małżonków, którzy wspólnie zarządzają budżetem domowym. Warto mieć na uwadze, że w niektórych przypadkach takimi przelewami może zainteresować się skarbówka.
Nieodebrane połączenie z nieznanego numeru może okazać się początkiem kosztownego oszustwa. Przestępcy wykorzystują naturalną skłonność użytkowników telefonów do oddzwaniania, a cały mechanizm nie wymaga nawet przeprowadzenia rozmowy. Wystarczy jeden nieprzemyślany ruch, aby narazić się na dodatkowe opłaty, które mogą pojawić się dopiero na kolejnym rachunku telefonicznym. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku połączeń pochodzących z zagranicy.
Nie tylko duże przelewy mogą zwrócić uwagę banku. Instytucje finansowe mają obowiązek monitorowania transakcji klientów, a w określonych sytuacjach mogą zażądać dodatkowych informacji dotyczących pochodzenia pieniędzy. Znaczenie ma przy tym nie tylko wysokość wpłaty, ale również częstotliwość wykonywania operacji oraz dotychczasowy sposób korzystania z rachunku. Niektóre transakcje mogą wymagać przedstawienia dokumentów, a brak wystarczających wyjaśnień może doprowadzić do ograniczenia możliwości korzystania z usług bankowych.
Na polskim rynku energetycznym widać wyraźną zmianę preferencji właścicieli domów jednorodzinnych. Choć jeszcze niedawno jedno z rozwiązań grzewczych było szczególnie mocno promowane jako przyszłość ogrzewania, obecnie w programie dotacyjnym dominują zupełnie inne urządzenia. Najnowsze statystyki pokazują, że różnice w zainteresowaniu poszczególnymi technologiami są ogromne. Eksperci zwracają jednak uwagę, że najpopularniejszy wybór nie zawsze oznacza najniższe rachunki za ogrzewanie.
Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się zasady obliczania kwoty wynagrodzenia chronionej przed zajęciem komorniczym. Dla wielu zadłużonych Polaków oznacza to możliwość zachowania większej części miesięcznej wypłaty. Nowe limity będą wynikały ze zmiany jednego z najważniejszych wskaźników wykorzystywanych w prawie pracy. Nie wszyscy skorzystają jednak z takiej samej ochrony, ponieważ wysokość potrącenia zależy od kilku czynników.
Wynagrodzenia nauczycieli ponownie znalazły się w centrum dyskusji o przyszłości polskiej oświaty. Pojawiła się propozycja zmian, które mogłyby zapewnić pedagogom wyższe pensje, ale jednocześnie oznaczałyby zwiększenie ich obowiązków zawodowych. Pomysł przedstawiono podczas wydarzenia poświęconego gospodarce i finansom publicznym. Reakcja środowiska nauczycielskiego była zdecydowana, a przedstawiciele związków zawodowych przekonują, że takie rozwiązanie mogłoby przynieść więcej szkody niż korzyści.
Ministerstwo Zdrowia przygotowuje zmiany, które mogą znacząco wpłynąć na zasady wyjazdów do sanatoriów finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Resort chce ograniczyć problem, który każdego roku generuje wielomilionowe koszty i utrudnia dostęp do leczenia innym pacjentom. Nowe regulacje mają wprowadzić dodatkowe obowiązki dla kuracjuszy, a w określonych przypadkach także dotkliwe konsekwencje. Projekt został już wpisany do wykazu prac legislacyjnych, a przepisy mogą zacząć obowiązywać jeszcze przed końcem 2026 roku.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował najnowsze dane dotyczące świadczeń wypłacanych polskim emerytom. Z dokumentu wynika, że przeciętna wysokość emerytury przekroczyła kolejną granicę, a w porównaniu z poprzednim miesiącem odnotowano zauważalny wzrost. Zmieniła się również liczba osób otrzymujących pieniądze z ZUS oraz łączna kwota przeznaczana na wypłaty. Najnowsze statystyki pokazują, jak duże obciążenie dla systemu ubezpieczeń społecznych stanowią obecnie świadczenia emerytalne.
Rząd przygotowuje istotne zmiany w programie 800 plus, które mają ułatwić życie milionom polskich rodzin. Nowe rozwiązania dotyczą formalności związanych z przyznawaniem i wypłatą pieniędzy na dzieci. Ich celem jest ograniczenie biurokracji oraz wyeliminowanie obowiązków, które rodzice muszą obecnie regularnie powtarzać. Zgodnie z planami przepisy mają zacząć obowiązywać w 2027 roku, choć ich wdrożenie wymaga jeszcze zakończenia procesu legislacyjnego.
O nowym dodatku dla starszych rodziców mówiło się ostatnio sporo. Pomysł, znany jako „1600 plus”, miał nagradzać tych, których dorosłe dzieci pracują i płacą w Polsce podatki. Zanim jednak ktokolwiek zacznie liczyć na dodatkowe pieniądze, warto postawić sprawę jasno: takie świadczenie nigdy nie istniało w polskim prawie i na razie pozostaje wyłącznie obywatelskim postulatem. A najnowsza decyzja Sejmu wcale nie przybliża go do realizacji.
Zbliżająca się zima co roku zmienia wygląd polskich osiedli. Lampki pojawiają się nie tylko na choinkach, ale również na elewacjach, w oknach i na balkonach. Właściciele i mieszkańcy nieruchomości mają sporą swobodę w świątecznym dekorowaniu własnej przestrzeni, ale nie jest ona nieograniczona. To, co dla jednej osoby jest efektowną iluminacją, dla sąsiada może stać się uciążliwością utrudniającą normalny odpoczynek.
Możliwość podwyższenia swojej przyszłej emerytury to marzenie wielu osób, które kończą karierę zawodową. Jak się okazuje, istnieje na to sposób. Jest prosty i nie wymaga większego zaangażowania. Wystarczy zgłosić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. O co dokładnie chodzi? Wyjaśniamy szczegóły.
Cyberprzestępcy nie próżnują. Oszuści co rusz znajdują kolejne sposoby na to, by wyłudzić dane lub pieniądze Polaków. O nowym zagrożeniu poinformował zespół CSIRT KNF. Klienci jednego z najpopularniejszych polskich banków powinni mieć się na baczności. Wystarczy chwila nieuwagi, by stracić swoje oszczędności.
Rozbieżność między oczekiwaniami zawodowymi a finansową rzeczywistością państwa znowu staje się osią sporu społecznego. Tegoroczne obchody Dnia Edukacji Narodowej przyniosły zaskakująco chłodny komunikat ze strony szefa rządu. Nauczyciele, którzy po ubiegłorocznych podwyżkach liczyli na dalsze systemowe zmiany, usłyszeli jasną zapowiedź: na radykalne podniesienie prestiżu materialnego trzeba będzie poczekać. Państwowa kasa musi dziś udźwignąć zupełnie inne priorytety.
Formalności po śmierci bliskiej osoby potrafią przytłoczyć, szczególnie gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość. System prawny w Polsce od lat słynął z przewlekłości, a osoby dziedziczące majątek były zmuszone do składania wielokrotnych wniosków i odwiedzania licznych instytucji. Od połowy marca obowiązują jednak przepisy, które znacząco skracają tę biurokratyczną ścieżkę.
Loterie liczbowe potrafią w jeden wieczór wywrócić życie do góry nogami. W ostatnim losowaniu wielkie szczęście uśmiechnęło się do Polaka, który dzięki trafnym typom dołączył do grona multimilionerów. Wygrana w Eurojackpot pokazuje, że astronomiczne kwoty trafiają do graczy częściej, niż mogłoby się wydawać, zasilając przy tym państwowy budżet.