Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.
Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.
Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.
Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.
Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.
Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.
Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.
Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość.
Pokaż więcej
Kierowcy w całej Polsce powinni przygotować się na kolejne zmiany przy dystrybutorach. Rząd opublikował już oficjalne stawki, które będą obowiązywać na stacjach paliw w poniedziałek, 26 października. Dla części zmotoryzowanych oznacza to korzystniejsze warunki tankowania, choć nie wszyscy odczują poprawę. Wysokość rachunku zależy przede wszystkim od rodzaju paliwa, a różnice mogą być szczególnie zauważalne przy tankowaniu do pełna.
Brak wieloletniego stażu pracy nie zawsze oznacza, że po osiągnięciu wieku emerytalnego trzeba pozostać bez pieniędzy. Polskie przepisy przewidują szczególne rozwiązania dla osób, które nie wypracowały odpowiedniego kapitału emerytalnego. W określonych przypadkach ZUS może wypłacać świadczenie nawet tym, którzy nigdy nie byli aktywni zawodowo. Nie jest ono jednak przyznawane automatycznie, a o prawie do wsparcia decyduje spełnienie konkretnych warunków.
Sezon grzewczy nabiera tempa, a wraz z nim powraca temat wydatków na ogrzewanie domów. Dla wielu gospodarstw domowych zakup opału oznacza konieczność przeznaczenia niemałych pieniędzy z domowego budżetu. Okazuje się jednak, że ceny tego samego rodzaju paliwa mogą znacząco różnić się w zależności od miejsca zakupu. Najnowsze zestawienie pokazuje, jak duże są rozbieżności i gdzie można znaleźć korzystniejsze oferty.
Przygotowania do Wszystkich Świętych wchodzą w decydującą fazę, a na cmentarzach pojawia się coraz więcej kwiatów, zniczy i naturalnych dekoracji. Nie wszyscy wiedzą jednak, że pozyskiwanie materiałów wykorzystywanych do przygotowania stroików podlega określonym przepisom. Ich naruszenie może zakończyć się mandatem, a w poważniejszych przypadkach nawet sprawą w sądzie. Lasy Państwowe rozpoczęły już ogólnopolską akcję kontrolną, podczas której funkcjonariusze sprawdzają nie tylko lasy, ale również sprzedawców dekoracji nagrobnych.
Polski system świadczeń emerytalnych skrywa rozwiązania, o których wielu uprawnionych wciąż nie ma pojęcia. Choć co miesiąc na konta seniorów trafiają podstawowe wypłaty, wybrane grupy zawodowe mogą liczyć na co miesiąc dożywotnie, finansowe wsparcie w ramach specjalnych regulacji prawnych.
Sejm podjął ważną decyzję dotyczącą przyszłości polskiego systemu podatkowego. Przyjęte przepisy przewidują zmianę zasad naliczania podatku dochodowego, która może przynieść korzyści finansowe milionom obywateli. W niektórych przypadkach roczne oszczędności mogą sięgnąć nawet kilku tysięcy złotych. Reforma nie będzie jednak korzystna dla wszystkich, ponieważ równocześnie zaplanowano zwiększenie obciążeń dla części przedsiębiorców oraz osób osiągających najwyższe dochody.
Do Wszystkich Świętych pozostał już tylko tydzień, a Polacy intensywnie przygotowują się do odwiedzania grobów bliskich. Zakupy zniczy, kwiatów i dekoracji to tylko część wydatków, które wiążą się z listopadowym świętem. Najnowsze badanie pokazuje, ile pieniędzy zamierzamy przeznaczyć na przygotowania i które koszty stanowią największe obciążenie dla domowych budżetów. Okazuje się, że znaczna część społeczeństwa planuje wydać kilkaset złotych, a niektórzy przygotowują się na wydatki przekraczające nawet 1000 zł.
Dobra wiadomość dla kierowców, którzy chcą sprawdzić stan techniczny swojego samochodu przed sezonem jesienno-zimowym. W całej Polsce rozpoczyna się akcja umożliwiająca skorzystanie z bezpłatnej kontroli jednego z najważniejszych elementów wyposażenia pojazdu. Do przedsięwzięcia dołączyło ponad półtora tysiąca stacji diagnostycznych, a organizatorzy wyznaczyli cztery terminy, w których można skorzystać z usługi. Pierwsza okazja przypada już dzisiaj, w sobotę 24 października.
Do Wszystkich Świętych pozostał już tylko tydzień, a na polskich cmentarzach trwają intensywne przygotowania do listopadowego święta. Coraz więcej osób decyduje się powierzyć sprzątanie grobów profesjonalnym firmom lub prywatnym wykonawcom. Takie rozwiązanie może być szczególnie pomocne dla seniorów oraz rodzin mieszkających daleko od miejsc pochówku bliskich. Ceny usług są jednak bardzo zróżnicowane, a w niektórych przypadkach rachunek za uporządkowanie jednego nagrobka może sięgnąć nawet kilkuset złotych.
Czwartkowe losowanie Lotto odmieniło los jednego z graczy. Padła w nim „szóstka” warta ponad dwadzieścia milionów złotych, co od razu wprowadziło szczęśliwca do grona tegorocznych rekordzistów. Jak podaje Totalizator Sportowy, na jednym kuponie znalazł się komplet trafnych liczb. Całej sumy zwycięzca jednak nie zobaczy na koncie.
Wysokość emerytury zależy od kilku kluczowych czynników. Jednym z nich jest termin, w którym senior złoży wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W wielu przypadkach odłożenie tej decyzji w czasie może przynieść spore korzyści finansowe i podwyższyć świadczenie. Kiedy najlepiej przejść na emeryturę w 2027 roku?
Podniebne podróże powoli przestają być tanim kaprysem dla każdego. Ostatnie zapowiedzi gigantów rynku lotniczego wstrząsnęły branżą turystyczną, sugerując, że nadchodzące miesiące przyniosą bezprecedensowy skok opłat za rejsy po Starym Kontynencie. Osoby planujące urlopy muszą przygotować się na spore wydatki, bo era taniego latania najwyraźniej dobiega końca.
Roczny sprawozdawczy przegląd majątków parlamentarzystów jak uderzenie w dzwon przypomina, jak wygląda zaplecze finansowe najważniejszych twarzy polskiej sceny politycznej. Najnowsze dane ujawniają struktury dochodów, w tym przelewy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych trafiające co miesiąc na konto lidera Prawa i Sprawiedliwości.
Podwyżki w polskich przedsiębiorstwach ewidentnie tracą wcześniejszy impet. Najnowsze dane statystyczne wyraźnie wskazują, że portfele pracowników przestają rosnąć w dotychczasowym tempie, a siła nabywcza dochodów wyhamowuje do poziomów niewidzianych od lat. Zjawisku temu towarzyszy cicha, lecz konsekwentna redukcja miejsc pracy w krajowych firmach.
Wygodnickie podejście do ekologii zyskuje właśnie zupełnie nowy wymiar. Dotychczasowa wizja systemu kaucyjnego kojarzyła się głównie ze specjalnymi automatami ustawionymi przy dyskontach i uciążliwym dźwiganiem siatek pełnych pustych opakowań.
System emerytalny szykuje się na automatyczną waloryzację dodatków, która realnie zwiększy domowe budżety blisko miliona polskich seniorów. Osoby łączące własne świadczenia ze świadczeniami po zmarłym małżonku otrzymają od nowego roku zastrzyk gotówki bez konieczności składania jakichkolwiek podań.
Deklaracja szefa rządu o uproszczeniu procedur w programie świadczenia wychowawczego zwanego potocznie “800+”, wywołała spore poruszenie wśród polskich rodzin. Rząd zapowiada likwidację corocznego obowiązku składania wniosków, eliminując stres związany z pilnowaniem urzędowych terminów.
Polacy, którzy część życia zawodowego spędzili za granicą, mogą mieć prawo do dodatkowych pieniędzy po zakończeniu pracy. W określonych przypadkach możliwe jest jednoczesne pobieranie dwóch, a nawet większej liczby świadczeń emerytalnych. Co istotne, nie trzeba w tym celu kontaktować się osobno z urzędami we wszystkich państwach, w których było się zatrudnionym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o zasadach, które mogą znacząco ułatwić uzyskanie należnych świadczeń.
Od 2027 roku w Unii Europejskiej zaczną obowiązywać nowe przepisy, które zmienią zasady dokonywania niektórych zakupów. Sprzedawcy będą zobowiązani do dokładniejszego sprawdzania tożsamości klientów, a w określonych sytuacjach mogą również zażądać informacji o pochodzeniu pieniędzy. Nowy obowiązek obejmie transakcje o znacznej wartości i będzie dotyczył także Polaków. Wprowadzenie zmian ma ograniczyć możliwość wykorzystywania legalnego handlu do ukrywania środków pochodzących z działalności przestępczej.
Zbliżający się sezon narciarski może okazać się większym obciążeniem dla portfeli Polaków niż poprzednia zima. Popularne ośrodki przygotowały już nowe cenniki, a w części z nich zaplanowano podwyżki sięgające kilku procent. Wyższe ceny odczują zarówno osoby wybierające się na stok tylko na kilka godzin, jak i narciarze planujący dłuższy wypoczynek podczas ferii zimowych. Szczególnie duże różnice pojawiają się w przypadku karnetów całosezonowych, których koszt zależy również od terminu zakupu.
Czy w sejmowych korytarzach narodził się właśnie pomysł na rewolucję w domowych budżetach polskich seniorów? Projekt ustawy obiecujący wyższe pensje budzi spore emocje na rynku pracy, ale mechanizm jego działania oraz realny wpływ na finanse domowe dla wielu osób wciąż pozostają spowite tajemnicą.
Listopadowy układ kalendarza opłat i świadczeń przyniesie spore zamieszanie w portfelach setek tysięcy polskich świadczeniobiorców. Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie musiał przetransferować część pieniędzy znacznie wcześniej, co wymusi na wielu gospodarstwach domowych całkowitą zmianę dotychczasowego planowania domowego budżetu.
Kierowcy mogą przygotować się na kolejne zmiany cen paliw na polskich stacjach. Ministerstwo Energii opublikowało nowe limity, które zaczną obowiązywać już we wtorek, 20 października. Tym razem zmiany będą korzystne dla właścicieli samochodów z silnikami benzynowymi i Diesla, choć skala obniżek różni się w zależności od rodzaju paliwa. Nowe stawki są elementem rządowego programu osłonowego, który ma obowiązywać do końca 2026 roku.
Osoby pobierające połączenie własnej emerytury oraz renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku mogą liczyć na wyraźny wzrost dochodów. Zmiana przepisów ma charakter stopniowy, co wynika z zaplanowanego harmonogramu wdrażania reformy ubezpieczeń społecznych. ZUS wydał ważny komunikat, który precyzuje warunki wypłaty wsparcia finansowego w najbliższych latach. Kluczową informacją dla beneficjentów jest brak konieczności dopełniania jakichkolwiek formalności urzędowych.
Stare monety z czasów PRL, które przez lata zalegały w szufladach i domowych skarbonkach, mogą okazać się znacznie cenniejsze, niż wskazuje ich nominał. Kolekcjonerzy poszukują przede wszystkim określonych roczników, nietypowych odmian i egzemplarzy zachowanych w wyjątkowo dobrym stanie. Za niektóre z nich płacą setki, a nawet tysiące złotych. Szczególnie duże zainteresowanie wzbudzają monety, które na pierwszy rzut oka nie różnią się od zwykłych pieniędzy używanych kilkadziesiąt lat temu.
Ostatnie losowania popularnych gier liczbowych przyniosły kolejne wysokie wygrane w Polsce. Jeden z graczy może cieszyć się zdobyciem ponad miliona złotych, choć do rozbicia głównej kumulacji zabrakło mu dwóch trafień. Totalizator Sportowy ujawnił już, w jaki sposób zwycięzca zawarł zakład i jak wybrał szczęśliwe liczby. To jednak niejedyna osoba, która w ostatnich dniach zdobyła pokaźną nagrodę. Kolejny gracz zapewnił sobie regularne wypłaty pieniędzy przez najbliższe dwie dekady.
Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu nowe pieniądze o nominale 50 zł, które znacząco różnią się od tych używanych podczas codziennych zakupów. Zmieniono nie tylko wizerunek monarchy, ale również wygląd i sposób wykonania nowego środka płatniczego. Emisja nawiązuje do jednego z najważniejszych wydarzeń w historii Polski, a liczba dostępnych egzemplarzy jest bardzo ograniczona. Zainteresowani będą musieli jednak przygotować znacznie więcej pieniędzy, niż wskazuje nominał.
Przekazywanie sobie pieniędzy za pośrednictwem przelewów bankowych zyskało ogromną popularność wśród Polaków. Większość osób robi to niemal automatycznie i bez większego zastanowienia. Przekazywanie sobie środków w taki sposób jest praktykowane szczególnie przez małżonków, którzy wspólnie zarządzają budżetem domowym. Warto mieć na uwadze, że w niektórych przypadkach takimi przelewami może zainteresować się skarbówka.