biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

None
02.09.2026 19:19 Tyle kosztuje obiad na szkolnej stołówce w roku szkolnym 2026/2027. Ta kwota to nie żart

Początek nowego roku szkolnego przyniósł spore różnice w cenach obiadów w podstawówkach, a przy okazji zmienił zasady układania jadłospisów. Jak wynika z informacji dziennika „Fakt" oraz danych ze stron samych placówek, rodzice płacą za posiłek od kilku do nawet kilkudziesięciu złotych. W jednej szkole obiad kosztuje 5,50 zł, w innej ten sam duży zestaw sięga 25 zł. Do tego doszły nowe wymogi Ministerstwa Zdrowia, które zmieniają to, co trafia na talerze uczniów.

Pieniądze
02.09.2026 16:42 Renta wdowia w górę, ale nie dla wszystkich. Ważne wieści dla seniorów

Nowe zasady zbiegu świadczeń miały przynieść ulgę seniorom po stracie współmałżonka, dając możliwość łączenia własnej emerytury z rentą rodzinną. Nie wszyscy beneficjenci zobaczą jednak większe przelewy, ponieważ ustawodawca wprowadził limit wypłat. Przekroczenie progu odcina prawo do wyższych kwot.

Instagram AI
02.09.2026 13:33 Nowe zasady na Instagramie. Te konta będą miały ograniczony dostęp

Sztuczna inteligencja coraz mocniej zmienia media społecznościowe, a jednym z najbardziej widocznych efektów tej transformacji są wirtualne modelki i influencerzy. Niektórzy z nich wyglądają na tyle realistycznie, że użytkownik może nie zorientować się od razu, że obserwowana osoba w rzeczywistości nie istnieje. Instagram postanowił teraz ograniczyć takie sytuacje i wprowadza nowy obowiązek dla części kont wykorzystujących AI.

Butelkomat kupon
02.09.2026 13:24 Netto zmienia zasady kaucji. Zniknie problem z realizacją bonu

System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 roku i w ciągu kilkunastu miesięcy stał się stałym elementem zakupów milionów konsumentów. Wraz ze wzrostem liczby zwracanych butelek i puszek pojawiły się jednak praktyczne problemy dotyczące m.in. realizacji bonów wydawanych przez automaty kaucyjne. Od 1 września jedna z dużych sieci handlowych zmieniła swoje zasady. Równolegle Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizuje rozwiązanie, które może w przyszłości ujednolicić reguły dla całego rynku.

ZUS limity
02.09.2026 10:50 Ważna zmiana w ZUS od 2027 roku. Część pracowników odda więcej z pensji

W 2027 roku część pracowników może przez dłuższy czas otrzymywać niższe wynagrodzenie netto, mimo że zasady naliczania podstawowych składek nie ulegną rewolucyjnej zmianie. Powodem będzie wzrost jednego z ważnych limitów stosowanych przez ZUS, którego wysokość zależy od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce. Zmiana nie obejmie wszystkich zatrudnionych, ale osoby z wysokimi zarobkami mogą odczuć ją bezpośrednio w swoich wypłatach.

Pieniądze
01.09.2026 18:43 Ruszają wypłaty 14. emerytury. ZUS podał terminy, wiadomo, kto dostanie pełne 1978,49 zł

Wypłata 14. emerytury w Polsce po raz kolejny staje się obiektem gorących dyskusji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oficjalnie uruchomił jesienny harmonogram wypłat i pierwsze pieniądze trafiły już do świadczeniobiorców. Ile w tym roku wynosi wyczekiwany dodatek i kto zasiądzie w gronie uprzywilejowanych?

Pieniądze
01.09.2026 17:41 2403 zł miesięcznie zamiast 800+? Sejm podjął decyzję ws. petycji

Pomysł na gwarantowaną wypłatę co miesiąc dla każdego obywatela bez względu na osiągane zarobki powrócił do sejmowych ław. Polaków elektryzują wizje rewolucji w portfelach i pytania o przyszłość dotychczasowych programów osłonowych. Czy 2403 zł faktycznie trafi do każdego domostwa i zastąpi popularne świadczenie rodzinne?

Nauczyciele pensja
01.09.2026 13:03 Takich pensji domagają się nauczyciele. Na pieniądzach lista oczekiwań się nie kończy

Rok szkolny 2026/2027 rozpoczyna się w atmosferze kolejnej dyskusji o sytuacji pracowników oświaty. Nauczyciele wskazują nie tylko na wysokość wynagrodzeń, ale również na sposób ich ustalania, dodatki i zasady rozwoju zawodowego. W internetowej dyskusji pojawiły się konkretne propozycje zmian, a część z nich oznaczałaby bardzo wyraźny wzrost pensji. Jednocześnie dzień przed rozpoczęciem zajęć pracownicy oświaty protestowali przed Kancelarią Premiera, przedstawiając własne postulaty dotyczące pieniędzy i warunków pracy.

Skolim koncert
01.09.2026 12:09 Skolim zagrał u Karola Nawrockiego w Juracie. Wiadomo, ile dostał za występ

Występ Skolima podczas wydarzenia zorganizowanego w prezydenckiej rezydencji w Juracie wzbudził spore zainteresowanie jeszcze przed rozpoczęciem koncertu. Artysta należy obecnie do najbardziej rozchwytywanych wykonawców w Polsce, a medialne doniesienia o jego stawkach za pojedynczy występ sięgają dziesiątek tysięcy złotych. Nic więc dziwnego, że pojawiły się pytania o pieniądze przeznaczone na jego udział w wydarzeniu zainicjowanym przez Karola Nawrockiego. Po zakończeniu imprezy Kancelaria Prezydenta przekazała, jak wyglądała kwestia wynagrodzenia muzyków.

Tankowanie wrzesień
01.09.2026 10:11 Od 1 września koniec obniżki na paliwo. Na części stacji różnica przekracza 1 zł na litrze

Kierowcy, którzy 1 września podjechali na stację paliw, zobaczyli na pylonach zupełnie inne kwoty niż jeszcze dzień wcześniej. Zakończył się bowiem tymczasowy rządowy mechanizm, który przez drugą połowę sierpnia ograniczał koszt tankowania. Jeszcze przed jego wygaśnięciem na części stacji pojawiały się kolejki osób chcących uzupełnić bak na dotychczasowych warunkach. Początek września przyniósł natomiast pierwszą realną odpowiedź na pytanie, jak zachowają się ceny po powrocie zwykłych zasad rynkowych.

Pociąg wrzesień
01.09.2026 08:55 Tańsze bilety PKP Intercity. Ceny spadają o minimum 35 proc., jednak nie w każdy dzień

Pasażerowie regionalnych pociągów mogą od końca sierpnia kupować tańsze bilety. Samorząd i przewoźnik rozszerzyli specjalną ofertę na kolejną trasę, z której regularnie korzystają m.in. uczniowie, studenci oraz osoby dojeżdżające do pracy. Na tym jednak nie koniec. Z okazji 25-lecia PKP Intercity przygotowano także trzydniową promocję, w ramach której bilety będą tańsze o co najmniej 35 proc.

Pieniądze
01.09.2026 06:13 Dobre wieści dla seniorów. Świadczenie wyniesie nawet 4 tys. zł, zacznie się już we wrześniu

Wraz z początkiem września rusza wypłata dodatkowych świadczeń finansowych dla milionów polskich seniorów. Nadchodzący miesiąc przyniesie portfelom wielu z nich odczuwalną ulgę, a wybrane grupy świadczeniobiorców zasilą swoje konta łączną kwotą sięgającą brutto niemal 4000 zł. Sprawdź, jak wygląda dokładny harmonogram przelewów oraz komu należą się największe dopłaty.

Eurojackpot
31.08.2026 13:12 Polak zgarnął fortunę w Eurojackpot. Już wiadomo, gdzie kupiono szczęśliwy los

Piątkowe losowanie loterii Eurojackpot przyniosło olbrzymie emocje oraz zastrzyk gotówki dla jednego z graczy z Polski. Podczas gdy miliony śledziły napływające z Helsinek wyniki, Totalizator Sportowy oficjalnie potwierdził zawarcie trafnego zakładu. Dokąd powędruje wysoka wygrana? Ta kwestia od razu wzbudziła zainteresowanie lokalnej społeczności, a w tle pojawia się wątek finansowych zobowiązań wobec fiskusa.

Katarzyna Grochola
31.08.2026 09:50 Katarzyna Grochola ujawniła wysokość renty. Tyle dostaje autorka "Nigdy w życiu!”

"Nigdy w życiu!” należy dziś do najbardziej rozpoznawalnych polskich komedii romantycznych początku XXI wieku. Film przyciągnął do kin ponad 1,6 mln widzów, a losy Judyty na stałe zapisały się w rodzimej popkulturze. Historia doczekała się kolejnych odsłon, choć widzowie musieli przyzwyczaić się do dużych zmian w obsadzie. Teraz ponownie głośno jest o autorce literackiego pierwowzoru, Katarzynie Grocholi, która opowiedziała o swoich finansach i świadczeniu otrzymywanym po zakończeniu aktywności zawodowej.

Pieniądze
30.08.2026 20:30 Jeszcze wyższa 14. emerytura. 225 zł czeka na tych, którzy złożą ten formularz w ZUS

Wrześniowa wypłata kolejnego w tym roku dodatkowego świadczenia dla seniorów zbliża się wielkimi krokami, a w portfelach wielu z nich może pojawić się zauważalnie wyższa kwota. Wszystko za sprawą jednej decyzji formalnej, którą można podjąć jeszcze przed przetworzeniem listy wypłat przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Formularz warto złożyć w ZUS najpóźniej do końca sierpnia 2026 roku. Dzięki temu urząd będzie mógł uwzględnić wniosek przy wypłacie 14. emerytury we wrześniu.

Dziecko, uczeń
30.08.2026 18:05 1200 zł dla ucznia jeszcze we wrześniu. Te trzy świadczenia możesz pobierać jednocześnie

W roku szkolnym 2026/2027 sumaryczna kwota trafiająca na jedno dziecko może osiągnąć pułap aż 1200 złotych. Wystarczy sprawnie poruszać się w przepisach socjalnych i pilnować kluczowych terminów, by zyskać spore wsparcie finansowe bez zbędnych komplikacji formalnych.

Karta kredytowa
30.08.2026 17:19 Te abonamenty nie wygasają po śmierci właściciela. Spadkobiercy i tak muszą dalej płacić

Odejście bliskiej osoby wymusza nagłe zmierzenie się z formalnościami prawnymi oraz spadkowymi. Mało kto pamięta, że w tle rodzinnej tragedii wciąż funkcjonuje machina finansowa, a zobowiązania zmarłego nie znikają same z siebie. Pakiety telekomunikacyjne, prenumeraty cyfrowe czy monitoring domowy potrafią generować ciche koszty przez wiele miesięcy po pogrzebie. Prawdziwą pułapką bywają jednak opłaty, o których rodzina dowiaduje się dopiero z wezwań komorniczych.

Wyprawka szkolna
30.08.2026 14:23 Wyprawka szkolna a odliczenie od podatku. Sprawdź, czy możesz uwzględnić ją w PIT

Zakup tornistra, kompletowanie podręczników czy wymiana obuwia sportowego potrafią uszczuplić domowy budżet o kilkaset, a przy większej liczbie dzieci nawet o kilka tysięcy złotych. Początek roku szkolnego bezwzględnie weryfikuje portfele polskich rodzin.

Piwnica przedmioty
30.08.2026 12:35 Polacy bez namysłu wyrzucają do kosza. Za kilka lat będą warte krocie

Porządki w piwnicy czy na strychu często kończą się wyrzuceniem rzeczy, które od lat nie były używane. Część z nich rzeczywiście nie ma większej wartości, ale inne z czasem mogą stać się atrakcyjne dla kolekcjonerów. Szczególną kategorią są przedmioty z czasów PRL, które jeszcze niedawno traktowano jak zwykłe starocie. Dziś coraz częściej trafiają do serwisów ogłoszeniowych, antykwariatów i prywatnych kolekcji.

Sanatorium ZUS seniorzy
29.08.2026 17:17 ZUS może opłacić 24-dniową rehabilitację. Skorzystają także niektórzy seniorzy, jest lista

Nie wszyscy emeryci wiedzą, że w określonych sytuacjach mogą skorzystać z bezpłatnej rehabilitacji finansowanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Program nie jest przeznaczony wyłącznie dla osób młodych czy tych, które jeszcze nie osiągnęły wieku emerytalnego. Możliwość obejmuje również część seniorów, którzy pozostają aktywni zawodowo. O przyznaniu świadczenia decydują jednak konkretne warunki związane z ubezpieczeniem, stanem zdrowia i możliwością dalszej pracy.

Dzieci świadczenie
29.08.2026 16:15 Nowe świadczenie dla rodziców. Nawet 10 tys. zł bez kryterium dochodowego

Rodzice z części Polski będą mogli wkrótce ubiegać się o nowe wsparcie finansowe związane z narodzinami dziecka. Program przygotował samorząd, który chce w ten sposób nie tylko pomóc rodzinom, ale również odpowiedzieć na coraz poważniejsze problemy demograficzne. Nowe zasady zaczną obowiązywać już od 1 września 2026 roku. W przeciwieństwie do części funkcjonujących obecnie świadczeń o przyznaniu pieniędzy nie będzie decydował dochód rodziny.

Pieniądze, ZUS
29.08.2026 14:17 Dożywotnie 500+, jeśli emerytura nie przekracza 2687,67 zł. Jeszcze zdążysz złożyć wniosek

Wielu polskich emerytów każdego miesiąca skrupulatnie przelicza swój domowy budżet, szukając przestrzeni na pokrycie rosnących wydatków na leki i codzienne utrzymanie. ZUS przypomina o rozwiązaniu, które dla szerokiej grupy świadczeniobiorców oznacza stałe wsparcie finansowe. Jak wnioskować o dożywotnie “500 plus dla seniora”?

Podatki, progi, próg podatkowy
29.08.2026 06:20 Nowa stawka PIT i wyższy próg podatkowy w drodze. Rząd podał szczegóły

Rząd przygotowuje zmiany w podatku dochodowym, które mają wpłynąć na rozliczenia milionów Polaków. Założenia reformy przedstawili w sierpniu 2026 roku premier Donald Tusk oraz minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. Plan koncentruje się przede wszystkim na osobach, których roczne dochody zbliżają się do obecnego drugiego progu podatkowego lub go przekraczają. Nowe zasady mają zacząć obowiązywać w przyszłym roku, jednak wcześniej projekt musi przejść całą procedurę legislacyjną.

emeryt
28.08.2026 22:17 Dodatkowe świadczenie dla tych seniorów bez względu na dochód. Wpłynie na konto do 15 września

We wrześniowym kalendarzu wypłat organów emerytalno-rentowych pojawi termin, na który czeka wyjątkowa grupa polskich świadczeniobiorców. Choć większość polskich emerytów koncentruje swoją uwagę na corocznych waloryzacjach podstawowego portfela świadczeń czy też jesiennej wypłacie czternastki, w strukturach państwowego wsparcia istnieje dedykowany mechanizm pozabudżetowy.

14 emerytura seniorzy
28.08.2026 21:21 14. emerytura nie dla wszystkich w pełnej kwocie. Jedna kwestia zdecyduje, ile dostaniesz

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotowuje się do kolejnej dużej wypłaty dla emerytów i rencistów w całej Polsce. We wrześniu 2026 roku do podstawowych świadczeń zostanie dołączona 14. emerytura, której termin został już oficjalnie potwierdzony przez rząd. Dodatkowe pieniądze trafią do uprawnionych automatycznie, bez składania osobnego wniosku. Nie oznacza to jednak, że każdy senior otrzyma pełną kwotę, a część osób nie dostanie świadczenia wcale.

Tankowanie 29 08
28.08.2026 19:40 Nowe ceny paliw od 1 września. Jest decyzja ws. CPN. Kierowcy powinni wiedzieć

Kierowcy w Polsce poznali ostatnie maksymalne ceny paliw, które będą obowiązywały w ramach rządowego programu "Ceny Paliwa Niżej”. Minister energii Miłosz Motyka podał stawki na okres od soboty 29 sierpnia do poniedziałku 31 sierpnia 2026 roku. Końcówka wakacji przyniesie niewielkie zmiany przy dystrybutorach, jednak znacznie większa różnica może pojawić się już wraz z początkiem września. Analitycy ostrzegają, że po wygaśnięciu obecnych mechanizmów osłonowych rachunki za tankowanie mogą wyraźnie wzrosnąć.

Pranie pralka
28.08.2026 16:26 Pralki tej marki psują się najrzadziej. Innych nie opłaca się nawet naprawiać

Pralka jest jednym z podstawowych sprzętów używanych w polskich domach, dlatego jej awaria potrafi szybko stać się kosztownym problemem. Wybierając nowe urządzenie, konsumenci zwracają uwagę nie tylko na cenę czy zużycie energii, ale również na przewidywaną trwałość. W internecie nie brakuje zestawień wskazujących marki uznawane za najmniej awaryjne. Dokładniejsze spojrzenie na dostępne dane pokazuje jednak, że wskazanie jednego producenta, którego pralki psują się najrzadziej, nie jest takie proste.

None
28.08.2026 15:14 Kara 20 mln zł, hiszpański scenariusz i OKI. XTB w rękach nadzoru

Rekordowa kara od Komisji Nadzoru Finansowego, widmo hiszpańskich ograniczeń i ustawa, która wciąż leży na biurku prezydenta. Największy polski broker ma za sobą najlepsze półrocze w historii, ale o jego przyszłości zdecydują ludzie spoza spółki.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: