biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Pieniądze

Pieniądze

Pieniądze – czym są i skąd się biorą?

Choć mówi się, że „pieniądze to nie wszystko”, to jednak trudno jest im odmówić kluczowej roli w życiu każdego z nas. Pieniądze to prawnie zaaprobowany środek płatniczy, stosowany w obrocie handlowym pomiędzy uczestnikami gospodarki. Jego wartość zwykle określana jest na zasadzie umowy społecznej. Niemal każde państwo na świecie dysponuje własną walutą, bezpośrednio kontrolując jej ilość w obrocie gospodarczym, a pośrednio – wartość. Odbywa się to pod kontrolą rządu i odpowiedniej instytucji. W Polsce jest to Narodowy Bank Polski.

Przez lata pieniądze funkcjonowały w różnej formie. Najpopularniejszą z form w dzisiejszych czasach są pieniądz zdawkowy, czyli popularna gotówka (papierowe banknoty i metalowe monety). W niektórych państwach, na przykład Australii, funkcjonują pieniądze plastikowe. Wraz z postępującą cyfryzacją, coraz większą popularnością cieszy się także pieniądz bezgotówkowy, a więc taki, którego wartość wyrażona jest wyłącznie na rachunku bankowym.

Dla ułatwienia przeprowadzanych w obrocie gospodarczym niektórych transakcji, pieniądz jako narzędzie do wyrażenia wartości, może przybierać inne formy. Do najpopularniejszych, z wyłączeniem gotówki i pieniądza elektronicznego, należy weksel, czek, bon, czy obligacja.

Najważniejsze funkcje pieniądza

Skuteczna i satysfakcjonująca wymiana handlowa pomiędzy zainteresowanymi stronami stanowi jeden z podstawowych warunków dla przetrwania cywilizacji i jednostki. Żeby fakt ten mógł mieć miejsce, pieniądz jako środek płatniczy, musi spełniać pewne określone funkcje, dzięki czemu handel będzie prostszy, wygodniejszy i mniej ryzykowny.

Ewolucja pieniądza pokazuje, że najważniejsze funkcje pieniądza to: jednolitość i rozpoznawalność, stabilność wartości, wygoda użytkowania, trwałość, podzielność i powszechna akceptacja pieniądza jako obowiązującego środka płatniczego.

„Kto wymyślił pieniądze”, czyli krótka historia pieniądza

Czym płacono w dawnych czasach? Historia pieniądza to zasadniczo historia relacji międzyludzkich. Pierwszą z form wymiany handlowej był barter. Barter to handel wymienny, gdzie jedna ze stron w zamian za towar lub usługę, oferowała drugiej inny towar lub usługę, o wartości umownie zbliżonej. Pieniądze w formie jaką znamy dziś stworzono dla wygody – początkowo rolę waluty pełniły kamienie, koraliki, sól czy muszelki. Dopiero później ich miejsce zajęły metale szlachetne.

Wartość pieniądza w dzisiejszych czasach określa umowa społeczna (stąd nazwa „pieniądz fiducjarny”, od łacińskiego słowa „fides”, oznaczającego „wiarę”), jednak nie zawsze tak było. Przez znaczną część historii ludzkości, pieniądz znajdował pokrycie w metalach szlachetnych (na przykład złocie czy srebrze), skąd brała się faktyczna wartość pieniądza.

Wraz z postępem technologii zmienia się nie tylko forma pieniądza, ale również pochodzenie jego wartości. Jednym z bieżących trendów jest kontynuacja polityki kreacji pieniądza przez zcentralizowane instytucje i zwiększenie nacisku na jego digitalizację. Prądem konkurencyjnym mogą być kryptowaluty, takie, jak na przykład Bitcoin, gdzie środek płatniczy emitowany jest metodą kryptograficzną i pośrednio stąd bierze swoją wartość. 

Pokaż więcej

Bankomat
30.06.2026 13:51 Więcej gotówki w bankomacie nie wypłacisz. Lepiej wiedzieć to wcześniej

Gotówka, choć ustępuje popularności płatnościom bezgotówkowym, wciąż jest dostępna w każdej chwili do wypłaty z ponad 20 tys. bankomatów w całej Polsce. Wypłata z urządzeń samoobsługowych wiąże się jednak z odgórnymi ograniczeniami, które różnią się w zależności od operatora oraz wybranego banku. Narzucone odgórnie bariery dotyczą zarówno pojedynczych transakcji, jak i dobowych sum, jakie konsument może podjąć ze swojego rachunku.

Lekarz, szpital
30.06.2026 12:44 Tyle lekarze będą zarabiać od 1 lipca. Zapadła decyzja, jest rozporządzenie ministra

Już 1 lipca wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia, które podnosi stawki zasadniczego wynagrodzenia dla lekarzy rezydentów. Już 1 lipca wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia, które drastycznie zmienia siatkę płac młodych medyków kształcących się w ramach rezydentury. Nowe przepisy wprowadzają rekordowe stawki wynagrodzenia zasadniczego, mocno różnicując zarobki w zależności od wybranej ścieżki zawodowej i specjalizacji.

Pieniądze, wniosek
30.06.2026 09:53 Zwolnienie na chorego męża lub żonę. Tyle wynosi płatne L4 w tym przypadku, niewiele osób korzysta

Nagłe zachorowanie współmałżonka, który wymaga opieki w łóżku, stawia pracownika przed trudnym dylematem zawodowym i finansowym. W takich sytuacjach polskie prawo przewiduje prawo do zasiłku opiekuńczego, który pozwala na legalne i płatne zwolnienie z obowiązków służbowych. Świadczenie to przysługuje pod warunkiem posiadania odpowiedniego ubezpieczenia chorobowego oraz wspólnego zamieszkiwania z chorym, a limit dni w roku jest ściśle uzależniony od wieku domowników.

pieniądze
30.06.2026 06:42 Nawet 3,5 tys. zł dopłaty dla mieszkańców bloków. Wnioski można składać od 1 lipca

Od pierwszego lipca polskie rodziny zyskają szansę na zdobycie bezzwrotnego wsparcia finansowego, które odciąży ich domowe budżety przed nadchodzącym sezonem jesienno-zimowym. Rusza oficjalny nabór wniosków o specjalne świadczenie osłonowe, którego celem jest ochrona konsumentów przed rosnącymi kosztami energii. Czas na złożenie dokumentów mija pod koniec wakacji.

Renta szkoleniowa
29.06.2026 21:20 Mało osób wie, że ZUS może wypłacać 1400 zł przez 3 lata. Prawie nikt nie składa wniosków

Spośród wielu świadczeń wypłacanych przez ZUS jeden rodzaj renty wzbudza wyjątkowo małe, niemal zerowe zainteresowanie. Nie wynika to jednak z tego, że świadczenie jest niekorzystne - wiele osób po prostu nie ma świadomości, że może im ono przysługiwać. Wyjaśniamy, co trzeba zrobić, aby otrzymać pieniądze.

Sanatorium, seniorzy, Polska, Karta
29.06.2026 19:41 Polacy przepłacają w sanatorium. Mało kto wie, że ta karta uprawnia do dodatkowych zniżek

Pobyt w sanatorium nie musi oznaczać wysokich wydatków. Wielu seniorów nie zdaje sobie sprawy, że wystarczy posiadać jeden dokument, by przy prywatnych wyjazdach zapłacić mniej za noclegi, zabiegi czy usługi uzdrowiskowe. Warunki uzyskania dokumentu nie są skomplikowane, a z programu korzystają już setki tysięcy osób w całej Polsce.

Żabka, sklepy, wakacje
29.06.2026 12:24 Żabka ruszyła z rekrutacją do 170 sklepów sezonowych. Wiadomo, ile płaci za pracę w wakacje

Tegoroczne wakacje oznaczają dla Żabki rekordową liczbę sezonowych sklepów. Sieć uruchomiła ich blisko 170, przede wszystkim w nadmorskich kurortach i popularnych miejscowościach wypoczynkowych. Wraz z nowymi placówkami pojawiły się także oferty pracy z wynagrodzeniami, które w niektórych przypadkach są znacznie wyższe od standardowych zarobków w sklepach sieci.

wakacje, loty, dopłaty
29.06.2026 10:37 Na all inclusive do Tunezji z dopłatą 431 zł "od państwa". Jest tylko jeden wymóg dla chętnych

Dopłaty do wakacji w ciepłych krajach z publicznych pieniędzy? Taki scenariusz właśnie się realizuje. Jeden z samorządów przeznaczył ponad 1,3 mln zł na promocję województwa poprzez połączenia czarterowe do Tunezji. Według portalu rynek-lotniczy.pl wsparcie przekłada się na ponad 400 zł dopłaty do każdego miejsca na pokładzie. Jak działa ten mechanizm i kto może skorzystać z dopłat do wakacyjnych lotów?

ceny, koszyk, sklepy
29.06.2026 09:53 Gdzie zakupy są najtańsze? Lidl i Biedronka poza TOP 3, wygrał inny sklep

Choć w maju ceny zakupów nieznacznie spadły względem kwietnia, konsumenci nadal płacą za podstawowe produkty wyraźnie więcej niż przed rokiem. Najnowsze badanie koszyka zakupowego pokazuje, które sieci oferują najniższe ceny, gdzie zakupy są najdroższe oraz jak ogromne znaczenie dla domowego budżetu ma wybór miejsca zakupów.

Dodatek mieszkanowy 2026 Fot. Arkadiusz Ziolek/East News
28.06.2026 19:52 Można dostać wsparcie do czynszu w 2026. Trzeba spełnić dwa warunki

Na początku lutego wzrosły limity dochodowe uprawniające do dodatku mieszkaniowego. To ważna zmiana w czasie, gdy koszty utrzymania mieszkań nadal rosną i mają istotny wpływ na domowe budżety. Świadczenie nie przysługuje jednak wszystkim – obowiązują zarówno kryteria dochodowe, jak i normatywy powierzchni lokalu.Jakie są nowe limity dochodowe od 9 lutego 2026 r.?Ile wynosi dodatek mieszkaniowy w praktyce?Jakie normatywy metrażu trzeba spełnić, aby otrzymać wsparcie?

Montaż klimatyzacji
28.06.2026 12:11 Czy montaż klimatyzatora możesz odliczyć od podatku? Skarbówka zmieniła interpretację przepisów

Polacy coraz częściej inwestują w urządzenia, które mają poprawić komfort w domu. Jednym z takich rozwiązań są klimatyzatory z funkcją grzania, wykorzystywane również w trybie pompy ciepła powietrze-powietrze. Najnowsze stanowisko Krajowej Administracji Skarbowej pokazuje, że interpretacja przepisów związanych z ulgą termomodernizacyjną może być inna niż się przypuszcza.

Vinted
28.06.2026 11:29 Vinted zmienia zasady płatności. Nie zaakceptujesz warunków? Konto zostanie ograniczone

Rynek rzeczy z drugiej ręki stał się ważną częścią internetowego handlu. Kupowanie i sprzedawanie używanych ubrań jest kojarzone z rozsądnym podejściem do konsumpcji i ekologią. Jedną z najpopularniejszych platform w tym segmencie pozostaje Vinted. Platforma zapowiedziała jednak ważne zmiany dotyczące zasad płatności. Miliony użytkowników będą musiały zaakceptować nowe warunki korzystania z serwisu - w przeciwnym razie ich konta zostaną objęte ograniczeniami.

ZUS renta pieniądze
28.06.2026 10:25 Od 1483,87 zł do 2374,19 zł co miesiąc z ZUS. Te choroby też dają prawo do renty

Renta z tytułu niezdolności do pracy to świadczenie, z którego korzysta wielu Polaków. Sama diagnoza nie oznacza jednak automatycznego prawa do pieniędzy z ZUS. Znaczenie ma stopień naruszenia sprawności organizmu, orzeczenie lekarza orzecznika, wymagany staż ubezpieczeniowy oraz moment powstania niezdolności do pracy. W 2026 kwota jest wyższa.

Senior, abonament RTV
27.06.2026 20:22 Wstrząs ws. abonamentu RTV w 2026 roku. Jedna nowelizacja zmieniła wszystko

Niewiele osób zdaje sobie sprawę z przełomowego wyroku NSA z 7 marca 2023 roku (sygn. akt II GSK 94/20), który nakazuje płacić abonament RTV także za komputer, telefon czy tablet. Nowa interpretacja przepisów sprawia, że za sprzęt umożliwiający odbiór mediów publicznych trzeba będzie wnosić regularne opłaty roczne.

Pieniądze, ZUS
27.06.2026 11:11 ZUS wypłaci 300 zł, ministerstwo zachęca. Od 1 lipca można składać wnioski, im szybciej tym lepiej

Choć letni wypoczynek dopiero się rozpoczyna, rodzice już teraz mogą wykonać pierwszy krok, by odciążyć domowy budżet przed jesiennymi wydatkami. Wszystko za sprawą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który lada moment uruchomi coroczny nabór wniosków w ramach popularnego programu wsparcia dla uczniów. Jednorazowy zastrzyk gotówki ma ułatwić późniejsze kompletowanie szkolnego wyposażenia, a możliwość załatwienia formalności na początku wakacji pozwoli uniknąć nerwowych przygotowań pod koniec lata.

System kaucyjny
27.06.2026 08:04 Przyniósł do Biedronki 967 puszek i butelek. Oto ile kaucji zwrócił mu sklep, kolejny rekord

Polacy coraz chętniej angażują się w ekologiczne nawyki, które bezpośrednio przekładają się na zasobność ich portfeli. Jednorazowy zwrot 967 pustych opakowań przez jednego z klientów sieci Biedronka doprowadził do wypłaty rekordowych funduszów. Największe sieci handlowe w Polsce regularnie raportują o kolejnych rekordach bicia kaucji, a na pierwszym planie ty razem znalazła się Biedronka.

Trump cła
26.06.2026 20:08 Donald Trump znów grozi cłami. Polska też może oberwać

Spór o podatek cyfrowy znów wraca na pierwszy plan, a wraz z nim ryzyko kolejnego napięcia między Europą a Stanami Zjednoczonymi. Donald Trump zapowiada ostrą odpowiedź wobec państw, które zdecydują się mocniej opodatkować największe firmy technologiczne. W grze są nie tylko wpływy do budżetów.

Gniazdko prąd
26.06.2026 19:13 Nie lodówka i nie pralka. Oto największy pożeracz prądu, Polacy płacą więcej na własne życzenie

Rachunki za prąd potrafią zaskoczyć nawet wtedy, gdy domownicy starają się oszczędzać. Wiele osób pilnuje pracy pralki, lodówki, piekarnika czy klimatyzacji, ale zapominamy o jednym sposobie na oszczędność. Przez nieuwagę w skali roku można podwyższyć rachunek o duże kwoty. Wystarczy zmienić jeden nawyk, aby ograniczyć straty.

Dziadek, wnuk, wakacje
26.06.2026 14:31 Rząd rusza z programem "Czek Turystyczny”. Nawet 600 zł dopłaty do wakacji dla wybranych grup

Polski rząd uruchamia program „Czek Turystyczny”, będący nowoczesną formą wsparcia krajowej branży wypoczynkowej. Pilotażowa edycja, na którą przeznaczono miliony złotych z budżetu państwa, ruszy jesienią 2026 roku, a właściciele obiektów hotelarskich i agroturystycznych, chcący wziąć udział w projekcie, muszą dopełnić formalności rejestracyjnych jeszcze przed początkiem tegorocznych wakacji. Czy to koniec tradycyjnego “Bonu Turystycznego”?

Ceny paliw, paliwo
26.06.2026 06:20 Zawirowania na stacjach benzynowych. Są ceny za paliwo na piątek, tyle kierowcy zapłacą za litr

Ministerstwo Energii opublikowało nowe maksymalne ceny paliw, które będą obowiązywać od piątku. Z najnowszego obwieszczenia wynika, że kierowcy ponownie zapłacą mniej za benzynę. Zmiany dotyczą zarówno popularnej benzyny Pb95, jak i Pb98. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku oleju napędowego. Nowe stawki zaczną obowiązywać dzień po publikacji obwieszczenia w Monitorze Polskim.

Policja, policjanci, zarobki w policji
25.06.2026 17:57 Tyle od ręki zarabiają początkujący policjanci, a pensja to nie wszystko. Można się zdziwić

Wiele osób kojarzy pracę w policji przede wszystkim z odpowiedzialnością, wymagającą służbą i stabilnym zatrudnieniem. Znacznie mniej osób zdaje sobie jednak sprawę z tego, ile faktycznie wynoszą zarobki funkcjonariuszy już na początku kariery. Okazuje się, że początkujący policjant może liczyć na całkiem przyzwoite wynagrodzenie przekraczające, a wraz z dodatkami i kolejnymi etapami służby kwoty stają się jeszcze wyższe.

800 plus
25.06.2026 13:26 Rząd szykuje zmiany w programie 800 plus. Część rodzin dostanie niepełne świadczenie

Rząd szykuje fundamentalne zmiany w sztandarowym programie Rodzina 800+, które mogą trwale odmienić codzienne życie milionów polskich rodzin. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oficjalnie wpisało do wykazu prac legislacyjnych rewolucyjny projekt ustawy, którego głównym założeniem jest całkowite zniesienie obowiązku corocznego składania wniosków o przyznanie tego popularnego świadczenia wychowawczego. Co to oznacza w praktyce dla rodziców i opiekunów pobierających świadczenie?

14 emerytura wypłata
25.06.2026 12:34 Nowe "czternastki" dla emerytów w 2026 r. Ci beneficjenci mogą liczyć na wcześniejszy przelew

Czternasta emerytura także w 2026 roku będzie ważnym dodatkiem dla części emerytów i rencistów. Świadczenie ma pomóc szczególnie osobom z niższymi dochodami, które najmocniej odczuwają rosnące koszty codziennego życia. Nie każdy otrzyma jednak taką samą kwotę. Poznaliśmy termin wypłaty “czternastki”.

Pieniądze
25.06.2026 08:13 Nawet 1978,49 zł co miesiąc za urodzenie dziecka. Tym kobietom należy się dodatek z ZUS

Od marca 2026 roku maksymalna kwota rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wzrosła po corocznej waloryzacji świadczeń do nowego poziomu. Jak wskazują najnowsze statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, grono beneficjentów tego wsparcia pozostaje stabilne, a państwowy ubezpieczyciel co miesiąc przelewa na ich konta precyzyjnie wyliczone kwoty. Dodatkowe pieniądze trafiają do osób, które z powodu wychowania dzieci nie zdołały wypracować w swoim życiu zawodowym nawet minimalnego świadczenia emerytalnego.

Klimatyzacja
25.06.2026 06:43 Tyle kosztuje korzystanie z klimatyzacji podczas upałów. Polacy nawet nie zdają sobie sprawy

W czasie upałów klimatyzacja staje się dla wielu osób najskuteczniejszym sposobem na schłodzenie mieszkania. Przed zakupem lub częstszym używaniem urządzenia pojawia się jednak ważne pytanie: ile prądu zużywa klimatyzator i jak bardzo wpłynie to na rachunek za energię? Wyliczenia pokazują jasno.

List z ZUS-u
24.06.2026 19:08 W ZUS zapadła decyzja. 8,8 mln Polaków dostanie listy, dowiedzą się, czy należą im się pieniądze

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakończył jedną z największych akcji korespondencyjnych w roku. Do emerytów i rencistów trafiło 8,8 mln listów z kluczowymi decyzjami. Seniorzy powinni zwrócić uwagę na jedną szczególną informację. To może się przydać w przyszłości.

Skuwanie płytek
24.06.2026 18:08 Mało kto wie, ile kosztuje skucie płytek w kuchni. Polacy powinni przemyśleć remont dwa razy

Remont kuchni często kojarzy się z wyborem nowych mebli, płytek, blatów i sprzętów. Zanim jednak pojawi się efekt końcowy, trzeba przygotować pomieszczenie do dalszych prac. Już samo skuwanie starej glazury może okazać się kosztownym etapem, szczególnie w określonych przypadkach. Stawki fachowców mogą zaskoczyć.

Lidl kaucje
24.06.2026 17:14 W Lidlu padł rekord. Oddał 1371 butelki, tyle sklep musiał zwrócić mu pieniędzy. Kwota to nie żart

Zwrot pustych butelek i puszek coraz częściej przestaje być wyłącznie ekologicznym gestem. Dla części klientów staje się też sposobem na odzyskanie pieniędzy, które wcześniej zapłacili w cenie napoju. Pokazują to dane z sieci handlowych. W jednym z punktów Lidla klient oddał jednorazowo 1371 opakowań kaucyjnych. Ujawniono, jaką kwotę otrzymał.

BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: