Komisja Europejska zaprezentowała budżet na najbliższą dekadę. "Polska największym beneficjentem"

Komisja Europejska zaprezentowała nowy wieloletni budżet. Domański: Polska największym beneficjentem

Porządek prac nad kolejnym wieloletnim budżetem Unii Europejskiej zdeterminowały zewnętrzne zagrożenia dla Wspólnoty, przede wszystkim ze strony Rosji. Jednocześnie jednak Komisja Europejska zapewniła dziś, że pewna liberalizacji w kwestii deficytu, jak ogłoszone w marcu br. szczególne traktowanie wydatków na obronność, nie pójdzie w parze z ustępstwami w kwestii praworządności, która pozostaje priorytetem.

To ważna wiadomość dla Polski, bo o ile zarówno minister finansów Andrzej Domański, jak i ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz przekonują, że zatwierdzony dziś budżet to sukces Polski, tak trzeba liczyć się z tymi, że jego beneficjentami będzie kolejna ekipa rządząca. Taka, dla której utrzymanie nacisku na praworządność to znacznie gorsza wiadomość niż dla polityków koalicji 15 października.

Rozwój i konkurencyjność przez dekarbonizację i modernizację energetyki

Po słynnym już raporcie Mario Draghiego jasne stało się, że Unia Europejska musi zwiększyć wysiłki na rzecz zwiększenia konkurencyjności, a scenariusz, w którym Europa będzie izolowaną enklawą dobrobytu w niespokojnym świecie, jest nierealistyczny. Konkurencyjność jest jednak rozumiana w sposób, który nie przypadnie do gustu gospodarczym konserwatystom.

Budżet na kolejne lata projektowany był z naciskiem na dekarbonizację i popularyzację czystej energii. Na nowy Fundusz Konkurencyjność przeznaczonych zostanie 409 mld euro, które spożytkowane mają zostać także na cyfryzację, opiekę zdrowotną, rozwój branży biotechnologicznej. Wszystko to według dotychczasowego paradygmatu, w którym rozwój i konkurencyjność musi przebiegać, a w zasadzie są wyłącznie możliwe poprzez dekarbonizację.

Unia mnoży wydatki na innowacje i badania. Powstanie specjalny fundusz na usuwanie skutków kataklizmów klimatycznych

Konkurencyjności nie będzie bez badań i rozwoju. W nowych budżecie na ten cel w ramach programu Horizon Europe przeznaczono kolejne (obok Funduszu Konkurencyjności) 175 mld euro. Mowa więc o dwukrotnym zwiększeniu nakładów na innowacje w stosunku do budżetu, który wykorzystywany będzie do 2027 r.  Takich zwielokrotnień jest w nowym budżecie UE więcej, o czym mówiła dziś w Brukseli Ursula von der Leyen:

Mnożymy przez 5 nasze inwestycje w cyfryzację, aby zbudować bezpieczny i innowacyjny ekosystem cyfrowy. Dokonujemy również znacznych impulsów w zakresie czystych technologii, biogospodarki i dekarbonizacji dzięki 6-krotnemu zwiększeniu środków z budżetu UE na finansowanie tych tematów.

Unia Europejska przygotowuje się także na zagrożenia – na walkę z różnego rodzaju kryzysami w ramach funduszu nazywanego Unią Gotowości wypłacanych może zostać 400 mld euro w ramach pożyczek. Choć komunikaty posługują się w tej kwestii ogólnikami, to jasne jest, że pożyczki te będą udzielane na walkę z kataklizmami wywołanymi zmianami klimatycznymi, jak zeszłoroczna powódź na południu Polski.

Nowy budżet ma stanowić odpowiedź nie tylko na kryzysy wywołane antropogenicznymi zmianami klimatu, ale też na zagrożenia znacznie lepiej znane – m.in. Rosję. W budżecie zaplanowano 131 mld euro na projekt Unii Europejskiej Obrony, z którego środki będą inwestowane w zbrojenia, ale też rozwój branży kosmicznej. 34 mld euro zostaną skierowane na zarządzenie migracją i wzmocnienie zewnętrznych granic Wspólnoty. Ursula von der Leyen zapewniła podczas konferencji, że są one wspólną sprawą;

Potrajamy inwestycje w zarządzanie migracją i granicami. Ponieważ granice Europy to nasza wspólna odpowiedzialność.

Wszystko to finansowane będzie z nowych źródeł przychodów, których wartość Komisja Europejska szacuje na 58,5 mld euro rocznie. Pieniądze wezmą się z systemu ETS, podatku węglowego (CBAM), podatku od e-śmieci, akcyzy na wyroby tytoniowe oraz podatków pobieranych od przedsiębiorstw, których roczne obroty w Europie wynoszą przynajmniej 100 mln euro. Z tego ostatniego źródła KE spodziewa się uzyskiwać 6,8 mld euro rocznie.

Według zapewnień Komisji Europejskiej nowy budżet ma być bardziej elastyczny i lepiej dostosowany do szybkiego reagowania na nowe wyzwania, dostęp do środków ma być uproszczony i ułatwiony. Nowy budżet będzie teraz dyskutowany w Radzie UE, będzie musiał także zostać zatwierdzony przez Parlament Europejski. Decyzja o jego przyjęciu musi być jednomyślna.