Współpraca na Bałtyku – wiatr w żagle dla transformacji energetycznej i gwarancja bezpieczeństwa regionu

Znaczenie współpracy na Bałtyku dla transformacji i bezpieczeństwa energetycznego

Region Morza Bałtyckiego może wydawać się niewielki, jednak osiem państw regionu – Litwa, Łotwa, Estonia, Finlandia, Szwecja, Dania, Niemcy i Polska – odpowiadają za jedną trzecią zużycia energii w Unii Europejskiej. Tymczasem łączny potencjał możliwych do zainstalowania na Morzu Bałtyckim źródeł OZE jest 4,5-krotnie większy niż obecna całkowita produkcja energii elektrycznej wszystkich ośmiu państw. Akwen ma kluczowe znaczenie dla logistyki, transportu, bezpieczeństwa – fizycznego i energetycznego, a także rybołówstwa i bioróżnorodności. Dla samego sektora energetycznego, Morze Bałtyckie odgrywa fundamentalną rolę – jest otwartą drogą transportu surowców i dóbr kluczowych dla sektora elektroenergetyki, przemysłu i transportu.

Kluczem dla zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa regionu jest współpraca – międzynarodowa, biznesowa, multisektorowa i naukowa, która wdrożona w sposób konsekwentny, jest w stanie wykorzystać siłę i potencjał drzemiący w Morzu Bałtyckim. Niewiele regionów na świecie jest lepiej przygotowanych do budowy współpracy niż państwa regionu Morza Bałtyckiego. Wszystkie są członkami UE i NATO, co oznacza, że dzielą także podstawy prawne umożliwiające współpracę w zakresie bezpieczeństwa, energetyki i zrównoważonego rozwoju. Każde zobowiązało się też do realizacji unijnych celów w zakresie dekarbonizacji.

W ostatnich latach, Bałtyk dynamicznie zyskuje na znaczeniu w kontekście transformacji energetycznej, dając możliwość rozwoju m.in. morskiej energetyki wiatrowej. Ponad 60 projektów offshore, na różnym etapie przygotowań, to wielka szansa na redukcje udziału węglowodorów w miksie energetycznym, a współpraca w zakresie planowania przestrzennego na morzu może być kluczowym czynnikiem umożliwiającym osiągnięcie znaczącego wzrostu mocy zainstalowanych na Bałtyku. Tempo rozwoju Morza Bałtyckiego będzie mieć przełożenie na ścieżkę transformacji całej UE, a jego odporność na zagrożenia bezpieczeństwa wpłynie na stabilność tej części świata.

Odnawialny wodór to kolejny obszar rozwoju Bałtyku. Prognozuje się, że region, w szczególności Polska i Niemcy, będą borykać się z niedoborem odnawialnego wodoru pozwalającego osiągnąć cele w zakresie energii odnawialnej określone w dyrektywie RED III do 2030 roku. Odpowiedzią na to wyzwanie mogłaby być regionalna aukcja wodoru, wykorzystująca regionalny koszyk w ramach modelu EU H2Bank, która pozwoliłaby połączyć producentów z odbiorcami wodoru w regionie.

Ważna dla dekarbonizacji regionu jest technologia wychwytu dwutlenku węgla – CCUS (Carbon Capture, Utilisation and Storage). Składowanie CO₂ pod dnem Morza Bałtyckiego i jego transport może być tańsze niż składowanie pod dnem Morza Północnego aż o 50%. Wspólne mapowanie podpowierzchniowe Morza Bałtyckiego oraz przejrzystość regulacyjna dotycząca inwestycji w regionie Morza Bałtyckiego mogłyby otworzyć drogę do składowania CO₂ pod dnem Morza Bałtyckiego a jednocześnie na pozytywną ekonomikę projektów, przyśpieszającą dekarbonizację przemysłu w regionie.

Gaz ziemny ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i odporności energetycznej regionu.  Udział gazu z Rosji w strukturze importu regionu spadł z 68% w 2018 roku do 4% w 2023 roku. Import LNG poprzez obecne w regionie terminale oraz wykorzystanie infrastruktury gazowej takiej jak Baltic Pipe, umożliwiły zastąpienie rosyjskiego gazu, jednak obecnie widoczny jest nacisk na rozbudowę infrastruktury gazowej. Rozbudowa interkonektorów gazowych może wspierać regazyfikację i wykorzystanie przepustowości rurociągów w regionie.

ORLEN z kierunkiem na Bałtyk

ORLEN aktywnie działa na rzecz zapewnienia zarówno bezpieczeństwa energetycznego regionu, jak i rozwoju w transformacji energetycznej. Strategia ORLEN ma kluczowe znaczenie dla państw takich jak: Litwa, Polska, Czechy, Słowacja czy Ukraina. Bałtyk odgrywa tutaj kluczową rolę ze względu na lokalizację obiektów infrastrukturalnych wykorzystywanych w imporcie – naftoportu w Gdańsku, terminala LNG w Świnoujściu, rurociągu Baltic Pipe łączącego Polskę i Norwegię czy będącego w budowie terminala FSRU w Gdańsku. ORLEN jest także mocno zaangażowany w projekty związane z rozwojem morskiej energetyki wiatrowej, technologii CCUS, czy produkcją odnawialnego wodoru, tak ważnego w procesie wytwarzania nisko i zeroemisyjnych produktów. Morze Bałtyckie może pełnić kluczową rolę w budowaniu zrównoważonej gospodarki UE, dlatego Grupa ORLEN aktywnie działa na rzecz wsparcia integracji i współpracy regionu, służącej rozwojowi inicjatyw transformacyjnych.

Raport dostępny tutaj.