Banki sprawdzają nieaktywne konta. Po tym okresie umowa może wygasnąć
Miliony Polaków mają więcej niż jeden rachunek bankowy, a część z nich z czasem przestaje być używana. Stare konto oszczędnościowe, rachunek założony przy okazji promocji czy konto, o którym właściciel praktycznie zapomniał, może przez lata pozostawać bez aktywności. Prawo przewiduje jednak konkretne procedury dla takich rachunków. W określonym momencie bank musi sprawdzić dane klienta w państwowym rejestrze, a po kolejnych latach umowa może wygasnąć.
Nie chodzi przy tym o nagłą akcję polegającą na zamykaniu zwykłych, aktywnie używanych kont. Mechanizm dotyczy przede wszystkim rachunków, na których właściciel przez bardzo długi czas nie wydawał żadnych dyspozycji. Zmiany wprowadzone w 2025 roku rozszerzyły natomiast zakres informacji, jakie bank może uzyskać z rejestru PESEL.
W Polsce działa ponad 500 banków. Największy ma ponad 12 mln klientów
Polski sektor bankowy jest rozbudowany, choć zdecydowaną większość rynku pod względem aktywów kontrolują banki komercyjne. Według danych KNF na koniec marca 2026 roku działało 30 banków komercyjnych, 488 banków spółdzielczych oraz 35 oddziałów instytucji kredytowych i banków zagranicznych. Banki komercyjne odpowiadały za 88,6 proc. aktywów sektora.
Najwięksi gracze obsługują miliony klientów. Według zestawienia Bankier.pl na koniec marca 2026 roku PKO BP miał 12,53 mln klientów, Bank Pekao 7,17 mln, Santander Bank Polska 6,11 mln, ING Bank Śląski 5,35 mln, a Revolut 5,20 mln. Dalej znalazły się m.in. Bank Millennium, mBank, Alior Bank i BNP Paribas. Trzeba przy tym pamiętać, że jedna osoba może być klientem kilku instytucji jednocześnie.
Skala korzystania z rachunków jest jeszcze większa. Na koniec czerwca 2025 roku banki, SKOK-i i oddziały instytucji kredytowych prowadziły w Polsce 53,4 mln bieżących rachunków rozliczeniowych osób fizycznych. W pierwszej połowie roku na jeden taki rachunek przypadało średnio 149,4 transakcji.
Konto bankowe jest dziś podstawowym narzędziem służącym do otrzymywania wynagrodzenia, wykonywania przelewów, korzystania z karty czy opłacania rachunków. Korzystają z niego zarówno pracownicy, emeryci, przedsiębiorcy, jak i osoby otrzymujące świadczenia. Rosnąca liczba rachunków oznacza jednak również coraz więcej kont, które z czasem przestają być wykorzystywane.
Konto w banku może zostać zamknięte. Nie zawsze wystarczy, że są na nim pieniądze
Założenie konta w banku wiąże się z zawarciem umowy i przeprowadzeniem identyfikacji klienta. Bank musi znać m.in. jego dane osobowe i stosować przepisy dotyczące bezpieczeństwa oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy. W określonych sytuacjach może również sprawdzać informacje dostępne w państwowych rejestrach.
Powodów zakończenia umowy rachunku może być kilka. Klient może sam wypowiedzieć umowę, ale prawo i regulaminy banków przewidują również sytuacje, w których inicjatywa wychodzi od instytucji. W przypadku podstawowego rachunku płatniczego może chodzić np. o wykorzystywanie go do działalności niezgodnej z prawem, uzasadnione podejrzenie związku środków z przestępstwem, podanie nieprawdziwych danych czy brak jakichkolwiek operacji przez ponad 24 miesiące.
Inny mechanizm dotyczy jednak długo nieużywanych rachunków osób fizycznych. Tutaj szczególnie ważne są dwa terminy: 5 i 10 lat. Po pięciu latach braku dyspozycji właściciela bank sprawdza w rejestrze PESEL, czy posiadacz rachunku żyje. Sama taka kontrola nie oznacza automatycznego zamknięcia konta.
Znaczenie ma przy tym aktywność klienta, a nie wyłącznie samo istnienie rachunku. Dyspozycją może być np. przelew, wypłata lub inna czynność zainicjowana przez właściciela. Jeśli dana osoba ma w tym samym banku kilka rachunków, pięcioletni termin jest liczony od ostatniej dyspozycji dotyczącej któregokolwiek z nich.
Dopiero długotrwały brak aktywności prowadzi do kolejnego etapu. Dlatego osoba mająca stare, zapomniane rachunki powinna sprawdzić ich status, szczególnie jeśli od wielu lat nie korzystała z usług danego banku.
Bank sprawdzi PESEL po 5 latach. Po 10 latach nieaktywne konto może wygasnąć
Mechanizm sprawdzania nieaktywnych klientów w rejestrze PESEL nie jest całkowicie nowy. Banki mają taki obowiązek od 1 lipca 2016 roku. Jeśli przez pięć lat właściciel rachunku nie wyda żadnej dyspozycji, bank powinien wystąpić do rejestru i ustalić, czy klient nadal żyje.
Nowelizacja Prawa bankowego z 2025 roku, która weszła w życie 8 września 2025 roku, rozszerzyła dostęp do danych. Jeżeli bank ustali, że właściciel zmarł, może otrzymać z rejestru również datę zgonu albo datę znalezienia zwłok. Wcześniej odpowiedź pozwalała przede wszystkim ustalić sam fakt, czy dana osoba żyje. Dokładna data ma znaczenie dla ustalenia skutków prawnych i terminów dotyczących rachunku.
Po 10 latach braku aktywności umowa rachunku osoby fizycznej może wygasnąć z mocy prawa. Bank powinien wcześniej poinformować klienta o zbliżającym się terminie. Nie oznacza to jednak, że zgromadzone na koncie pieniądze znikają lub stają się własnością banku. Środki pozostają możliwe do odzyskania przez osobę uprawnioną, a w przypadku śmierci właściciela przez jego spadkobierców.
Jeżeli pięcioletnia kontrola wykaże, że właściciel rachunku nie żyje, bank zabezpiecza środki przed dalszym korzystaniem z konta i oczekuje na osoby uprawnione do spadku. Rozwiązanie ma ograniczyć problem tzw. martwych rachunków. Ministerstwo Finansów szacowało, że na kontach należących do zmarłych może znajdować się około 2,5 mld zł, o których rodziny często nie wiedzą.
Dla klientów najważniejsze jest więc rozróżnienie dwóch sytuacji. Samo sprawdzenie w rejestrze po pięciu latach nie oznacza zamknięcia rachunku, a aktywnie używane konto nie jest zagrożone z powodu tej procedury. Problem dotyczy przede wszystkim rachunków pozostawionych bez dyspozycji przez wiele lat.
Jeżeli ktoś posiada kilka starych kont w różnych instytucjach, warto zalogować się do nich lub skontaktować z bankiem i upewnić się, czy nadal są potrzebne. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której po latach rachunkiem zaczną interesować się dopiero pracownicy banku albo, po śmierci właściciela, jego spadkobiercy.
Obserwuj w Google News
