Szykują się zmiany w abonamencie RTV. Pieniądze mogą być pobierane automatycznie
Sposób finansowania mediów publicznych w Polsce od lat budzi dyskusje. Obecny system jest krytykowany zarówno przez część odbiorców, jak i ekspertów zajmujących się rynkiem medialnym. Teraz ponownie pojawiły się zapowiedzi zmian, które mogą wpłynąć na sposób pobierania pieniędzy od obywateli. Szczegóły propozycji wywołują pytania o to, kto zapłaci, w jakiej formie i od kiedy.
Obecny abonament jest uzależniony od posiadania i zarejestrowania odbiornika. Zwolennicy zmian przekonują, że taki model nie odpowiada już sposobowi, w jaki odbiorcy korzystają z telewizji, radia i treści internetowych.
Media publiczne w Polsce. Mają informować, edukować i zapewniać dostęp do kultury
Rynek medialny w Polsce obejmuje telewizję, radio, prasę, portale internetowe, serwisy streamingowe oraz media społecznościowe. Obok komercyjnych wydawców funkcjonują media publiczne, do których należą między innymi Telewizja Polska, Polskie Radio oraz regionalne rozgłośnie radiowe. Ich zadania nie powinny sprowadzać się wyłącznie do rywalizacji o oglądalność i wpływy reklamowe.
Misja publiczna obejmuje dostarczanie rzetelnych informacji, wspieranie edukacji, prezentowanie kultury i sztuki, promowanie języka polskiego oraz zapewnianie dostępu do treści ważnych społecznie. Media publiczne powinny również przygotowywać programy dla dzieci, seniorów, mniejszości oraz osób z niepełnosprawnościami, nawet jeśli takie audycje nie przynoszą wysokich przychodów komercyjnych.
Szczególne znaczenie mają także komunikaty dotyczące zagrożeń, wyborów, działania administracji publicznej i najważniejszych wydarzeń w kraju. Dostęp do wiarygodnych informacji jest traktowany jako jeden z warunków świadomego uczestnictwa obywateli w życiu publicznym. Z tego względu sposób finansowania mediów publicznych powinien pozwalać im na realizowanie zadań niezależnie od reklamodawców i chwilowych wyników oglądalności.
Jednocześnie wokół mediów publicznych od lat toczy się spór dotyczący ich niezależności od władzy politycznej, sposobu powoływania władz oraz podziału pieniędzy. Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślał, że system finansowania powinien rzeczywiście umożliwiać realizację misji i rozwój, a jednocześnie gwarantować odpowiednią niezależność. W analizowanym projekcie przewidziano minimalne finansowanie publiczne na poziomie 2,5 mld zł rocznie.
Stabilne finansowanie może poprawić dostępność treści edukacyjnych i kulturalnych, ale sposób przekazywania środków ma znaczenie. Jeżeli wysokość dotacji zależy bezpośrednio od corocznej decyzji rządu, pojawia się ryzyko wpływania na działalność nadawców. KRRiT krytykowała proponowany model finansowania budżetowego właśnie z powodu możliwego uzależnienia mediów publicznych od władzy wykonawczej.
Abonament RTV w Polsce. Obowiązek istnieje, ale system jest mało skuteczny
Abonament RTV jest opłatą związaną z posiadaniem odbiornika radiowego lub telewizyjnego. Osoba, która posiada urządzenie zdolne do natychmiastowego odbioru programu, powinna je zarejestrować i regularnie wnosić należność. Rejestracją, pobieraniem opłat oraz kontrolami zajmuje się Poczta Polska.
W 2026 roku miesięczna opłata za samo radio wynosi 9,50 zł. Za telewizor albo telewizor i radio trzeba płacić 30,50 zł miesięcznie. Osoba regulująca należność za cały rok z góry korzysta ze zniżki i płaci odpowiednio 102,60 zł albo 329,40 zł.
Z obowiązku zwolnione są między innymi osoby, które ukończyły 75 lat, niektórzy seniorzy z niskimi emeryturami, osoby zaliczone do pierwszej grupy inwalidzkiej oraz określeni w przepisach weterani. Część uprawnionych musi jednak przedstawić w placówce pocztowej dokument potwierdzający zwolnienie.
Obecny system od dawna jest krytykowany jako nieskuteczny. Rejestracja odbiornika opiera się w dużym stopniu na działaniu samego użytkownika, a możliwości prowadzenia kontroli w mieszkaniach są ograniczone. Wiele osób korzysta też z programów telewizyjnych i radiowych przez internet, telefon albo komputer, co utrudnia stosowanie przepisów tworzonych w czasach tradycyjnych odbiorników.
Niska ściągalność powoduje, że wpływy abonamentowe nie wystarczają do finansowania wszystkich zadań mediów publicznych. Brakujące środki są uzupełniane pieniędzmi z budżetu państwa. Taki model jest mało przewidywalny, a jednocześnie wywołuje spory o to, kto rzeczywiście ponosi koszty działalności publicznych nadawców.
W kolejnych latach pojawiały się różne propozycje zmian. Rozważano opłatę doliczaną do rachunku za prąd, finansowanie bezpośrednio z budżetu oraz składkę pobieraną razem z podatkiem PIT i CIT. Celem było rozszerzenie liczby płacących, uproszczenie poboru oraz odejście od kontroli posiadania telewizora.
Zobacz też: Polka pokazała "paragon grozy” z wakacji w Czarnogórze. Tyle zapłaciła za trzy kawy
Nowa opłata zamiast abonamentu RTV. Data 1 stycznia 2027 roku nie jest jeszcze pewna
Według opisywanej propozycji tradycyjny abonament RTV miałby zostać zastąpiony powszechną opłatą audiowizualną. Jej wysokość szacowano na około 8-9 zł miesięcznie, czyli od 96 do 108 zł rocznie. Należność miałby pobierać urząd skarbowy w ramach rozliczania podatku dochodowego PIT lub CIT.
Nowy mechanizm nie byłby uzależniony od zarejestrowania telewizora lub radia. Płaciliby go podatnicy objęci przepisami, niezależnie od rodzaju urządzenia, na którym oglądają lub słuchają treści. Uzasadnieniem jest powszechny dostęp do mediów za pośrednictwem komputerów, smartfonów i internetu.
Takie rozwiązanie oznaczałoby odejście od indywidualnych wpłat na rachunek Poczty Polskiej. Urząd skarbowy automatycznie uwzględniałby należność podczas rozliczenia podatku, co prawdopodobnie znacznie zwiększyłoby skuteczność poboru. Jednocześnie opłatą mogłyby zostać objęte osoby, które nie oglądają telewizji publicznej i nie słuchają publicznego radia.
W publikacjach medialnych jako możliwą datę wejścia zmian wskazuje się 1 stycznia 2027 roku. Należy jednak podkreślić, że powszechna składka audiowizualna była jednym z rozważanych wariantów finansowania, a nie rozwiązaniem ostatecznie przesądzonym w obowiązującej ustawie. W oficjalnej ocenie skutków regulacji wariant zakładający pobór składki razem z PIT i CIT został wymieniony wśród analizowanych możliwości.
Projekt ustawy medialnej UC130, skierowany do konsultacji pod koniec 2025 roku, przewidywał natomiast likwidację opłaty abonamentowej oraz finansowanie mediów publicznych przede wszystkim z budżetu państwa. KRRiT wskazywała, że proponowana dotacja miałaby wynosić co najmniej 2,5 mld zł rocznie.
Oznacza to, że informacje o pewnym wprowadzeniu od 2027 roku opłaty w wysokości 8–9 zł należy traktować jako opis rozważanego wariantu, a nie przyjętego prawa. Dopóki parlament nie uchwali nowych przepisów, a ustawa nie zostanie podpisana i ogłoszona, obowiązuje dotychczasowy abonament RTV. Osoby posiadające zarejestrowane odbiorniki nadal powinny więc wnosić opłaty na zasadach obowiązujących w 2026 roku.
Obserwuj w Google News
