Nauczyciele czekają na większe pieniądze. Sejm podjął decyzję w sprawie podwyżek
Wynagrodzenia nauczycieli ponownie stały się przedmiotem gorącej dyskusji w Sejmie. Podczas prac nad nowelizacją Karty Nauczyciela parlamentarzyści przedstawili propozycje znaczącego zwiększenia pensji od 2027 roku. Poszczególne rozwiązania wyraźnie różniły się jednak zakresem i wysokością planowanych podwyżek. Po zgłoszeniu poprawek projekt wrócił do sejmowej komisji, a 6 listopada posłowie przeprowadzili ostateczne głosowania. Wiadomo już, które propozycje uzyskały poparcie większości i na jakie zmiany mogą przygotowywać się pracownicy oświaty.
Dyskusja dotyczy nie tylko pieniędzy, które nauczyciele mają otrzymać w przyszłym roku. W tle pozostaje znacznie szerszy problem sposobu ustalania wynagrodzeń w polskich szkołach. Od kilku lat przedstawiciele środowiska nauczycielskiego postulują bowiem rozwiązanie, które pozwoliłoby uniezależnić wzrost pensji od corocznych decyzji budżetowych.
Wynagrodzenia nauczycieli w Polsce. Od czego zależy wysokość pensji?
System wynagradzania nauczycieli w Polsce opiera się przede wszystkim na przepisach Karty Nauczyciela. Wysokość zarobków jest uzależniona między innymi od stopnia awansu zawodowego, kwalifikacji, wymiaru zatrudnienia oraz przysługujących dodatków. Istotne znaczenie ma również kwota bazowa określana każdego roku w ustawie budżetowej.
Przepisy wyróżniają trzy grupy nauczycieli: początkujących, mianowanych i dyplomowanych. Dla każdej z nich ustawa przewiduje odrębny wskaźnik służący do ustalania średniego wynagrodzenia. Obecnie wynosi on odpowiednio 120, 144 i 184 proc. kwoty bazowej, przy czym w ostatnich latach dla nauczycieli początkujących stosowano dodatkowe rozwiązania wynikające z ustaw okołobudżetowych.
Warto podkreślić, że średnie wynagrodzenie w rozumieniu Karty Nauczyciela nie jest równoznaczne z kwotą podstawowej pensji przelewanej co miesiąc na konto. Uwzględnia również określone dodatki i inne składniki wynagrodzenia.
W 2024 roku nauczyciele otrzymali znaczące podwyżki. Wynagrodzenia mianowanych i dyplomowanych wzrosły o 30 proc., a początkujących o 33 proc. W kolejnych latach konieczne było jednak stosowanie dodatkowych przepisów, aby zachować odpowiednie tempo wzrostu płac osób rozpoczynających pracę w zawodzie.
Właśnie ten problem stał się jednym z powodów przygotowania nowelizacji Karty Nauczyciela. Rząd zaproponował trwałą zmianę zasad obliczania wynagrodzeń początkujących pedagogów.
Podwyżka dla nauczycieli w 2027 roku. Sejm przyjął rządową propozycję
Rządowy projekt nowelizacji Karty Nauczyciela przewiduje podwyższenie wskaźnika wykorzystywanego do obliczania średniego wynagrodzenia nauczycieli początkujących ze 120 do 122,7696 proc. kwoty bazowej. Zmiana ma zagwarantować tej grupie wzrost średnich zarobków w takim samym tempie procentowym jak w przypadku nauczycieli mianowanych i dyplomowanych.
Zgodnie z założeniami rządu kwota bazowa dla nauczycieli ma wzrosnąć w 2027 roku o 3 proc. Przy zastosowaniu dotychczasowego wskaźnika średnie wynagrodzenie początkujących zwiększyłoby się jednak zaledwie o 0,68 proc. Przygotowana nowelizacja ma zapobiec takiej sytuacji.
Projekt zakłada, że nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 roku. Podwyżki mają zostać wypłacone nie później niż w ciągu trzech miesięcy od ogłoszenia ustawy budżetowej, z wyrównaniem od początku roku.
Prace parlamentarne zakończyły się w Sejmie w piątek, 6 listopada. Podczas głosowania nad całością rządowej nowelizacji 425 posłów opowiedziało się za jej przyjęciem, jeden był przeciw, a 21 wstrzymało się od głosu.
Oznacza to, że Sejm uchwalił rozwiązanie zapewniające nauczycielom początkującym planowany trzyprocentowy wzrost średniego wynagrodzenia. Nie oznacza jednak zakończenia całego procesu legislacyjnego. Ustawa wymaga jeszcze dalszych procedur, w tym rozpatrzenia przez Senat i podpisu prezydenta.
Co istotne, przyjęta nowelizacja nie obejmuje dodatkowych podwyżek dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych ponad wzrost wynikający z planowanej kwoty bazowej.
Zobacz też: Szalone promocje w Dino na 9 listopada. Akcja 2+2, a te produkty nawet 50% taniej
Nawet 14 proc. podwyżki dla nauczycieli? Sejm odrzucił poprawki
Podczas prac nad projektem pojawiły się propozycje znacznie większych podwyżek. Kluby Prawo i Sprawiedliwość oraz Rozwój Plus zgłosiły poprawki, które według ich autorów miały zapewnić w 2027 roku wzrost wynagrodzeń nauczycieli początkujących o 14 proc., a mianowanych i dyplomowanych o 10 proc.
Proponowano podwyższenie wskaźników określonych w Karcie Nauczyciela odpowiednio do 134, 154 i 194 proc. kwoty bazowej. Zwolennicy zmian argumentowali, że rządowa propozycja nie odpowiada w wystarczającym stopniu na oczekiwania finansowe pracowników oświaty.
Ostatecznie jednak Sejm odrzucił te poprawki. W głosowaniu przeprowadzonym 6 listopada poparło je 192 posłów, przeciw było 232, a 20 wstrzymało się od głosu. Odrzucono również odrębne wnioski mniejszości dotyczące zwiększenia wskaźników wynagrodzeń nauczycieli mianowanych i dyplomowanych.
Podczas debaty powrócił także temat obywatelskiego projektu Związku Nauczycielstwa Polskiego "Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”. Zakłada on powiązanie nauczycielskich wynagrodzeń z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.
Projekt trafił do Sejmu jeszcze w 2021 roku, jednak prace nad nim nie zostały zakończone. Według informacji przedstawionych podczas debaty ostatnie posiedzenie zajmującej się nim podkomisji odbyło się w marcu 2025 roku.
Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje na znaczne koszty wprowadzenia tego rozwiązania. W jednym z analizowanych wariantów resort oszacował je na około 40 mld zł.
Na dziś podstawą planowanych podwyżek pozostaje zatem trzyprocentowy wzrost średnich wynagrodzeń, wynikający z założeń budżetowych i uchwalonej przez Sejm nowelizacji Karty Nauczyciela.
