Emeryci często o tym nie wiedzą. Dawny pracodawca może dopłacić do świąt

Przed Bożym Narodzeniem seniorzy zwykle wypatrują informacji o dodatkach wypłacanych przez ZUS. Tymczasem źródłem dodatkowej pomocy może być także zakład, w którym pracowali przed przejściem na emeryturę.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, w skrócie ZFŚS, nie jest przeznaczony wyłącznie dla obecnej załogi. Ustawa wymienia wśród osób uprawnionych również emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami oraz członków ich rodzin. Nie oznacza to jednak, że każdy senior automatycznie otrzyma przed świętami przelew.

Emerytura nie zamyka dostępu do funduszu

Prawo do ubiegania się o pomoc może trwać także po zakończeniu pracy. Dotyczy to również osoby, która prawo do emerytury uzyskała dopiero jakiś czas po odejściu z zakładu. Zwykle chodzi o zakład, w którym senior pracował przed uzyskaniem emerytury. Jeśli później ponownie podjął zatrudnienie, znaczenie może mieć jego ostatni pracodawca. W razie wątpliwości najlepiej przedstawić swoją historię zatrudnienia osobie obsługującej fundusz.

Nie każdy pracodawca prowadzi ZFŚS. Prywatna firma musi utworzyć ZFŚS, jeśli na początku roku zatrudnia co najmniej 50 osób w przeliczeniu na pełne etaty. Przy zatrudnieniu od 20 do 49 osób fundusz powstaje na wniosek działającego w zakładzie związku zawodowego. Mniejsza firma może prowadzić go dobrowolnie, ale nie ma takiego obowiązku. Oznacza to, że pięcioosobowy zakład prawdopodobnie nie ma ZFŚS, choć mógł go utworzyć z własnej decyzji. Jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe prowadzą fundusz bez względu na liczbę zatrudnionych.

Sama wielkość firmy nie daje jednak pewności, że fundusz nadal działa. Przepisy pozwalają pracodawcy zrezygnować z jego prowadzenia po wprowadzeniu odpowiednich zapisów w układzie zbiorowym lub regulaminie wynagradzania. Dlatego nawet emeryt z dużego zakładu powinien sprawdzić aktualne zasady obowiązujące w swojej byłej firmie.

Jeśli fundusz u dawnego pracodawcy nie działa, były pracownik nie otrzyma z niego świadczenia. Nie będzie to możliwe również wtedy, gdy zakład został zlikwidowany i nie ma następcy, który przejął jego obowiązki. Sam fakt, że firma przed laty wypłacała pomoc socjalną, nie oznacza więc, że robi to nadal.

Świąteczna pomoc może wynieść kilkaset złotych

Nie ma jednej stawki obowiązującej w całym kraju. Z opublikowanych na 2026 r. zasad wynika, że w niektórych zakładach świąteczna pomoc wynosi od kilkuset do około 900 zł brutto. W innym miejscu może być niższa albo przybrać formę bonu czy paczki.

O dostępnych świadczeniach i ich wysokości decydują zasady przyjęte przez danego pracodawcę. Fundusz może finansować także zapomogi, dopłaty do wypoczynku, leczenia, rehabilitacji, wydarzeń kulturalnych lub innych wydatków. Wiele osób pyta wyłącznie o „bon świąteczny”, choć pomoc związana z Bożym Narodzeniem może nosić inną nazwę albo zostać wypłacona jako wsparcie z powodu zwiększonych wydatków w tym okresie.

Co ważne, świadczenia z funduszu mają charakter socjalny. Przy ich przyznawaniu pracodawca bierze pod uwagę sytuację życiową, rodzinną i materialną osoby składającej wniosek. Dlatego dwóch emerytów związanych z tym samym zakładem może dostać różne kwoty.

Liczyć może się nie tylko wysokość emerytury, ale także dochód przypadający na członka gospodarstwa domowego. Osoba znajdująca się w trudniejszej sytuacji może otrzymać większe wsparcie. Emeryt z wyższymi dochodami może dostać mniej, albo jeżeli tak stanowią zasady funduszu – nie otrzymać świadczenia wcale.

Wniosek trzeba złożyć w terminie

Każdy pracodawca sam ustala zasady wypłacania takich świadczeń. Dlatego najprościej skontaktować się z działem kadr albo osobą zajmującą się funduszem socjalnym u dawnego pracodawcy. Podczas jednej rozmowy można ustalić, czy fundusz nadal działa, jaką pomoc przewidziano w tym roku dla emerytowanych pracowników, gdzie znaleźć formularz i do kiedy trzeba go złożyć.

Terminy ustalają poszczególne zakłady. Nie ma jednej daty obowiązującej w całej Polsce, a część pracodawców kończy przyjmowanie dokumentów już w listopadzie. Informacja znaleziona na stronie innej firmy, szkoły lub urzędu nie musi więc odpowiadać zasadom obowiązującym w zakładzie konkretnego emeryta.

Do wniosku może być potrzebne potwierdzenie statusu emeryta oraz oświadczenie o sytuacji dochodowej lub rodzinnej. Najlepiej od razu zapytać, czy wystarczy samo oświadczenie, czy konieczne będą dodatkowe dokumenty. Brak jednego załącznika może opóźnić rozpatrzenie sprawy.

Jeśli pracodawca prowadzi fundusz, ale twierdzi, że byli pracownicy nie mogą z niego korzystać, warto poprosić o wyjaśnienie oraz udostępnienie regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. To właśnie ten dokument określa rodzaje pomocy, terminy, potrzebne formularze i sposób ustalania wysokości świadczeń. W razie sporu dotyczącego przestrzegania przepisów o ZFŚS można zwrócić się po poradę do Państwowej Inspekcji Pracy.

Świąteczna wypłata może być wolna od podatku

Świadczenia otrzymywane przez emeryta w związku z dawnym zatrudnieniem korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego do łącznej wysokości 4500 zł w roku. Limit obejmuje wszystkie świadczenia objęte tym zwolnieniem, a nie każdą wypłatę osobno.

Jeśli emeryt wcześniej dostał od byłego pracodawcy np. dopłatę do wypoczynku, wykorzystana kwota pomniejsza dostępny limit. Pojedyncze świadczenie świąteczne wynoszące kilkaset złotych zazwyczaj zmieści się jednak w całości w kwocie wolnej od podatku.

Świąteczna pomoc najczęściej nie jest przyznawana automatycznie. Emeryt musi sam sprawdzić zasady i dopilnować złożenia dokumentów. Odpowiedź na pytanie, czy pieniądze nadal na niego czekają, może więc zależeć od jednego telefonu, którego wielu byłych pracowników nigdy nie wykonało.