Rząd szykuje zmiany w systemie kaucyjnym. Kolejne opakowania trafią do butelkomatów
System kaucyjny w Polsce może wkrótce przejść kolejną istotną zmianę. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało propozycję rozszerzenia obowiązujących przepisów, która obejmie popularną kategorię szklanych opakowań. Nowe rozwiązania mają wpłynąć zarówno na sposób dokonywania zakupów, jak i zasady odzyskiwania pieniędzy wpłaconych w ramach kaucji. Część planowanych regulacji ma również ułatwić klientom korzystanie z automatów do zwrotu butelek i puszek.
Dotychczasowe zasady funkcjonowania systemu wzbudzają jednak zastrzeżenia części przedsiębiorców, którzy wskazują na rosnące koszty obsługi zwracanych opakowań. Rozszerzenie obowiązków sklepów może dodatkowo skomplikować sytuację, szczególnie w przypadku niewielkich placówek handlowych. Przedstawiciele branży już zgłaszają uwagi do zapowiadanych rozwiązań.
System kaucyjny w Polsce. Jak działa i ile wynosi kaucja?
System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 roku. Jego podstawowym celem jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych oraz zwiększenie poziomu odzysku surowców nadających się do ponownego wykorzystania. Rozwiązanie zakłada pobieranie dodatkowej opłaty przy zakupie napoju, którą konsument może odzyskać po zwróceniu pustego opakowania.
Obecnie system obejmuje trzy podstawowe kategorie opakowań. Są to jednorazowe butelki plastikowe o pojemności do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra. W przypadku butelek plastikowych i puszek kaucja wynosi 50 groszy, natomiast za szklaną butelkę zwrotną przewidziano 1 zł.
Obowiązek przyjmowania opakowań objętych systemem dotyczy sklepów o powierzchni powyżej 200 mkw., które sprzedają odpowiednie napoje. Mniejsze placówki mogą dobrowolnie dołączać do sieci punktów zbiórki, choć w określonych przypadkach również podlegają obowiązkowi odbioru butelek wielokrotnego użytku.
Aby odzyskać pieniądze, nie trzeba przedstawiać paragonu. Konieczne jest jednak oddanie opakowania oznaczonego odpowiednim symbolem kaucji, z zachowanym kodem kreskowym i w stanie umożliwiającym jego identyfikację.
Z danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że w pierwszym roku funkcjonowania systemu Polacy zwrócili ponad 5 mld opakowań. W całym kraju działa już ponad 65,5 tys. punktów zbiórki, z czego 23,5 tys. wyposażono w automaty kaucyjne.
Małpki zostaną objęte kaucją. Rząd przygotowuje nowe przepisy
Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje rozszerzenie systemu kaucyjnego o niewielkie szklane butelki po napojach alkoholowych, potocznie nazywane małpkami. Jak poinformował rzecznik resortu Marek Pogorzelski, przygotowano już wniosek o wpisanie odpowiedniego projektu nowelizacji ustawy do wykazu prac legislacyjnych rządu.
Zmiany mają dotyczyć jednorazowych opakowań szklanych o pojemności do 350 mililitrów. Oznacza to, że kaucją zostałyby objęte między innymi popularne butelki o pojemności 100 i 200 mililitrów, w których sprzedawane są napoje alkoholowe.
Kierownictwo resortu klimatu i środowiska zaakceptowało wniosek o wpisanie do wykazu prac legislacyjnych rządu projektu ustawy dotyczącej rozszerzenia i zmian w systemie kaucyjnym - przekazał Marek Pogorzelski, cytowany przez PAP.
Przedstawiciel ministerstwa podkreślił, że planowane regulacje nie dotyczą wszystkich jednorazowych opakowań szklanych. Na obecnym etapie nie przewidziano objęcia kaucją butelek po pozostałych rodzajach napojów.
Wprowadzenie nowych zasad będzie wymagało odpowiedniego okresu przejściowego, który pozwoli producentom, sprzedawcom i operatorom systemu przygotować się do dodatkowych obowiązków. Polska Izba Handlu informuje, że resort zapowiada dwuletni okres dostosowawczy.
Na razie nie podano jednak ostatecznej daty wejścia zmian w życie ani wysokości planowanej kaucji za małpki. Projekt musi jeszcze przejść proces legislacyjny.
Rozszerzenie systemu ma ograniczyć liczbę niewielkich szklanych butelek porzucanych w przestrzeni publicznej. Resort klimatu zwraca uwagę, że tego rodzaju odpady wciąż stanowią istotny problem mimo rosnącej skuteczności zbiórki pozostałych opakowań.
Kaucja i zwrot pieniędzy na nowych zasadach. Zmiany obejmą także bony
Objęcie małpek systemem kaucyjnym nie jest jedyną zmianą przygotowywaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Resort zamierza również uregulować zasady ważności bonów wydawanych przez automaty do przyjmowania butelek i puszek.
Obecnie przepisy nie określają minimalnego okresu, w którym konsument może wykorzystać taki dokument. W praktyce poszczególne sieci handlowe stosują własne zasady, a część kuponów zachowuje ważność jedynie przez 30 dni.
Planowana nowelizacja ma wprowadzić wymóg, zgodnie z którym bony kaucyjne będą ważne przez co najmniej 90 dni. Dzięki temu klienci zyskają więcej czasu na ich realizację. Jak poinformował rzecznik ministerstwa, część sieci handlowych już wcześniej zdecydowała się dobrowolnie wydłużyć terminy ważności kuponów.
Resort zdementował jednocześnie informacje dotyczące ewentualnego objęcia kaucją opakowań po napojach mlecznych. Ministerstwo zapewnia, że nie prowadzi prac nad takim rozwiązaniem i nie planuje jego wprowadzenia.
Propozycja rozszerzenia systemu o małpki spotkała się jednak z krytyką Polskiej Izby Handlu. Organizacja ostrzega, że zbiórka jednorazowych opakowań szklanych może oznaczać dodatkowe koszty logistyczne, konieczność przeznaczenia większej powierzchni na magazynowanie butelek oraz problemy organizacyjne w niewielkich sklepach.
Według Izby obsługa obecnego systemu może kosztować pojedynczą placówkę nawet 2500 zł miesięcznie. Dodatkowe obowiązki mogłyby więc jeszcze bardziej obciążyć mniejszych przedsiębiorców.
Przedstawiciele branży domagają się szczegółowej oceny skutków proponowanych regulacji oraz odpowiedniego zabezpieczenia interesów małych sklepów. Ostateczny kształt przepisów będzie zależał od dalszych prac legislacyjnych.
