Polacy mają dość zakazu handlu. Nowy sondaż nie pozostawia złudzeń
Zakaz handlu w niedziele od lat pozostaje jednym z najbardziej dyskutowanych rozwiązań dotyczących funkcjonowania polskich sklepów. Choć obowiązujące ograniczenia miały zapewnić pracownikom handlu więcej czasu na odpoczynek, nie wszyscy konsumenci są zadowoleni z obecnych zasad. Najnowsze badania opinii publicznej pokazują, że znaczna część Polaków oczekuje zmian w przepisach. Okazuje się jednak, że wizje przyszłości niedzielnego handlu są mocno zróżnicowane, a nawet przedstawiciele dużych sieci handlowych nie są zgodni co do opłacalności proponowanych rozwiązań.
Możliwość zrobienia zakupów w ostatnim dniu tygodnia wciąż budzi emocje zarówno wśród klientów, jak i pracowników handlu. Dla jednych niedziela handlowa oznacza większą swobodę w planowaniu obowiązków, dla innych konieczność rezygnacji z czasu spędzanego z rodziną. Dyskusja o przyszłości ograniczeń ponownie nabrała znaczenia po publikacji nowego sondażu. Wyniki wskazują, że większość ankietowanych jest zainteresowana zmianami, choć niekoniecznie całkowitym zniesieniem zakazu.
Zakaz handlu w niedziele obowiązuje od lat. Polacy wciąż spierają się o przepisy
Zakaz handlu w niedziele został wprowadzony w Polsce w marcu 2018 roku. Początkowo ograniczenia obejmowały jedynie część niedziel, jednak w kolejnych latach przepisy stopniowo zaostrzano. Obecnie większość dużych sklepów, supermarketów i galerii handlowych pozostaje zamknięta w ostatnim dniu tygodnia, a zakupy można zrobić jedynie w placówkach korzystających z ustawowych wyjątków.
Do takich miejsc należą między innymi stacje paliw, apteki, wybrane piekarnie oraz niewielkie sklepy, w których sprzedaż prowadzi osobiście właściciel. Przepisy dopuszczają również działalność placówek spełniających określone warunki dotyczące rodzaju prowadzonej działalności. Dzięki temu część sklepów pozostaje dostępna dla klientów nawet w niedziele niehandlowe.
W 2026 roku przewidziano osiem niedziel handlowych. Pięć z nich już minęło, natomiast trzy pozostałe przypadają na 6, 13 i 20 grudnia. W tych terminach klienci będą mogli zrobić zakupy także w największych sieciach handlowych.
Obowiązujące regulacje od początku wywołują rozbieżne opinie. Zwolennicy podkreślają znaczenie odpoczynku pracowników i możliwości spędzenia czasu z rodziną. Przeciwnicy wskazują natomiast na ograniczenie swobody konsumentów oraz trudności w organizowaniu zakupów.
Dyskusja powraca szczególnie często przy okazji kolejnych propozycji liberalizacji przepisów. Najnowszy sondaż pokazuje, że temat wciąż pozostaje istotny dla znacznej części społeczeństwa.
Polacy chcą zmian w zakazie handlu. Ponad 60 proc. popiera złagodzenie przepisów
Jak informuje Gazeta.pl, powołując się na badanie przeprowadzone przez UCE Research i Shopfully Poland, aż 60,5 proc. ankietowanych opowiada się za złagodzeniem obowiązujących ograniczeń dotyczących handlu w niedziele. Nie oznacza to jednak, że wszyscy zwolennicy zmian chcieliby całkowitego zniesienia zakazu.
Zdecydowanie najpopularniejszym pojedynczym rozwiązaniem jest umożliwienie otwierania sklepów w każdą niedzielę. Taką odpowiedź wskazało 27,5 proc. respondentów. Kolejne 19 proc. badanych chciałoby wprowadzenia dwóch niedziel handlowych w miesiącu, natomiast 14 proc. opowiedziało się za możliwością robienia zakupów w jedną niedzielę miesięcznie.
Jednocześnie 16,5 proc. uczestników sondażu uważa, że obecne ograniczenia powinny pozostać bez zmian. Jeszcze większej ochrony niedziel wolnych od handlu oczekuje 14,3 proc. ankietowanych, którzy popierają zaostrzenie przepisów. Pozostałe 8,7 proc. respondentów nie ma sprecyzowanego zdania.
Badanie przeprowadzono metodą ankiet internetowych CAWI na ogólnopolskiej próbie 1007 dorosłych Polaków. Respondentów dobrano z uwzględnieniem wieku, płci oraz regionu zamieszkania.
Jak wskazuje Robert Biegaj, współautor badania z Shopfully Poland, wyniki świadczą przede wszystkim o potrzebie większej elastyczności w organizowaniu codziennych zakupów. Dla części konsumentów możliwość odwiedzenia sklepu w niedzielę oznaczałaby uniknięcie sobotnich kolejek oraz łatwiejsze pogodzenie zakupów z obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi.
Co ciekawe, liberalizację przepisów częściej popierają mężczyźni niż kobiety. Według Gazeta.pl różnica pomiędzy obiema grupami wynosi niemal 10 punktów procentowych.
Zobacz też: Tani nocleg, a potem dopłaty. Znana sieć z zarzutami UOKiK
Niedziele handlowe wrócą? Sieci handlowe mają wątpliwości, a Solidarność protestuje
Mimo że większość uczestników sondażu opowiada się za złagodzeniem zakazu, wprowadzenie zmian pozostaje niepewne. Problemem są nie tylko rozbieżne stanowiska polityczne, lecz także ekonomiczne konsekwencje ewentualnego zwiększenia liczby niedziel handlowych.
Jak wynika z ustaleń Gazeta.pl, część przedstawicieli dużych sieci handlowych sceptycznie ocenia możliwość otwierania sklepów jedynie w dwie niedziele miesięcznie. Ich zdaniem takie rozwiązanie generowałoby dodatkowe koszty organizacyjne, bez gwarancji odpowiednio wysokich przychodów.
Przedsiębiorcy musieliby uwzględnić między innymi wydatki na wynagrodzenia, energię, logistykę i utrzymanie placówek. Dodatkowo część zakupów realizowanych w niedziele mogłaby zostać jedynie przeniesiona z piątków i sobót, zamiast zwiększyć całkowitą wartość sprzedaży.
Przeciwnikiem liberalizacji pozostaje również NSZZ "Solidarność”. Związkowcy podkreślają znaczenie niedziel wolnych od pracy dla zatrudnionych w handlu. Jednocześnie wskazują na przypadki możliwego naruszania obowiązujących ograniczeń i zachęcają klientów oraz pracowników do dokumentowania takich sytuacji, między innymi poprzez zachowywanie paragonów.
Temat zmian pojawiał się także w zapowiedziach politycznych. Donald Tusk przed wyborami parlamentarnymi w 2023 roku deklarował zniesienie zakazu handlu w niedziele przy jednoczesnym zagwarantowaniu pracownikom dwóch wolnych weekendów miesięcznie oraz podwójnego wynagrodzenia za pracę w dni wolne. Zapowiedź ta nie została dotychczas zrealizowana.
W Sejmie znajduje się również projekt przewidujący umożliwienie handlu w pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca, ale prace nad nim nie zostały zakończone.
Na razie zatem obowiązują dotychczasowe przepisy. Najbliższa niedziela handlowa przypada 6 grudnia 2026 roku, a ewentualne zwiększenie liczby takich dni wymagałoby zmiany ustawy.
