Koniec z uciążliwym obowiązkiem w urzędzie? Nadchodzą duże zmiany dla Polaków
Już w grudniu 2026 roku mogą wejść w życie istotne zmiany dotyczące dowodów osobistych. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowało projekt nowelizacji przepisów, który ma uprościć procedury administracyjne i ograniczyć formalności związane z wydawaniem dokumentów. Nowe rozwiązania mogą okazać się szczególnie korzystne dla osób pracujących lub mieszkających poza miejscem zameldowania. Przewidziano również dodatkowe ułatwienia dla seniorów oraz obywateli, których dokumenty zostały unieważnione w wyniku pomyłki.
Choć wiele spraw urzędowych można obecnie załatwić przez internet, niektóre czynności nadal wymagają osobistego stawiennictwa. Dotyczy to również dokumentów potwierdzających tożsamość, których wydawanie podlega szczególnym wymogom bezpieczeństwa. Planowana nowelizacja ma pogodzić te zasady z potrzebą większej dostępności usług publicznych, choć jej ostateczne wdrożenie zależy od zakończenia procesu legislacyjnego.
Dowód osobisty w Polsce. Jak obecnie wygląda procedura wydawania dokumentu?
Dowód osobisty jest podstawowym dokumentem potwierdzającym tożsamość i polskie obywatelstwo. Obowiązek jego posiadania dotyczy wszystkich pełnoletnich obywateli Polski zamieszkujących na terytorium kraju. Dokument umożliwia między innymi załatwianie spraw urzędowych, potwierdzanie danych w bankach oraz podróżowanie do państw, które uznają go za dokument uprawniający do przekroczenia granicy.
Obecnie wniosek o wydanie dowodu osobistego można złożyć w dowolnym urzędzie gminy, niezależnie od miejsca zameldowania. Możliwe jest również rozpoczęcie procedury przez internet lub aplikację mObywatel. W przypadku osób, od których wymagane jest pobranie odcisków palców, konieczne pozostaje jednak osobiste stawiennictwo w urzędzie w celu uzupełnienia danych biometrycznych i wzoru podpisu.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami gotowy dowód osobisty należy zasadniczo odebrać w tym samym urzędzie, w którym przyjęto wniosek. Dla osób przeprowadzających się do innego miasta lub pracujących w znacznej odległości od wybranej placówki może to oznaczać konieczność ponownego dojazdu.
Na wydanie dokumentu urząd ma standardowo do 30 dni, choć w praktyce często jest on gotowy wcześniej. Samo wyrobienie dowodu osobistego jest bezpłatne.
Dokument wydawany osobom, które ukończyły 12 lat, jest zazwyczaj ważny przez 10 lat, natomiast w przypadku młodszych dzieci okres ważności wynosi pięć lat.
Zmiany w dowodach osobistych od grudnia 2026 roku. Nowe zasady odbioru dokumentów
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowało projekt nowelizacji, który ma wyeliminować jedną z najbardziej uciążliwych formalności związanych z wydawaniem dowodów osobistych. Najważniejszą zmianą będzie możliwość odebrania gotowego dokumentu w innym urzędzie gminy niż ten, w którym złożono wniosek.
W praktyce oznacza to, że obywatel będzie mógł wskazać preferowane miejsce odbioru już podczas składania dokumentów. Przykładowo osoba, która rozpoczęła procedurę w Lublinie, będzie mogła odebrać nowy dowód osobisty w Warszawie, jeżeli wcześniej zadeklaruje taką wolę.
Organem wydającym dokument nadal pozostanie urząd, w którym przyjęto wniosek. Zmieni się natomiast sposób przekazywania gotowego dowodu pomiędzy gminami. Rozwiązanie ma ograniczyć konieczność dodatkowych podróży, a w niektórych przypadkach również wykorzystywania urlopu w celu załatwienia formalności.
Jak poinformowała wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Magdalena Roguska w odpowiedzi na interpelację poselską z sierpnia 2026 roku, resort prowadzi prace nad umożliwieniem wyboru miejsca odbioru dokumentu.
Według medialnych doniesień zmiany planowano wprowadzić od 1 grudnia 2026 roku. Wcześniej rozważano termin lipcowy, jednak harmonogram został przesunięty.
Należy podkreślić, że rozwiązanie pozostaje elementem projektu legislacyjnego, a jego uruchomienie może wymagać dodatkowych przygotowań technicznych. Data rozpoczęcia korzystania z nowej usługi nie jest więc jeszcze ostatecznie potwierdzona.
Nowe przepisy dotyczące dowodów osobistych. Ułatwienia dla seniorów i przywracanie ważności
Planowana nowelizacja nie ogranicza się wyłącznie do zmiany miejsca odbioru dokumentów. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przewidziało również rozwiązania dotyczące okresu ważności dowodów osobistych oraz postępowania w przypadku błędów administracyjnych.
Jedna z propozycji zakłada wydłużenie okresu ważności dowodów wydawanych osobom, które ukończyły 70 lat. Zamiast standardowych 10 lat dokument miałby pozostawać ważny przez 15 lat. Rozwiązanie ma ograniczyć konieczność częstych wizyt w urzędzie, szczególnie w przypadku seniorów mających trudności z poruszaniem się. Certyfikaty elektroniczne umieszczone w dowodzie nadal miałyby jednak dziesięcioletni okres ważności.
Kolejną zmianą będzie możliwość przywrócenia ważności dokumentu, który został unieważniony na skutek oczywistej pomyłki. Zgodnie z projektem procedura ma dotyczyć wyłącznie dowodów osobistych nieposiadających warstwy elektronicznej, które nie zostały fizycznie anulowane.
Przywrócenie ważności będzie możliwe, jeżeli od unieważnienia nie upłynie więcej niż 30 dni, a posiadacz dokumentu nie wystąpi wcześniej o wydanie nowego dowodu. Czynność ma być realizowana na wniosek organu gminy, bez konieczności przeprowadzania całej procedury wydawania dokumentu od początku.
Projekt przewiduje także uproszczenia związane ze zgłaszaniem utraty lub uszkodzenia dokumentów, w tym dowodów osobistych dzieci, oraz rozszerzenie niektórych uprawnień konsulów.
Wszystkie te rozwiązania wymagają jednak zakończenia prac legislacyjnych. Dopiero ostateczna treść uchwalonej ustawy i przepisy dotyczące jej wejścia w życie przesądzą o terminach obowiązywania poszczególnych zmian.
