Będzie nowy wiek emerytalny w Polsce? Padła zaskakująca propozycja
Wiek emerytalny w Polsce ponownie staje się przedmiotem dyskusji. Pojawiają się propozycje zrównania go dla kobiet i mężczyzn na poziomie 63, 65, a nawet 68 lat. Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute w raporcie "Budżetowy S.O.S.” proponują natomiast podniesienie go do 67 lat dla obu płci.
Wysokość emerytury zależy nie tylko od liczby przepracowanych lat, ale również od zgromadzonych składek i momentu rozpoczęcia pobierania świadczenia. System opiera się na zasadzie zdefiniowanej składki, co oznacza, że znaczenie ma kapitał zapisany na indywidualnym koncie ubezpieczonego. W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku prawo do emerytury na zasadach powszechnych jest uzależnione przede wszystkim od osiągnięcia wymaganego wieku. Staż pracy ma natomiast znaczenie przy ustalaniu prawa do gwarantowanej emerytury minimalnej.
Wiek emerytalny w Polsce w 2026 i 2027 roku. Kobiety i mężczyźni nadal na różnych zasadach
Obowiązujące przepisy nie pozostawiają wątpliwości. Powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn. Zasady te obowiązują od 1 października 2017 roku, kiedy cofnięto wcześniejszą reformę zakładającą stopniowe podwyższanie wieku emerytalnego do 67 lat. Od tamtej pory nie wprowadzono regulacji, które ponownie zmieniałyby granicę uprawniającą do przejścia na emeryturę.
Osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego nie oznacza jednak konieczności zakończenia pracy. Osoba, która ukończyła 60 lub 65 lat, może złożyć wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale ma również prawo kontynuować aktywność zawodową. Nie ma obowiązku natychmiastowego przechodzenia na emeryturę. To indywidualna decyzja ubezpieczonego, uzależniona między innymi od sytuacji finansowej, zawodowej i zdrowotnej. Co ważne, do uzyskania prawa do emerytury na zasadach powszechnych przez osoby urodzone po 31 grudnia 1948 roku wystarczy osiągnięcie odpowiedniego wieku oraz posiadanie okresu ubezpieczenia. Nie oznacza to jednak, że każda taka osoba otrzyma świadczenie w wysokości emerytury minimalnej. Do tego konieczne jest spełnienie dodatkowych warunków dotyczących stażu składkowego i nieskładkowego.
Wątpliwości dotyczą przede wszystkim przyszłych zmian. W przestrzeni publicznej pojawiają się informacje o możliwym podwyższeniu wieku emerytalnego w 2027 lub 2028 roku. Nie ma jednak podstaw, aby traktować te daty jako potwierdzony termin wejścia w życie nowych przepisów. Każda taka reforma wymagałaby przygotowania projektu ustawy, przeprowadzenia procesu legislacyjnego i podpisania przepisów przez prezydenta. Istotne byłyby również regulacje przejściowe, określające, których roczników dotyczyłaby zmiana i czy podwyższanie wieku następowałoby stopniowo. Do tego czasu osoby zbliżające się do emerytury powinny kierować się aktualnymi regulacjami, a nie niepotwierdzonymi scenariuszami.
Dłuższa praca może podnieść emeryturę. ZUS wskazuje na dodatkowe korzyści
W dyskusji o wieku emerytalnym istotne znaczenie mają różnice w wysokości świadczeń wypłacanych kobietom i mężczyznom. Kobiety przeciętnie otrzymują niższe emerytury, na co wpływają między innymi niższe zarobki w części okresów zatrudnienia, przerwy w aktywności zawodowej oraz możliwość zakończenia pracy pięć lat wcześniej niż mężczyźni. Znaczenie ma również sposób wyliczania świadczenia przez ZUS. Zgromadzony kapitał emerytalny dzielony jest przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach. Im wcześniej dana osoba przechodzi na emeryturę, tym większa jest liczba miesięcy przyjmowana do obliczeń, co do zasady przekłada się na niższe miesięczne świadczenie.
Nie trzeba jednak czekać na ewentualną reformę, aby zwiększyć wysokość przyszłej emerytury. Jednym z rozwiązań jest odłożenie momentu złożenia wniosku do ZUS. Dodatkowy rok aktywności zawodowej oznacza kolejne składki zapisywane na koncie emerytalnym. Zgromadzony kapitał podlega również waloryzacji, a późniejsze przejście na emeryturę wiąże się z zastosowaniem krótszego średniego dalszego trwania życia. Wszystkie te elementy mogą sprawić, że wyliczone świadczenie będzie wyższe. Nie oznacza to jednak, że odraczanie emerytury zawsze będzie najbardziej opłacalne. Osoba, która rezygnuje z wcześniejszego pobierania świadczenia, traci bowiem wypłaty, które mogłaby otrzymywać w tym czasie. Dlatego przed podjęciem decyzji warto porównać różne warianty za pomocą kalkulatora emerytalnego ZUS.
Dodatkową zachętą do kontynuowania pracy może być ulga podatkowa dla seniorów, czyli tzw. PIT-0 dla seniora. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT zwolnienie może przysługiwać kobietom po ukończeniu 60 lat oraz mężczyznom po ukończeniu 65 lat, którzy mimo nabycia uprawnień emerytalnych nadal pracują i nie pobierają wskazanych w ustawie świadczeń. Ulga obejmuje określone przychody między innymi z umowy o pracę, umowy zlecenia oraz działalności gospodarczej, do wysokości 85 528 zł rocznie.
Zobacz także: Trwa żałoba narodowa w Polsce. Czy Marsz Niepodległości zostanie odwołany? Jest komunikat
Wiek emerytalny 67 lat dla kobiet i mężczyzn. Taką propozycję przedstawiono w raporcie
Jak informuje “Dziennik Gazeta Prawna”, powołując się na raport ”Budżetowy S.O.S.” przygotowany przez Forum Obywatelskiego Rozwoju i Warsaw Enterprise Institute, jedną z propozycji zmian w systemie emerytalnym jest podniesienie powszechnego wieku emerytalnego do 67 lat dla kobiet i mężczyzn. Autorzy raportu przedstawili rozwiązania, które mają ograniczyć deficyt i zahamować wzrost zadłużenia państwa. W dalszej perspektywie wspólny wiek emerytalny miałby być dostosowywany do zmian oczekiwanej długości życia.
Realizacja takiego scenariusza oznaczałaby znaczącą zmianę dla przyszłych emerytów. Kobiety musiałyby pracować o siedem lat dłużej niż obecnie, ponieważ ich wiek emerytalny wzrósłby z 60 do 67 lat. W przypadku mężczyzn podwyżka wyniosłaby dwa lata, z obecnych 65 do 67 lat. Autorzy raportu szacują, że wprowadzenie proponowanego rozwiązania mogłoby przynieść finansom publicznym korzyści na poziomie około 50 mld zł, czyli 1,2 proc. PKB. Argumentują, że dłuższa aktywność zawodowa oznaczałaby jednocześnie więcej lat opłacania składek i krótszy przeciętny okres pobierania świadczeń. W ich ocenie mogłoby to poprawić sytuację finansową systemu emerytalnego i ograniczyć presję na budżet państwa.
Propozycja FOR i WEI nie jest jednak obowiązującym prawem ani przyjętym przez rząd harmonogramem reformy. To jedna z rekomendacji przedstawionych w raporcie dotyczącym finansów publicznych. W debacie pojawiają się również inne warianty, w tym wspólny wiek emerytalny wynoszący 63 lub 65 lat, a także scenariusze zakładające podwyższenie go do 68 lat. Zmiany budzą jednak sprzeciw części społeczeństwa. Jak wynika z badania IBRiS przeprowadzonego dla "Rzeczpospolitej”, którego wyniki w maju 2026 roku przytoczył portal PIT.pl, 37 proc. respondentów nie popiera zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. Obniżenie wieku emerytalnego mężczyzn do 60 lat poparło blisko 22 proc. ankietowanych, a wspólny wiek 63 lat wskazało 18 proc. badanych. Za granicą 65 lat opowiedziało się około 9 proc. respondentów, natomiast za 67 lat niespełna 5 proc. Na ten moment nie ma więc decyzji o wprowadzeniu reformy. Osoby mające obecnie 60 lub 65 lat nie straciły prawa do przejścia na emeryturę na dotychczasowych zasadach.
Ewentualne podniesienie wieku emerytalnego może nastąpić w 2027 lub 2028 roku, jednak na razie są to wyłącznie niepotwierdzone scenariusze. Nie wskazano oficjalnego terminu wprowadzenia zmian, a ich przyjęcie wymagałoby przeprowadzenia całego procesu legislacyjnego.
