Nie będzie automatycznego przechodzenia na umowę o pracę. Premier podjął decyzję

Dlaczego premier Donald Tusk zdecydował o wstrzymaniu reformy Państwowej Inspekcji Pracy?

Projekt reformy Państwowej Inspekcji Pracy, który na początku grudnia został przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów, przewidywał nadanie inspektorom uprawnień do przekształcania umów cywilnoprawnych w stosunek pracy na mocy decyzji administracyjnej, bez konieczności uzyskania zgody stron. Rozwiązanie to wywołało szeroką dyskusję, a Ministerstwo Pracy argumentowało, że nowe przepisy mają jedynie precyzować procedury wykrywania i korygowania nadużyć w obszarze zatrudnienia. Ostatecznie jednak proces legislacyjny został zatrzymany.

Premier Donald Tusk uzasadnił swoją decyzję przekonaniem, że wyposażenie urzędników w tak znaczną władzę mogłoby mieć destrukcyjny wpływ na stabilność przedsiębiorstw i doprowadzić do utraty miejsc pracy dla wielu osób. Szef rządu uznał, że planowana koncentracja uprawnień po stronie organów kontrolnych jest zbyt daleko idąca, co w jego ocenie uderzyłoby bezpośrednio w sektor prywatny.

W rezultacie premier podjął wiążącą decyzję o niekontynuowaniu prac nad reformą i uznał sprawę za zamkniętą z punktu widzenia Rady Ministrów. Jednocześnie sytuacja ta postrzegana jest jako istotny sprawdzian relacji koalicyjnych pomiędzy Lewicą a ugrupowaniem premiera.

Jakie były główne zarzuty wobec projektu reformy PIP ze strony przedsiębiorców i RCL?

Kluczowe założenie projektu, zakładające administracyjne przekształcanie umów B2B oraz zleceń w umowy o pracę bez zgody zainteresowanych stron, spotkało się z natychmiastowym sprzeciwem środowisk biznesowych oraz Rządowego Centrum Legislacji. Przedsiębiorcy wyrażali otwartą niechęć wobec proponowanych zmian, podczas gdy strona społeczna reprezentowana przez związki zawodowe występowała w roli ich obrońcy.

Rządowe Centrum Legislacji sformułowało krytyczną ocenę projektu, wskazując na naruszenie konstytucyjnych zasad wolności gospodarczej, swobody wyboru zawodu oraz miejsca pracy. Jednocześnie premier Donald Tusk podniósł argument dotyczący ryzyka redukcji zatrudnienia, co stało w sprzeczności z wyjaśnieniami resortu pracy, według których skala nadużyć przy umowach cywilnoprawnych wymagała wprowadzenia nowych narzędzi kontrolnych.

W toku dyskusji Ministerstwo Pracy odpierało zarzuty o arbitralność rozwiązań, twierdząc, że projekt nie narusza swobody działalności gospodarczej, jednak argumenty te nie zyskały aprobaty szefa rządu. Szerokie kontrowersje wokół reformy doprowadziły do wstrzymania wszelkich dalszych kroków legislacyjnych.

Jakie nowe obowiązki i mechanizmy odwoławcze przewidywał projekt reformy PIP?

Zasadniczym celem nowelizacji było wzmocnienie kompetencji okręgowych inspektorów pracy, co miało umożliwić im bezpośrednią ingerencję w treść stosunków prawnych łączących strony umów cywilnoprawnych i B2B. Prace nad tymi zmianami zostały jednak wstrzymane, mimo że reforma przeszła już pewne etapy rządowe.

W ramach proponowanego systemu odwoławczego przewidziano, że od decyzji inspektora szczebla okręgowego przysługiwałoby odwołanie do Głównego Inspektora Pracy, a ostatecznym organem rozstrzygającym miał być sąd pracy. Jednocześnie planowano nałożyć na Głównego Inspektora Pracy obowiązek opracowania strategii poprawy warunków pracy oraz rozwiązania problemu nieobsadzonych wakatów w inspekcji. Projekt zakładał także modyfikację stawek grzywien za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym.

Podniesienie kar miało pełnić funkcję odstraszającą i zapewniać skuteczniejszą ochronę osób zatrudnionych. Jednak w kontekście wstrzymania reformy pojawiły się głosy poddające w wątpliwość, czy skutki wprowadzenia tak rygorystycznych przepisów zostały w ogóle poddane rzetelnej analizie.

Jakie elementy reformy PIP miały usprawnić kontrolę i współpracę międzyinstytucjonalną?

Reforma zakładała modernizację technologiczną inspekcji poprzez wdrożenie kontroli zdalnych oraz wykorzystanie nowoczesnych urządzeń technicznych do przeprowadzania czynności na odległość. Planowano również pełną cyfryzację dokumentacji kontrolnej, w tym protokołów, oraz wprowadzenie zaawansowanych narzędzi informatycznych wspomagających pracę inspektorów.

W celu optymalizacji działań projekt przewidywał ścisłą wymianę danych pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Państwową Inspekcją Pracy a Krajową Administracją Skarbową. Zgodnie z założeniami, powołany miał zostać międzyinstytucjonalny zespół zadaniowy, odpowiedzialny za wspólną ocenę ryzyka i zwiększenie efektywności prowadzonych kontroli.

W rezultacie zablokowania reformy nie dojdzie do wdrożenia nowych metod zarządzania ryzykiem ani zapowiadanych kontroli zdalnych. Oznacza to rezygnację z mechanizmów, które miały uczynić działania PIP bardziej celowanymi i efektywnymi technologicznie.