Masz partnera, ale nie masz ślubu? Przygotuj się na zmiany

Państwo „widzi” partnera

Najważniejszą zmianą, która budzi największe emocje w świecie finansów osobistych, jest rewolucja podatkowa. Do tej pory przywilej wspólnego rozliczania się z fiskusem (PIT) był ekskluzywnym benefitem zarezerwowanym wyłącznie dla małżeństw. Nowe przepisy mają to zmienić, otwierając drzwi do oszczędności parom, które zarejestrują swój związek w Urzędzie Stanu Cywilnego. Przy dużej dysproporcji zarobków, korzyść podatkowa może wynieść nawet kilka tysięcy złotych rocznie.

Jednak ten medal ma bardzo ciemną stronę, o której rzadziej mówi się w mediach. Rejestracja związku to oficjalne "odsłonięcie kart" przed administracją skarbową. Oznacza to, że osoby, które do tej pory deklarowały się jako „samotni rodzice”, by pobierać wyższe świadczenia socjalne, ulgi czy dodatki z MOPS, znajdą się pod lupą. Państwo zyska potężne narzędzie do weryfikacji faktycznego stanu majątkowego domostwa. Dla wielu par, które bazowały na niejasnym statusie prawnym, nowe przepisy mogą oznaczać konieczność zwrotu pobranych środków lub utratę dotychczasowych przywilejów finansowych.

Koniec z „obcą osobą” w szpitalu

Dla wielu par największym dramatem w dotychczasowym stanie prawnym był całkowity brak uprawnień w sytuacjach kryzysowych. W świetle starego prawa, wieloletni partner, z którym dzieliło się życie przez 20 lat, w szpitalu czy urzędzie był traktowany jak „osoba obca”. Nowe regulacje mają ten problem rozwiązać systemowo, co drastycznie zmieni codzienność milionów osób.

Zgodnie z nowymi przepisami, zarejestrowany partner zyska automatyczne prawo do:

• Wglądu w dokumentację medyczną i uzyskiwania informacji o stanie zdrowia w sytuacjach nagłych
   
• Podejmowania decyzji o procedurach medycznych, jeśli partner nie jest w stanie sam wyrazić woli
   
• Dziedziczenia ustawowego – to koniec z bataliami w sądach i spisywaniem skomplikowanych testamentów, by partner nie został z niczym po śmierci ukochanej osoby
   
• Zwolnienia z podatku od spadków i darowizn – wejście do tzw. zerowej grupy podatkowej to absolutny przełom. Do tej pory darowizna mieszkania między partnerami wiązała się z koniecznością zapłaty bajońskich sum fiskusowi

Warto jednak zwrócić uwagę na kontrowersyjny zapis o alimentach. Nowe prawo przewiduje, że po rozpadzie zarejestrowanego związku, jedna ze stron będzie mogła domagać się wsparcia finansowego od drugiej, jeśli znajdzie się w niedostatku. To całkowita nowość, która upodabnia związek partnerski do małżeństwa w jego najbardziej zobowiązującym aspekcie.

Obowiązki, kredyty i majątek

Najwięcej pytań technicznych budzi kwestia podziału dóbr wypracowanych w trakcie trwania związku. Projektodawcy zdecydowali się na ciekawy kompromis. W przeciwieństwie do małżeństwa, gdzie wspólność majątkowa powstaje automatycznie "z automatu" w momencie zawarcia ślubu, w związkach partnerskich domyślnym modelem ma pozostać rozdzielność majątkowa. Partnerzy będą mogli jednak świadomie zdecydować inaczej i podpisać stosowną umowę o wspólności u notariusza.

To kluczowa informacja dla drobnych przedsiębiorców i osób posiadających znaczny majątek osobisty przed wejściem w związek. Państwo daje narzędzia do ochrony dóbr, ale jednocześnie nakłada obowiązek wzajemnej pomocy i lojalności. Wprowadzenie tych przepisów to także potężny sygnał dla sektora bankowego. Zdolność kredytowa par w związkach partnerskich będzie od 2026 roku liczona na zupełnie nowych zasadach. Banki, widząc formalny związek, będą chętniej udzielać kredytów hipotecznych, traktując partnerów jako stabilną jednostkę ekonomiczną.

Jednak eksperci ostrzegają: każda formalizacja to także ryzyko egzekucji komorniczej. Jeśli jeden z partnerów wpadnie w długi, a para zdecyduje się na wspólność majątkową, konsekwencje finansowe odczują oboje. Zmiany w przepisach to proces, który dopiero nabiera tempa, ale jego skutki będziemy odczuwać przez dekady. Już dziś warto zastanowić się, czy "papier z urzędu" jest dla nas szansą na stabilność, czy zbędnym obciążeniem dla portfela.

Źródła i podstawa prawna:

• Projekt ustawy o rejestrowanych związkach partnerskich (rządowy projekt, nr w wykazie prac legislacyjnych: UA1).
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (w kontekście planowanych nowelizacji dotyczących wspólnego rozliczania partnerów).
• Ustawa o podatku od spadków i darowizn (projektowane zmiany w zakresie rozszerzenia grupy „0” o partnerów zarejestrowanych).
• Kodeks Cywilny oraz Kodeks Postępowania Cywilnego (regulacje dotyczące dziedziczenia oraz reprezentacji w sprawach urzędowych).