Darowizna dla dziecka bez podatku. Rodzic musi pamiętać o jednym warunku

System podatkowy w Polsce. Za co płacimy podatki i po co?

System podatkowy w Polsce obejmuje wiele różnych danin. Najbardziej znane są PIT, CIT, VAT, akcyza, podatek od nieruchomości, podatek od czynności cywilnoprawnych oraz podatek od spadków i darowizn. Każdy z nich dotyczy innego obszaru życia gospodarczego: dochodów osób fizycznych, zysków firm, sprzedaży towarów i usług, paliw, alkoholu, nieruchomości albo przekazywania majątku. Podatki są podstawowym źródłem finansowania państwa i samorządów. Z tych pieniędzy opłacane są m.in. szkoły, szpitale, drogi, wojsko, policja, administracja, programy społeczne, emerytury, inwestycje publiczne i usługi, z których korzystają obywatele. Dla podatnika oznacza to jednak konkretne obowiązki: rozliczenia, deklaracje, terminy i konieczność pilnowania przepisów.

Polski system podatkowy jest rozbudowany, dlatego wiele codziennych sytuacji może mieć skutki podatkowe. Dotyczy to nie tylko pracy, prowadzenia firmy czy sprzedaży mieszkania, ale też przekazywania pieniędzy w rodzinie. Jeśli rodzic daje dziecku większą kwotę, z perspektywy prawa nie jest to zwykła "pomoc”, lecz darowizna. Podatek od spadków i darowizn ma znaczenie właśnie wtedy, gdy majątek przechodzi z jednej osoby na drugą bez zapłaty. Może chodzić o pieniądze, mieszkanie, działkę, samochód, biżuterię, udziały, prawa majątkowe albo inne wartościowe rzeczy. Państwo co do zasady chce wiedzieć, kto, od kogo i w jakiej wysokości otrzymał majątek.

Nie oznacza to jednak, że każda rodzinna pomoc od razu wiąże się z podatkiem. Przepisy przewidują kwoty wolne, grupy podatkowe i zwolnienia dla najbliższej rodziny. Dzięki temu rodzice mogą wspierać dzieci finansowo bez podatku, ale tylko wtedy, gdy zostaną spełnione wymagane warunki. Skutek jest prosty: przy małych kwotach formalności zwykle nie ma, ale przy większych przelewach trzeba uważać. Błąd może sprawić, że darowizna, która mogła być całkowicie zwolniona z podatku, stanie się problemem w urzędzie skarbowym.

Darowizna w Polsce. Czym jest i jakie są limity?

Darowizna polega na nieodpłatnym przekazaniu majątku drugiej osobie. Darczyńca daje pieniądze, rzecz albo prawo majątkowe, a obdarowany otrzymuje przysporzenie bez obowiązku zapłaty. W rodzinie najczęściej chodzi o pieniądze przekazywane dzieciom, wnukom, rodzicom, rodzeństwu albo małżonkowi. W podatku od spadków i darowizn duże znaczenie ma stopień pokrewieństwa. Przepisy dzielą nabywców na grupy podatkowe. Im bliższa rodzina, tym korzystniejsze zasady. Najbliżsi, czyli m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha, mogą korzystać ze szczególnego zwolnienia z podatku.

W praktyce przy darowiznach często pojawia się kwota 36 120 zł. To limit, po którego przekroczeniu przy darowiźnie od tej samej osoby w okresie 5 lat trzeba pamiętać o zgłoszeniu SD-Z2, jeśli chce się skorzystać z pełnego zwolnienia w najbliższej rodzinie. Serwis podatki.gov.pl wskazuje, że zgłoszenia SD-Z2 nie składa się wtedy, gdy łączna wartość nabyć od tej samej osoby w ciągu 5 lat, doliczona do ostatniego nabycia, nie przekracza 36 120 zł. To oznacza, że nie liczy się wyłącznie jeden przelew. Urząd bierze pod uwagę sumę darowizn od tej samej osoby w określonym czasie. 

Do drugiej grupy podatkowej zaliczają się m.in. zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków oraz małżonkowie pozostałych zstępnych. W ich przypadku kwota wolna od podatku wynosi 27 090 zł. Z kolei trzecia grupa podatkowa obejmuje wszystkich pozostałych obdarowanych. Dla niej limit wynosi 5 733 zł.

Jeśli wartość darowizny przekroczy te kwoty, a wymagane formalności nie zostaną dopełnione, obdarowany będzie musiał zapłacić podatek. Jego stawka może wynieść od 3 do nawet 20 proc.

Zobacz też: Będzie 1600 plus dla seniorów? Sejm właśnie podjął decyzję

Darowizna dla dziecka. Ile razy rodzic może przekazać pieniądze bez podatku?

Jeśli rodzic przelewa dziecku kilka mniejszych kwot, mogą się one zsumować. Po przekroczeniu limitu trzeba dopełnić formalności, aby zachować zwolnienie z podatku. Zgłoszenie odbywa się na formularzu SD-Z2. Rządowy serwis gov.pl wyjaśnia, że formularz składa się wtedy, gdy podatnik chce skorzystać z całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn w najbliższej rodzinie. Co do zasady trzeba to zrobić w terminie 6 miesięcy.

Najlepiej wyjaśnić zasady dotyczące darowizny na konkretnym przykładzie. Jeśli ojciec przelewa dziecku 20 tys. zł, a po roku kolejne 25 tys. zł, suma darowizn od ojca przekracza 36 120 zł. Aby nie płacić podatku, dziecko powinno zgłosić darowiznę w urzędzie skarbowym. Jeśli matka osobno przekaże dziecku pieniądze, jej darowizny liczy się oddzielnie, bo limit dotyczy nabyć od tej samej osoby.

Ważne jest też to, że dziecko należy do najbliższej rodziny, czyli tzw. grupy zerowej. Dzięki temu po spełnieniu warunków zwolnienie nie ma górnego limitu kwotowego. Rodzic może więc przekazać dziecku nawet bardzo dużą kwotę, np. na wkład własny do mieszkania, ale przy większych przelewach zgłoszenie i dokumentacja stają się konieczne.

Istotny jest także sposób przekazania pieniędzy. Przy darowiźnie pieniężnej nie wystarczy samo zgłoszenie. Trzeba mieć dowód przekazania środków na rachunek płatniczy obdarowanego, rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. Dzięki temu urząd może zweryfikować, że pieniądze rzeczywiście zostały przekazane w określonej wysokości. Dlatego gotówka bywa ryzykowna. Jeśli rodzic przekaże dziecku dużą kwotę “do ręki”, trudniej będzie udokumentować darowiznę w sposób wymagany do zwolnienia. Przy większych kwotach najbezpieczniejszy jest przelew z jasnym tytułem, np. ”darowizna dla córki” albo "darowizna dla syna”.

Formalności spoczywają zasadniczo na obdarowanym, czyli dziecku. To ono składa SD-Z2 we właściwym urzędzie skarbowym. Formularz można złożyć elektronicznie, osobiście albo pocztą. Warto zachować potwierdzenie przelewu, umowę darowizny i kopię zgłoszenia, bo mogą być potrzebne przy ewentualnej kontroli.

Dla rodzin najważniejsza zasada jest więc jasna: darowizna dla dziecka może być bez podatku i może być przekazywana wielokrotnie, ale pieniądze powinny przechodzić przez rachunek bankowy lub przekaz pocztowy, a po przekroczeniu limitu trzeba złożyć SD-Z2 w terminie. Jeśli rodzic i dziecko o tym zapomną, fiskus może uznać, że zwolnienie nie przysługuje.