14. emerytura nie dla wszystkich w pełnej kwocie. Jedna kwestia zdecyduje, ile dostaniesz
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przygotowuje się do kolejnej dużej wypłaty dla emerytów i rencistów w całej Polsce. We wrześniu 2026 roku do podstawowych świadczeń zostanie dołączona 14. emerytura, której termin został już oficjalnie potwierdzony przez rząd. Dodatkowe pieniądze trafią do uprawnionych automatycznie, bez składania osobnego wniosku. Nie oznacza to jednak, że każdy senior otrzyma pełną kwotę, a część osób nie dostanie świadczenia wcale.
Czternastka ma przede wszystkim wspierać osoby pobierające niższe emerytury i renty. Dlatego jej wysokość jest uzależniona od podstawowego świadczenia, a przepisy przewidują zarówno próg pozwalający otrzymać pełną wypłatę, jak i granicę, po której dodatkowe pieniądze przestają przysługiwać.
ZUS obsługuje około 24 mln klientów. Nie zajmuje się wyłącznie emeryturami
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową instytucją odpowiadającą za realizację dużej części polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. Z jego usług korzysta około 24 mln klientów. Są wśród nich nie tylko emeryci i renciści, ale także pracownicy, przedsiębiorcy, pracodawcy, rodzice oraz osoby czasowo niezdolne do pracy.
ZUS gromadzi i rozlicza składki, prowadzi indywidualne konta osób ubezpieczonych oraz ustala prawo do świadczeń. Wypłaca między innymi emerytury, renty, zasiłki chorobowe i macierzyńskie. Do jego kompetencji należy również kontrolowanie prawidłowości opłacania składek, orzecznictwo lekarskie czy wykonywanie części umów międzynarodowych dotyczących zabezpieczenia społecznego.
Zakład zarządza także środkami Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie oznacza to jednak, że samodzielnie decyduje, ile wynosi emerytura, 13. czy 14. emerytura. Zasady przyznawania pieniędzy wynikają z ustaw i rozporządzeń, a ZUS odpowiada przede wszystkim za ich praktyczne zastosowanie i dokonanie wypłat.
Dla milionów Polaków sprawne działanie instytucji ma bezpośrednie znaczenie dla domowego budżetu. ZUS realizuje również coroczną waloryzację oraz dodatkowe świadczenia, dzięki którym wysokość pieniędzy otrzymywanych przez seniorów może zmieniać się w ciągu roku.
W Polsce mieszka blisko 10 mln seniorów. Emerytura jest dla wielu podstawą utrzymania
Na koniec 2024 roku w Polsce mieszkało blisko 10 mln osób w wieku co najmniej 60 lat. Stanowiły one 26,6 proc. całego społeczeństwa. Jeszcze w 2012 roku seniorów było nieco ponad 8 mln, a prognozy wskazują, że wraz ze starzeniem się ludności ich udział będzie nadal wzrastał.
Dla dużej części tej grupy podstawowym źródłem pieniędzy jest emerytura. Od 1 marca 2026 roku najniższa gwarantowana emerytura wynosi 1978,49 zł brutto. Wysokość rzeczywistego świadczenia zależy jednak między innymi od zgromadzonego kapitału i historii ubezpieczenia, dlatego pomiędzy seniorami występują duże różnice dochodowe.
Dane GUS za 2025 rok pokazują, że przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w gospodarstwach emerytów wynosił około 3260 zł, a wydatki sięgały 2140 zł. Pochłaniały więc przeciętnie 65,7 proc. dostępnego dochodu. Nie oznacza to jednak, że wszystkim seniorom pieniędzy wystarcza. Średnia obejmuje zarówno osoby z wysokimi, jak i bardzo niskimi świadczeniami.
Szczególne znaczenie mają stałe koszty mieszkania, energii, żywności, leków i leczenia. W jednoosobowym gospodarstwie nie można dodatkowo podzielić rachunków pomiędzy kilku domowników. Z tego powodu dla części seniorów dodatkowe świadczenia, takie jak 13. i 14. emerytura, stanowią istotne uzupełnienie rocznego budżetu.
Zobacz też: Sanatorium z ZUS bez opłat. Komu przysługuje zwrot kosztów dojazdu?
14. emerytura trafi do seniorów we wrześniu. Powyżej tej kwoty nie będzie wypłaty
Rada Ministrów zdecydowała, że 14. emerytura w 2026 roku zostanie wypłacona we wrześniu. Rozporządzenie w tej sprawie podpisano 10 sierpnia i opublikowano w Dzienniku Ustaw 13 sierpnia. Świadczenie zostanie przekazane z urzędu razem z emeryturą lub rentą, dlatego nie trzeba składać wniosku.
Pełna 14. emerytura wynosi w tym roku 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co najniższa emerytura obowiązująca od marca. Taką kwotę otrzymają osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto. Powyżej tej granicy zaczyna działać zasada "złotówka za złotówkę”, czternastka jest pomniejszana dokładnie o kwotę przekroczenia.
Ustawa przewiduje, że 14. emerytura nie może zostać wypłacona, jeśli po pomniejszeniu wyniosłaby mniej niż 50 zł. W praktyce oznacza to, że przy emeryturze lub rencie przekraczającej 4828,49 zł brutto dodatkowych pieniędzy już nie będzie.
Liczy się również sytuacja świadczeniobiorcy na 31 sierpnia 2026 roku. Jeśli tego dnia prawo do świadczenia będącego podstawą wypłaty czternastki będzie zawieszone, dodatkowe pieniądze nie przysługują. Sama dalsza praca nie oznacza automatycznej utraty świadczenia, kluczowe jest to, czy ZUS faktycznie zawiesił wypłatę emerytury lub renty.
Czternastka nie przysługuje też każdej osobie otrzymującej publiczne pieniądze w wieku emerytalnym. Ustawa zawiera zamknięty katalog świadczeń dających prawo do wypłaty. Poza nim pozostają między innymi sędziowie i prokuratorzy otrzymujący uposażenie w stanie spoczynku czy osoby, których jedynym świadczeniem jest tzw. emerytura olimpijska.
Obserwuj w Google News
