ZUS wysłał listy do prawie 9 mln Polaków. W środku dwie ważne decyzje

ZUS obsługuje miliony Polaków. Jego zadania nie kończą się na wypłacie emerytur

Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jedną z najważniejszych instytucji tworzących system zabezpieczenia społecznego w Polsce. Jego działalność dotyczy nie tylko seniorów, ale również pracowników, przedsiębiorców, pracodawców, rodziców, osób przebywających na zwolnieniach lekarskich oraz ludzi, którzy z powodu stanu zdrowia utracili możliwość wykonywania pracy.

Do podstawowych zadań ZUS należy ustalanie, kto podlega ubezpieczeniom społecznym, pobieranie i rozliczanie składek oraz prowadzenie indywidualnych kont osób ubezpieczonych i płatników. Zakład przyznaje i wypłaca między innymi emerytury, renty, zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze i pogrzebowe. Lekarze orzecznicy ZUS oceniają również niezdolność do pracy, a instytucja może kierować ubezpieczonych na rehabilitację leczniczą.

ZUS zarządza także środkami Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego finansowane są świadczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Nie oznacza to jednak, że Zakład samodzielnie ustala wysokość składek, wiek emerytalny czy zasady waloryzacji. Podstawowe reguły wynikają z ustaw uchwalanych przez parlament. Zadaniem instytucji jest ich stosowanie, wydawanie decyzji i przekazywanie pieniędzy osobom uprawnionym.

Sprawność działania ZUS ma więc bezpośredni wpływ na domowe budżety milionów ludzi. Dla wielu z nich opóźnienie albo błędna decyzja oznaczałaby problemy z opłaceniem podstawowych wydatków. Instytucja jest też ważna dla pracujących, ponieważ wysokość zapisanych składek i długość okresów ubezpieczenia wpływają później na emeryturę.

Seniorzy w Polsce utrzymują się głównie z emerytur. Średnie kwoty nie pokazują sytuacji wszystkich

Polskie społeczeństwo stopniowo się starzeje. Pod koniec 2024 roku w kraju mieszkało blisko 10 mln osób w wieku co najmniej 60 lat. Seniorzy stanowili już 26,6 proc. całej ludności Polski. Jednocześnie w 2025 roku przeciętna miesięczna liczba emerytów i rencistów wynosiła ponad 9,45 mln. Nie są to jednak grupy całkowicie tożsame, ponieważ rentę mogą pobierać także młodsze osoby, a nie każdy senior otrzymuje świadczenie z ZUS.

Podstawowym źródłem utrzymania większości osób starszych pozostaje emerytura. W gospodarstwach emerytów dochody z głównego źródła utrzymania stanowiły w 2025 roku 81,1 proc. wszystkich dostępnych pieniędzy. Pozostała część mogła pochodzić między innymi z dalszej pracy, oszczędności, wynajmu nieruchomości, innych świadczeń albo dochodów pozostałych członków rodziny.

Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w gospodarstwach emerytów wynosił 3260 zł, natomiast wydatki sięgały średnio 2140 zł. Pochłaniały zatem 65,7 proc. dochodów. Statystyczna nadwyżka nie oznacza jednak, że każdemu seniorowi pieniędzy wystarcza. Średnia obejmuje zarówno osoby otrzymujące wysokie świadczenia, jak i emerytów dysponujących kwotami znacznie niższymi od przeciętnych.

Szczególnym obciążeniem są koszty utrzymania mieszkania, energii, żywności, leków i leczenia. Trudniejsza może być sytuacja osób prowadzących jednoosobowe gospodarstwa, które nie dzielą czynszu ani rachunków z innymi domownikami. Z tego powodu coroczna waloryzacja oraz dodatkowe świadczenia, takie jak 13. emerytura, mają dla wielu seniorów duże znaczenie.

Zobacz też: Taka może być emerytura od marca 2027 roku. Znamy wstępne kwoty po waloryzacji

ZUS wysłał blisko 8,9 mln listów. W kopertach znalazły się dwie decyzje

ZUS poinformował 22 czerwca 2026 roku o zakończeniu tegorocznej wysyłki dokumentów do emerytów i rencistów. Do operatora pocztowego przekazano dokładnie 8 836 400 pakietów. Każda koperta zawiera dwie decyzje: pierwszą dotyczącą marcowej waloryzacji emerytury lub renty oraz drugą odnoszącą się do przyznania 13. emerytury. Połączenie dokumentów miało ograniczyć liczbę przesyłek i wydatki ponoszone przez państwo.

W decyzji waloryzacyjnej ZUS podaje wysokość świadczenia obowiązującą od 1 marca 2026 roku. Adresat może sprawdzić zarówno kwotę brutto, jak i wysokość pobranej składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy. Dzięki temu dowiaduje się, ile pieniędzy ostatecznie otrzymuje na rękę. Waloryzacja została przeprowadzona automatycznie, dlatego emeryci i renciści nie musieli składać żadnych wniosków.

Wskaźnik tegorocznej waloryzacji wyniósł 5,3 proc. Najniższa emerytura, renta rodzinna oraz renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wzrosły do 1978,49 zł brutto. Podniesiono także dodatki wypłacane przez ZUS, w tym dodatek pielęgnacyjny do 366,68 zł miesięcznie.

Drugi dokument potwierdza przyznanie 13. emerytury. W 2026 roku jej wysokość również wynosi 1978,49 zł brutto. Dodatkowe pieniądze przysługiwały osobom, które 31 marca miały prawo do wypłaty emerytury, renty lub innego wskazanego w przepisach długoterminowego świadczenia. Trzynastka została wypłacona z urzędu, bez konieczności składania osobnego wniosku.