Miliony kierowców czeka wymiana dokumentów. Trzeba pilnować terminów ws. prawa jazdy

Kierowcy w Polsce. Miliony osób za kierownicą i coraz więcej aut

Polska jest krajem mocno zmotoryzowanym. Dla wielu osób samochód pozostaje podstawowym środkiem transportu: do pracy, szkoły, lekarza, sklepu, rodziny albo na wakacje. Szczególnie poza dużymi miastami auto często nie jest wygodą, lecz koniecznością, bo transport publiczny bywa ograniczony albo niedostępny w godzinach potrzebnych mieszkańcom. Uprawnienia do kierowania pojazdami ma ponad 22 mln Polaków. W samym 2025 r. wydano 272 355 nowych praw jazdy. Najczęściej nowe dokumenty odbierają osoby w wieku 18-24 lata, czyli ci, dla których prawo jazdy jest jednym z pierwszych ważnych dokumentów dorosłości.

Polacy jeżdżą przede wszystkim samochodami osobowymi, ale na drogach widać też auta dostawcze, ciężarówki, autobusy, motocykle, motorowery i pojazdy specjalne. Dla części osób prawo jazdy kategorii B wystarcza do codziennego życia, ale dla kierowców zawodowych uprawnienia są narzędziem pracy i źródłem dochodu. Duża liczba kierowców ma konkretne skutki. Z jednej strony ułatwia mobilność, rozwój miejscowości podmiejskich, logistykę i dostęp do pracy. Z drugiej oznacza większy ruch, korki, potrzebę budowy dróg, parkingów, obwodnic i infrastruktury dla pieszych oraz rowerzystów. Więcej samochodów to także większe znaczenie przepisów, badań technicznych, ubezpieczeń i kontroli dokumentów.

Prawo jazdy jest więc czymś więcej niż plastikową kartą w portfelu. To dokument potwierdzający uprawnienia, ale też element systemu bezpieczeństwa na drogach. Państwo musi wiedzieć, kto może prowadzić pojazd, jakie ma kategorie, czy dokument jest aktualny i czy nie pojawiły się okoliczności wymagające ograniczenia uprawnień. Dlatego zmiany dotyczące ważności prawa jazdy obejmują tak dużą grupę obywateli. Wymiana bezterminowych dokumentów nie oznacza ponownego zdobywania uprawnień, ale będzie formalnością, której nie można przegapić.

Prawo jazdy w Polsce. Egzamin, zdawalność i ważność dokumentu

Aby zdobyć prawo jazdy w Polsce, trzeba najpierw uzyskać profil kandydata na kierowcę, wybrać ośrodek szkolenia, odbyć kurs teoretyczny i praktyczny, a następnie zdać egzamin państwowy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego. Kandydat musi też spełnić wymagania zdrowotne i wiekowe właściwe dla danej kategorii. Egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej. Teoria sprawdza znajomość przepisów, znaków, zasad pierwszeństwa, zachowania w sytuacjach drogowych i podstaw bezpieczeństwa. Część praktyczna obejmuje zadania na placu manewrowym oraz jazdę w ruchu drogowym, gdzie egzaminator ocenia technikę jazdy, obserwację, reakcje i przestrzeganie przepisów.

Dla wielu kandydatów egzamin jest stresujący, a zdawalność zależy od miasta, ośrodka, przygotowania i warunków ruchu. Z danych Ministerstwa Infrastruktury przywoływanych przez TVN24 wynika, że w 2025 r. do egzaminu na prawo jazdy kategorii B przystąpiło około 690 tys. osób. Pozytywny wynik z teorii uzyskało 463 tys. zdających, a z praktyki 423 tys. osób. Po zdaniu egzaminu dokument wydaje właściwy urząd. Przez lata część kierowców otrzymywała prawa jazdy bezterminowe. Oznaczało to, że dokument nie miał wskazanej daty końca ważności, o ile nie wynikały z niego ograniczenia zdrowotne albo inne szczególne okoliczności.

Ten model zmienił się po 18 stycznia 2013 r. Od tamtej pory nowe prawa jazdy mają termin ważności. W przypadku kierowców bez przeciwwskazań zdrowotnych maksymalny okres ważności dokumentu wynosi 15 lat. Jeśli lekarz wskaże ograniczenia zdrowotne, termin może być krótszy. To ważne rozróżnienie: czym innym jest ważność dokumentu, a czym innym samo uprawnienie do kierowania pojazdami. Wymiana prawa jazdy co do zasady ma potwierdzić aktualność dokumentu i danych, a nie oznacza automatycznej konieczności ponownego zdawania egzaminu. Przy bezterminowych prawach jazdy starego typu zbliża się jednak obowiązkowa wymiana.

Zobacz też: Nowy przedmiot wchodzi do szkół. Jest komunikat MEN. Zmiany już od 1 września 2026

Bezterminowe prawo jazdy do wymiany. Co trzeba zrobić?

Wymiana dotyczy osób, którym prawo jazdy wydano przed 18 stycznia 2013 r. To właśnie wtedy funkcjonowały dokumenty starego typu, często określane jako bezterminowe. Proces obowiązkowej wymiany ma rozpocząć się w 2028 r. i potrwać do 2033 r. Do tego czasu, jeśli nie pojawią się inne okoliczności, kierowcy nie muszą nic robić. Wcześniejsza wymiana może być konieczna np. przy zmianie danych osobowych, zniszczeniu dokumentu, zgubieniu prawa jazdy albo innych sytuacjach wymagających wydania nowego dokumentu. Sam fakt posiadania bezterminowego prawa jazdy nie oznacza jednak, że trzeba natychmiast iść do urzędu.

Po zakończeniu procesu wszystkie prawa jazdy w Polsce będą miały określony termin ważności. Kierowcy, którzy zapomną o obowiązku wymiany dokumentu, mogą narazić się na problemy. Wprost wskazuje, że po upływie wymaganych terminów grozić może grzywna i zakaz prowadzenia pojazdów. Dobra wiadomość dla wielu kierowców jest taka, że przy wymianie bezterminowych praw jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T nie będzie potrzeby dostarczania zaświadczenia lekarskiego. Oznacza to, że w przypadku najpopularniejszej kategorii B procedura ma być przede wszystkim administracyjna.

Do wymiany dokumentu trzeba przygotować wniosek, dowód wniesienia opłaty, aktualne zdjęcie spełniające wymagania, kserokopię prawa jazdy oraz dowód osobisty albo inny dokument tożsamości do wglądu. Wniosek składa się w urzędzie miasta, starostwie powiatowym albo, w Warszawie, w urzędzie dzielnicy. Opłata za wydanie prawa jazdy wraz z opłatą ewidencyjną wynosi 100,50 zł. Jeśli sprawę załatwia pełnomocnik, może pojawić się dodatkowa opłata 17 zł za pełnomocnictwo, ale nie dotyczy ona najbliższej rodziny, m.in. małżonka, rodziców, dziadków, dzieci i rodzeństwa.

Jeśli dokumenty będą niekompletne, urząd wezwie do uzupełnienia braków w terminie nie krótszym niż siedem dni. Przy kompletnym wniosku sprawa może zostać załatwiona szybko, choć w przypadkach wymagających wyjaśnień termin może wynieść do 30 dni, a w szczególnie skomplikowanych sprawach do dwóch miesięcy. Po odbiorze nowego dokumentu trzeba zwrócić stare prawo jazdy. Dla kierowców najważniejszy wniosek jest prosty: bezterminowe prawo jazdy nie pozostanie bezterminowe jako dokument. Uprawnienia nie znikną z dnia na dzień, ale w latach 2028-2033 trzeba będzie dopełnić formalności. Warto pilnować komunikatów urzędów i nie zostawiać wymiany na ostatnią chwilę, bo obowiązek obejmie bardzo dużą grupę kierowców.