Seniorzy mogą otrzymać wyższą emeryturę. Wystarczy sprawdzić jeden dokument
Niektórzy seniorzy mogą otrzymać wyższą emeryturę dzięki ponownemu przeliczeniu okresów uwzględnianych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Chodzi o osoby, które przed laty przerywały aktywność zawodową, aby zajmować się wychowywaniem dzieci. Obowiązujące przepisy pozwalają uwzględnić ten czas na korzystniejszych zasadach, co może przełożyć się na wysokość comiesięcznego świadczenia. Nie wszystkim emerytom przysługuje jednak podwyżka, a w niektórych przypadkach konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku.
Kluczowe znaczenie mają daty, w których sprawowano opiekę, oraz sposób wcześniejszego obliczenia świadczenia. Część seniorów może mieć już uwzględnione wszystkie przysługujące im okresy. Pozostali powinni sprawdzić dokumenty otrzymane z ZUS, ponieważ różnica w sposobie naliczania może mieć wpływ na wypłacane pieniądze.
Emerytura z ZUS. Dlaczego okresy wychowywania dzieci mają znaczenie?
Wysokość emerytury w Polsce zależy przede wszystkim od zgromadzonego kapitału emerytalnego oraz wieku, w którym dana osoba przechodzi na świadczenie. W przypadku osób objętych nowym systemem emerytalnym znaczenie mają zwaloryzowane składki zapisane na koncie i subkoncie w ZUS, a także kapitał początkowy.
Ten ostatni element dotyczy osób, które pracowały lub podlegały ubezpieczeniu społecznemu przed 1 stycznia 1999 roku. Właśnie wtedy weszła w życie reforma systemu emerytalnego, wprowadzająca nowe zasady ewidencjonowania składek.
Kapitał początkowy pozwala odtworzyć wartość uprawnień emerytalnych zgromadzonych przed reformą. Przy jego ustalaniu ZUS uwzględnia między innymi udokumentowane okresy zatrudnienia, wysokość osiąganych zarobków oraz określone okresy nieskładkowe.

Do tych ostatnich należą również niektóre przerwy w aktywności zawodowej związane z wychowywaniem dzieci. Oznacza to, że rodzice, którzy w przeszłości zrezygnowali na pewien czas z pracy, mogą mieć ten okres uwzględniony podczas obliczania przyszłej emerytury.
Warto jednak pamiętać, że sposób naliczania takich okresów zmieniał się na przestrzeni lat. W rezultacie osoby przechodzące na emeryturę w różnych terminach mogły mieć świadczenia obliczone według innych zasad.
Z tego powodu ZUS przypomina o możliwości weryfikacji starszych decyzji emerytalnych. W określonych przypadkach ponowne przeliczenie kapitału początkowego może doprowadzić do podwyższenia wypłacanych pieniędzy.
ZUS może podwyższyć emeryturę za opiekę nad dziećmi przed 1999 rokiem
Najważniejsza zmiana w zasadach naliczania okresów opieki nad dziećmi weszła w życie 1 maja 2015 roku. Od tego momentu ZUS stosuje korzystniejszy wskaźnik przy obliczaniu kapitału początkowego za takie okresy przypadające przed 1 stycznia 1999 roku.
Wcześniej za każdy rok opieki uwzględniano 0,7 proc. podstawy wymiaru kapitału początkowego. Po zmianie przepisów wskaźnik wzrósł do 1,3 proc. Oznacza to, że czas poświęcony na wychowywanie dzieci może być uwzględniany na zasadach zbliżonych do okresów składkowych.
Przepisy przewidują jednak określone ograniczenia. ZUS może uwzględnić maksymalnie trzy lata opieki nad jednym dzieckiem w wieku do czterech lat. Łączny limit wynosi sześć lat, niezależnie od liczby wychowywanych dzieci. W przypadku dzieci wymagających szczególnej opieki ze względu na stan zdrowia możliwe jest uwzględnienie dodatkowego okresu, do trzech lat.

Co istotne, nowe zasady nie dotyczą wyłącznie matek. Mogą z nich korzystać również ojcowie, którzy faktycznie sprawowali opiekę nad dzieckiem i są w stanie udokumentować odpowiednie okresy.
Nie oznacza to jednak, że wszyscy seniorzy muszą występować o ponowne naliczenie świadczenia. Jak wyjaśniła Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS, osoby, którym przyznano emeryturę po 30 kwietnia 2015 roku, co do zasady mają już uwzględniony korzystniejszy przelicznik.
Wniosek może być potrzebny przede wszystkim osobom, które przeszły na emeryturę przed 1 maja 2015 roku, a ich kapitał początkowy nie został później przeliczony.
Zobacz też: ZUS wydał ważne ostrzeżenie. Seniorzy mogą stracić oszczędności życia
Jak złożyć wniosek do ZUS o przeliczenie emerytury? Potrzebne dokumenty
Seniorzy zainteresowani podwyższeniem świadczenia powinni najpierw sprawdzić decyzję o ustaleniu kapitału początkowego oraz decyzję emerytalną. Jeżeli okresy opieki nad dziećmi zostały już uwzględnione według wskaźnika 1,3 proc., ponowne składanie dokumentów z tego samego powodu nie przyniesie dodatkowych korzyści.
W pozostałych przypadkach można wystąpić do ZUS o ponowne ustalenie kapitału początkowego. Służy do tego formularz EKP, dostępny na stronie internetowej Zakładu oraz w jego placówkach. W zależności od sytuacji konieczne może być również przedstawienie informacji o okresach składkowych i nieskładkowych na formularzu ERP-6.
Do wniosku należy dołączyć dokumentację potwierdzającą okresy opieki, jeżeli ZUS nie posiada jej w aktach. Mogą to być między innymi:
- odpisy aktów urodzenia dzieci;
- świadectwa pracy lub zaświadczenia od pracodawców potwierdzające urlopy wychowawcze;
- oświadczenia o sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem, jeśli rodzic nie wykonywał w tym czasie pracy;
- dodatkowe dokumenty potwierdzające konieczność opieki nad dzieckiem ze względu na stan zdrowia, jeśli mają zastosowanie.
Wniosek o ponowne ustalenie kapitału początkowego można złożyć w dowolnym momencie, również po przejściu na emeryturę. Dokumenty przyjmowane są w placówkach ZUS, za pośrednictwem poczty oraz w odpowiednim zakresie elektronicznie.
Jeżeli przeliczenie wpłynie na wysokość już pobieranej emerytury, nowe świadczenie co do zasady przysługuje od miesiąca złożenia wniosku. Nie należy więc oczekiwać automatycznego wyrównania za wszystkie wcześniejsze lata.
Nie ma jednej gwarantowanej kwoty podwyżki. Jej wysokość zależy od indywidualnej historii ubezpieczenia, długości okresów opieki oraz dotychczasowej wartości kapitału początkowego.
Szczegółowe informacje o zasadach przeliczania świadczeń można znaleźć na oficjalnej stronie ZUS.
