Wynajmujesz mieszkanie? Od 2027 roku sam PESEL może nie wystarczyć
Od 1 stycznia 2027 r. część właścicieli mieszkań na wynajem będzie musiała uzyskać NIP i zacząć wystawiać faktury w KSeF. Obowiązek nie obejmie jednak typowego najmu studentowi, rodzinie lub innej osobie prywatnej. Wyjaśniamy, kogo obejmą nowe formalności i co trzeba przygotować przed styczniem.
Nowe zasady mogą zaskoczyć osoby, które nie prowadzą firmy i są przekonane, że KSeF w ogóle ich nie dotyczy. Można wynajmować jedno mieszkanie, nie mieć działalności gospodarczej i płacić ryczałt od najmu, a mimo to w przepisach o VAT być traktowanym jak podatnik. Powód jest prosty: fiskus uznaje pobieranie czynszu za odpłatną usługę. Dlatego w niektórych umowach właściciel musi wystawić fakturę, choć prywatnie nie prowadzi firmy.
Nie oznacza to, że każdy wynajmujący będzie musiał wejść do Krajowego Systemu e-Faktur. O nowych formalnościach zdecyduje przede wszystkim to, w jakiej roli występuje najemca i czy zażąda faktury.
Wynajmujesz osobie prywatnej? KSeF nie będzie obowiązkowy
Jeżeli właściciel wynajmuje mieszkanie osobie prywatnej, nie musi wystawiać faktury nawet wtedy, gdy lokator o nią poprosi. Może zrobić to dobrowolnie, ale taki dokument nie jest objęty obowiązkowym KSeF.
Co ważne, samo prowadzenie działalności przez lokatora jeszcze niczego nie przesądza. Przedsiębiorca, który wynajmuje mieszkanie prywatnie dla siebie lub rodziny, występuje w tej umowie jako zwykły konsument. Nie ma znaczenia, że prowadzi firmę pod innym adresem.
Najprościej widać to na przykładzie pracownika. Właściciel wynajmujący mieszkanie bezpośrednio pracownikowi zawiera umowę z konsumentem, nawet jeśli pracodawca pomaga mu opłacać czynsz. Jeśli jednak najemcą jest firma, która udostępnia lokal pracownikowi, mamy najem na rzecz przedsiębiorcy. Nie ma przy tym znaczenia, że w mieszkaniu nie jest prowadzona działalność gospodarcza.
Jeżeli właściciel korzysta ze zwolnienia z VAT, a firma zażąda faktury, od 1 stycznia 2027 r. dokument będzie trzeba wystawić w KSeF.

Faktura w KSeF oznacza NIP dla właściciela
Osoba rozliczająca wyłącznie najem prywatny często posługuje się wobec urzędu skarbowego numerem PESEL. Do wystawienia faktury w KSeF potrzebny będzie jednak NIP. Samo uzyskanie tego numeru nie oznacza założenia firmy ani konieczności wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Aby go otrzymać, właściciel powinien złożyć formularz NIP-7. W wyjaśnieniach dotyczących wynajmu lokalu osobie prawnej Ministerstwo Finansów wskazuje również formularz VAT-R. Jego złożenie nie oznacza automatycznie, że do czynszu trzeba będzie doliczać VAT. Wynajmujący może nadal korzystać ze zwolnienia, jeśli spełnia jego warunki.
Do końca 2026 r. obowiązuje jeszcze wyjątek od obowiązkowego KSeF. Jeżeli łączna wartość sprzedaży brutto udokumentowanej fakturami, które powinny trafić do systemu, nie przekracza w danym miesiącu 10 tys. zł, można wystawiać je poza KSeF – na papierze albo elektronicznie. Od 1 stycznia 2027 r. ten wyjątek jednak zniknie.
Przy kilku właścicielach jedna faktura może nie wystarczyć
Gdy wynajmowana nieruchomość należy do kilku osób, każdy współwłaściciel może być zobowiązany do wystawienia faktury na swoją część czynszu. Tak wynika z interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 listopada 2026 r. Sprawa dotyczyła nieruchomości wynajmowanej firmie, która należała w równych częściach do trojga osób. Jedna ze współwłaścicielek miała pełnomocnictwo do zarządzania lokalem, pobierania całego czynszu i wystawiania jednego rachunku.
Skarbówka uznała jednak, że pełnomocnictwo nie zmienia sposobu rozliczenia. Jeżeli najemca zażąda faktury, każdy współwłaściciel powinien udokumentować swoją część czynszu. Od stycznia 2027 r. każda z tych osób będzie więc potrzebowała własnego NIP i osobnej faktury wystawionej w KSeF.
Techniczną obsługą systemu może zająć się jeden z właścicieli albo księgowa. Na każdej fakturze musi jednak widnieć właściwy współwłaściciel, a dokument może obejmować wyłącznie przypadającą na niego część czynszu.
Te formalności warto załatwić przed styczniem
Właściciel mieszkania powinien najpierw zajrzeć do umowy i ustalić, czy najemca występuje w niej prywatnie, czy jako firma oraz czy będzie oczekiwał faktur w 2027 r. Jeśli najem jest rozliczany w działalności, przed styczniem warto:
- złożyć NIP-7, jeśli właściciel posługuje się dotąd wyłącznie numerem PESEL,
- sprawdzić we właściwym urzędzie skarbowym, czy potrzebne jest również zgłoszenie VAT-R,
- przygotować dostęp do KSeF albo upoważnić księgową do wystawiania faktur,
- przy współwłasności ustalić część czynszu przypadającą na każdą osobę,
- uzgodnić, kto będzie technicznie obsługiwał faktury w systemie.
Najważniejsze pytanie nie brzmi więc: „Czy mam mieszkanie na wynajem?”, ale: „Kto jest najemcą w tej umowie i czy rozlicza ją jako firma?”. Jeżeli po drugiej stronie znajduje się przedsiębiorca oczekujący faktury za najem związany z prowadzoną przez niego działalnością, pozostawienie formalności na styczeń może utrudnić terminowe wystawienie dokumentu.