Wielkie zmiany w L4 od 1 stycznia 2027 roku. Rząd podjął decyzję

Reforma ma znaczenie przede wszystkim dla osób, które łączą różne formy zatrudnienia i wykonują obowiązki o odmiennym charakterze. Zmiana została przewidziana w ustawie z 18 grudnia 2025 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił już, na czym będą polegały nowe rozwiązania i kto będzie mógł z nich skorzystać.

L4 od 1 stycznia 2027 roku. Można będzie pracować w jednej firmie i chorować w drugiej

Dotychczas osoba podlegająca ubezpieczeniu chorobowemu z kilku tytułów, u której lekarz stwierdził niezdolność do pracy, otrzymywała odrębne zwolnienia dla każdego z tych tytułów. W praktyce oznaczało to, że choroba obejmowała wszystkie miejsca zatrudnienia, nawet jeżeli charakter wykonywanych obowiązków był zupełnie inny. Od 1 stycznia 2027 roku pojawi się w tym zakresie istotny wyjątek. Zgodnie z nowymi przepisami lekarz, na żądanie ubezpieczonego, nie będzie musiał wystawiać zwolnienia dla konkretnego tytułu ubezpieczenia, jeżeli rodzaj wykonywanej w jego ramach pracy pozwala na dalsze świadczenie obowiązków. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje tu między innymi sytuację osoby zatrudnionej u jednego pracodawcy na umowie o pracę, a u drugiego wykonującej umowę-zlecenie.

Przykładowo pracownik wykonujący na co dzień obowiązki fizyczne może zachorować w sposób uniemożliwiający mu dalsze wykonywanie tej pracy. Jeżeli jednak jednocześnie realizuje zlecenia polegające na pracy przy komputerze, a jego stan zdrowia pozwala na kontynuowanie takich czynności, nowe regulacje umożliwią wystawienie zwolnienia tylko z pierwszego tytułu. Nie oznacza to automatycznego prawa do pracy w drugim miejscu. Decydujące znaczenie będzie miał charakter obowiązków oraz ocena lekarza. Ubezpieczony będzie również zobowiązany poinformować płatnika składek o okresie zwolnienia wystawionego z innego tytułu. Zmiana nie dotyczy wyłącznie osób posiadających dwa etaty, ale również tych, którzy łączą różne formy zatrudnienia objęte ubezpieczeniem chorobowym.

Praca podczas L4. Nie każdy będzie mógł skorzystać z nowych przepisów

Nowe regulacje nie oznaczają, że od stycznia 2027 roku każdy pracownik będzie mógł swobodnie dorabiać podczas zwolnienia lekarskiego. Możliwość wykonywania obowiązków w jednym miejscu przy jednoczesnym korzystaniu z L4 w drugim będzie uzależniona od rodzaju pracy i stanu zdrowia ubezpieczonego. Istotne jest to, czy choroba rzeczywiście uniemożliwia wykonywanie konkretnych obowiązków. Sam fakt posiadania dwóch umów lub dwóch tytułów ubezpieczenia nie wystarczy, aby skorzystać z wyjątku. Lekarz będzie musiał uwzględnić okoliczności konkretnego przypadku. Osoba wykonująca ciężką pracę fizyczną i dodatkowo zajmująca się pracą biurową może znajdować się w innej sytuacji niż pracownik wykonujący dwa podobne rodzaje obowiązków. W tym drugim przypadku choroba może wykluczać możliwość kontynuowania obu aktywności.

Warto też odróżnić nowe zasady dotyczące kilku miejsc zatrudnienia od przepisów regulujących wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego. Te ostatnie zostały zmienione już 13 kwietnia 2026 roku. Doprecyzowano wówczas pojęcie pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. ZUS wyjaśnia, że praca zarobkowa obejmuje czynności mające charakter zarobkowy, niezależnie od podstawy prawnej ich wykonywania. Wyjątek stanowią czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Nie można jednak uznać za taką okoliczność samego polecenia pracodawcy. Przepisy dopuszczają również zwykłe czynności życia codziennego, takie jak wyjście po podstawowe zakupy czy do apteki, jeśli sytuacja tego wymaga. Nie oznacza to jednak, że każde odebranie telefonu służbowego lub odpisanie na wiadomość automatycznie będzie dozwolone. Każdy przypadek może być oceniany z uwzględnieniem jego okoliczności.

Utrata zasiłku chorobowego za złamanie zasad. ZUS będzie mógł przeprowadzić kontrolę

Osoby korzystające ze zwolnienia lekarskiego nadal będą musiały przestrzegać zasad dotyczących jego prawidłowego wykorzystywania. Zgodnie z przepisami ubezpieczony może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeżeli w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem L4. Wyjątki dotyczące incydentalnych czynności i zwykłych aktywności dnia codziennego nie dają przy tym ogólnego przyzwolenia na dorabianie podczas choroby. Istotne będzie to, czy dana czynność rzeczywiście miała wyjątkowy charakter i czy nie utrudniała leczenia lub rekonwalescencji. W przypadku nowych zasad obowiązujących od 2027 roku sytuacja będzie inna: wykonywanie pracy na podstawie tytułu, dla którego lekarz nie wystawił zwolnienia, będzie możliwe pod warunkiem spełnienia ustawowych przesłanek.

Zmiany przewidują również nowe zasady dotyczące okresu zasiłkowego. Od 1 stycznia 2027 roku będzie ustalany jeden okres zasiłkowy niezależnie od liczby tytułów ubezpieczenia chorobowego. Oznacza to, że okresy niezdolności do pracy związane z różnymi tytułami będą uwzględniane łącznie. Co do zasady limit wynosi 182 dni, a w przypadku niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży lub spowodowanej gruźlicą – 270 dni. Warto więc zwrócić uwagę nie tylko na możliwość korzystania z L4 w jednym miejscu zatrudnienia, ale również na sposób rozliczania okresów choroby. Nowe rozwiązania mają ułatwić sytuację osób wykonujących różne rodzaje pracy, nie znosząc jednocześnie obowiązku wykorzystywania zwolnienia zgodnie z jego przeznaczeniem.