To ostatni moment na skorzystanie z ulgi dla wielu Polaków. Można odliczyć nawet 190 tys. zł

Trudno o bardziej namacalny dowód na to, jak dynamicznie zmienia się otoczenie prawne polskich przedsiębiorstw. Jak wyjaśnia ekspert, choć jeszcze niedawno rządzący zachęcali do dynamicznego zdobywania rynków zbytu, dziś optyka fiskusa uległa gruntownemu przemodelowaniu. 

Od 1 stycznia 2027 r. może zniknąć ważna ulga

Właśnie ważą się losy preferencji, która przez ostatnie lata pozwalała rodzimym wytwórcom na podwójne premiowanie firmowej odwagi handlowej. 22 października 2026 r.

Sejm uchwalił gruntowną nowelizację ustaw o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz od osób prawnych, która formalnie uchyla art. 26gb ustawy o PIT oraz art. 18eb ustawy o CIT. Zaledwie pięć dni później, 27 października, Senat przyjął ustawę bez jakichkolwiek poprawek. Projekt trafił wprost na biurko prezydenta, a nowe regulacje mają wejść w życie już 1 stycznia 2027 r.

Jeżeli głowa państwa nie skorzysta z prawa weta, dotychczasowy mechanizm bezpowrotnie przejdzie do historii. Czym w ogóle jest to rozwiązanie? Ulga na ekspansję, nazywana także ulgą prowzrostową, weszła w życie 1 stycznia 2022 r. jako jeden z nielicznych powszechnie chwalonych elementów Polskiego Ładu.

Pozwala ona podatnikowi odliczyć od podstawy opodatkowania koszty poniesione w celu zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów, które uprzednio zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Mówimy więc o konstrukcji rzadko spotykanej w prawie podatkowym, gdzie ten sam wydatek pomniejsza podstawę opodatkowania dwukrotnie.

Dlaczego resort finansów postanowił zrezygnować z tego instrumentu? W ocenie skutków regulacji urzędnicy wskazali wprost, że preferencja nierzadko dotowała działania, które przedsiębiorcy i tak podjęliby bez wsparcia państwa. Gra toczy się o niemałe pieniądze publiczne, bowiem budżet państwa ma zyskać na tej likwidacji aż 453,2 mln zł w latach 2028-2036.

Korzyść podatkowa pojawi się dopiero w rozliczeniu rocznym

Dotychczasowe statystyki pokazują, że polski biznes potrafił wyciągnąć z tych przepisów realne korzyści. Według oficjalnych danych Ministerstwa Finansów przytoczonych w OSR projektu ustawy, w rozliczeniach za 2024 r. z ulgi skorzystało 615 podatników: 315 podmiotów rozliczających CIT oraz 300 przedsiębiorców na PIT.

Łączna suma odliczeń sięgnęła ok. 179 mln zł, z czego lwia część (136,1 mln zł) zasiliła bilanse spółek kapitałowych, a 43,1 mln zł trafiło do osób fizycznych prowadzących działalność. Z kolei z raportu Grant Thornton „Ulgi na innowacje” wynika, że za rok 2025 preferencję wybrało 574 podatników, odliczając łącznie ok. 180 mln zł. Konstrukcja prawna ma jednak ścisły kaganiec.

Odliczenie obejmuje ściśle określony, zamknięty katalog nakładów: uczestnictwo w targach branżowych, działania promocyjne i informacyjne, adaptację opakowań do wymogów rynkowych czy sporządzanie specjalistycznej dokumentacji handlowej, w tym kosztownych certyfikatów i ofert przetargowych.

O możliwości skorzystania z ulgi może zdecydować m.in. data poniesienia kosztu. Firma, która planuje udział w targach na początku 2027 r. albo kampanię promocyjną nowego produktu, może rozważyć, czy część planowanych działań można zrealizować jeszcze w grudniu i czy związane z nimi wydatki będą kosztami kwalifikującymi się do ulgi za 2026 r. - podkreśla Kamil Fac z Faktura.pl.

Fiskus nie pozwala jednak na pełną dowolność. Kosztem kwalifikowanym nie są wynagrodzenia handlowców ani pracowników marketingu. Co więcej, odliczenie przysługuje wyłącznie wytwórcom produktów, definitywnie wykluczając sektor usługowy, handel cudzym towarem oraz podmioty na ryczałcie ewidencjonowanym.

Najważniejszy haczyk tkwi jednak w przyszłości. Prawodawca wymaga, aby w ciągu dwóch kolejnych lat podatkowych firma bezwzględnie wykazała wzrost przychodów ze sprzedaży produktów bądź pozyskała przychody z zupełnie nowego asortymentu lub rynku zagranicznego.

Jeśli ten warunek nie zostanie dowieziony, odliczoną sumę trzeba będzie zwrócić fiskusowi wraz z należnym dochodem. Likwidacja przepisów od 2027 r. wcale nie zwalnia z tego rygoru, przez co beneficjenci tegorocznych rozliczeń pozostaną na celowniku kontrolerów aż do końca 2028 r.

Zobacz też: Tak tytułujesz przelewy? Możesz ściągnąć na siebie niepotrzebne problemy

Firmy mogą odliczyć nawet 190 tys. zł

Dla kogo gra jest warta świeczki w ostatnich tygodniach roku? Ustawowy limit odliczenia wynosi okrągły 1 mln zł rocznie. Przy standardowej 19-procentowej stawce podatku liniowego lub podatku dochodowego od osób prawnych oznacza to oszczędność rzędu nawet 190 tys. zł czystego zysku zatrzymanego w kasie przedsiębiorstwa.

Na dotychczasowych regułach w rozliczeniu uwzględnione zostaną jednak tylko te koszty, które podatnik faktycznie poniesie do 31 grudnia 2026 r. Firma, która planowała wystawienie stoiska na międzynarodowych targach w pierwszym kwartale 2027 r. albo uruchomienie kampanii certyfikacyjnej, musi zatem błyskawicznie przekalkulować, czy opłaca się przyspieszyć płatności na bieżący grudzień. W uldze podatkowej dla firm kluczowy jest bowiem moment powstania kosztu.

Ulga na ekspansję jest przeznaczona dla firm, które są producentami i chcą zwiększyć sprzedaż w kraju lub za granicą. Nie dotyczy odsprzedaży produktów innych producentów ani świadczenia usług. Nie jest też dostępna dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. - wyjaśnia w komentarzu dla BiznesInfo Kamil Fac, wiceprezes Faktura.pl, platformy do księgowości online.

Tyle że w tym miejscu zaczyna się ekonomiczna proza życia, czyli zarządzanie kapitałem obrotowym. Pieniądze na opłacenie faktur targowych czy marketingowych trzeba wyłożyć na stół natychmiast, podczas gdy wymierna tarcza podatkowa zadziała dopiero wiosną 2027 r., po złożeniu zeznania rocznego (do końca marca dla CIT i do końca kwietnia dla PIT).

Tymczasem według danych platformy Faktura.pl w III kwartale 2026 r. odroczony termin płatności miało aż 62,7 proc. faktur wystawianych przez sektor MŚP, podczas gdy rok wcześniej było to 55,3 proc.

Średni termin zapłaty wynosi wprawdzie 13,6 dnia, lecz w realiach produkcyjnych zatory nierzadko przekraczają dwa miesiące. Kto ma zamrożoną gotówkę w należnościach, ten staje przed dylematem: zaciągać drogie finansowanie zewnętrzne, by zyskać ulgę, czy chronić bieżącą płynność.

Przedsiębiorca, który chce skorzystać z ulgi przed końcem roku, powinien najpierw sprawdzić, czy dodatkowe wydatki nie zagrożą płynności firmy. Jeżeli większość sprzedaży odbywa się z odroczonym terminem płatności, część pieniędzy pozostaje zamrożona w wystawionych fakturach. - zaznacza w komentarzu dla BiznesInfo Jacek Rozesłaniec, dyrektor regionalny eFaktor, które specjalizuje się w finansowaniu MŚP.

Warto jednocześnie pamiętać, że nowela kasująca to odliczenie przedłuża równolegle ulgę na robotyzację aż do 2036 r. Dla wielu przetwórców mądre zbalansowanie wydatków między schodzącą ze sceny ekspansją a zyskującą stabilność robotyzacją będzie najważniejszym testem strategicznym tej zimy.