Emeryt przez lata walczył z ZUS i wygrał. Nawet 200 tys. seniorów może mieć podobny problem
Wieloletnia batalia sądowa z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych zakończyła się zwycięstwem emeryta z Jaworzna. Senior udowodnił, że sposób obliczenia jego świadczenia doprowadził do znacznego zaniżenia należnych mu pieniędzy. Prawomocny wyrok pozwolił mu uzyskać jednorazowe wyrównanie oraz wyższą comiesięczną emeryturę. Sprawa może mieć istotne znaczenie dla nawet 200 tys. Polaków, których świadczenia obliczano według zakwestionowanych przepisów. Problem w tym, że pomimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego systemowe rozwiązanie nadal nie zostało wprowadzone.
Przypadek emerytowanego górnika pokazuje, jak duże znaczenie dla wysokości świadczenia mogą mieć przepisy obowiązujące w momencie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę. Dziś część seniorów próbuje odzyskać należne pieniądze na drodze sądowej, podczas gdy rząd pracuje nad rozwiązaniem, które miałoby uporządkować sytuację całej grupy.
ZUS pomniejszał emerytury. Problem dotyczy nawet 200 tys. seniorów
Zasady obliczania emerytur w Polsce zmieniły się istotnie na początku 2013 roku. Wtedy zaczął obowiązywać art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis wprowadził mechanizm, zgodnie z którym podstawę obliczenia emerytury powszechnej pomniejszano o sumę wcześniej pobranych świadczeń emerytalnych.
W praktyce oznaczało to, że osoby korzystające z wcześniejszej emerytury mogły po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego otrzymywać znacznie niższe świadczenie, niż wynikałoby z obliczeń bez takiego potrącenia.
Problem polegał na tym, że część seniorów podjęła decyzję o wcześniejszym zakończeniu aktywności zawodowej jeszcze przed ogłoszeniem nowych przepisów. Nie mogła więc przewidzieć ich późniejszych konsekwencji finansowych.
Sprawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego, który 4 czerwca 2024 roku wydał wyrok o sygnaturze SK 140/20. Trybunał uznał stosowanie tego mechanizmu wobec osób, które złożyły odpowiednie wnioski przed 6 czerwca 2012 roku, za niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji.
Orzeczenie nie zostało jednak opublikowane w Dzienniku Ustaw. ZUS nie stosuje go zatem jako podstawy do automatycznego przeliczania świadczeń, a emeryci coraz częściej decydują się dochodzić swoich praw w sądach.
Według szacunków przytaczanych przez Business Insider podobny problem może dotyczyć nawet 200 tys. osób. Nie oznacza to jednak, że każda z nich automatycznie otrzyma podwyżkę lub wyrównanie.
Senior wygrał z ZUS. Dostał pieniądze i wyższą emeryturę
Jednym z seniorów, którzy zdecydowali się walczyć o wyższe świadczenie, jest pan Andrzej, emerytowany górnik z Jaworzna. Jego historię opisał Business Insider w maju 2026 roku. Mężczyzna przez około 18 lat prowadził różnego rodzaju spory z ZUS, a przełomowe rozstrzygnięcie dotyczące wysokości świadczenia zapadło wiosną 2025 roku.
Senior przez 11 lat pracował w kopalni w Jaworznie. Następnie wyjechał na Węgry, gdzie spędził kolejnych 25 lat, również pracując w górnictwie. O przyznanie emerytury górniczej zaczął ubiegać się w 2007 roku.
Największy problem pojawił się jednak w związku ze sposobem obliczenia późniejszego świadczenia. Według relacji emeryta ZUS pomniejszył podstawę jego emerytury o około 125 tys. zł, uwzględniając wcześniej wypłacone pieniądze.
W rezultacie świadczenie zostało obliczone na poziomie 1230 zł. Mężczyzna twierdził, że powinien otrzymywać około 870 zł więcej miesięcznie.
Sprawa trafiła do sądu. Wiosną 2025 roku zapadł wyrok korzystny dla seniora, który następnie został utrzymany w drugiej instancji. Rozstrzygnięcie stało się prawomocne.
Ostatecznie pan Andrzej otrzymał 18 tys. zł jednorazowego wyrównania za zaniżone świadczenia. ZUS podwyższył również jego comiesięczną emeryturę. Po kolejnych waloryzacjach świadczenie przekroczyło 3 tys. zł brutto.
Wyrok dotyczy indywidualnej sprawy, jednak pokazuje, że zakwestionowanie sposobu obliczenia emerytury może prowadzić zarówno do podwyższenia świadczenia, jak i odzyskania części zaległych pieniędzy.
Kto może otrzymać wyższą emeryturę? Rząd przygotował projekt zmian
Problem nie ogranicza się do byłych górników. Dotyczy również osób z innych grup zawodowych, między innymi nauczycieli, którzy przed laty zdecydowali się skorzystać z wcześniejszej emerytury.
Wśród potencjalnie poszkodowanych wymieniane są przede wszystkim kobiety urodzone w latach 1949-1959 oraz mężczyźni z roczników 1949-1952 i 1954. Kluczowe znaczenie ma jednak nie sam rocznik, lecz moment złożenia wniosku o wcześniejsze świadczenie oraz sposób późniejszego obliczenia emerytury powszechnej.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt ustawy oznaczony numerem UD204. Najnowsza wersja dokumentu, opublikowana w lipcu 2026 roku, zakłada wprowadzenie specjalnego zwiększenia emerytury dla uprawnionych osób.
Według projektowanych rozwiązań ZUS miałby ustalać wysokość zwiększenia z urzędu, bez konieczności składania dodatkowego wniosku. Przewidziano rozpoczęcie wypłat od maja 2027 roku, jednak termin ten nie jest jeszcze obowiązującym prawem.
Projekt nie przewiduje powszechnego wypłacania wyrównań za wszystkie wcześniejsze lata. To istotna różnica w porównaniu z indywidualnymi sprawami sądowymi, w których seniorzy mogą dochodzić również zaległych świadczeń.
Na 9 listopada 2026 roku projekt nadal pozostaje na etapie prac rządowych i nie został uchwalony.
Osoby podejrzewające, że ich emerytura została zaniżona, mogą zwrócić się do ZUS o ponowne ustalenie wysokości świadczenia. W razie otrzymania decyzji odmownej co do zasady przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie miesiąca od jej doręczenia, składane za pośrednictwem ZUS.
Nie ma jednak gwarancji korzystnego rozstrzygnięcia. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy dat, dokumentów emerytalnych i podstaw prawnych.
