Ruszają kontrole, urzędnicy zapukają do drzwi domów. Sprawdzą 1 dokument
Właściciele nieruchomości w Polsce muszą pamiętać o obowiązkach związanych z efektywnością energetyczną budynków. Przepisy przewidują zarówno konieczność przygotowania określonych dokumentów, jak i okresowe kontrole wybranych instalacji grzewczych. Niedopełnienie obowiązków może oznaczać dodatkowe wydatki, a w niektórych przypadkach również karę finansową. Nie wszyscy właściciele domów i mieszkań podlegają jednak takim samym wymaganiom, dlatego warto sprawdzić, kiedy konieczne jest przygotowanie dokumentacji i przeprowadzenie kontroli.
Choć część regulacji obowiązuje już od kilku lat, nadal pojawiają się wątpliwości dotyczące ich stosowania. Szczególnie istotne jest rozróżnienie dwóch obowiązków, które często są ze sobą mylone. Od tego zależy zarówno zakres wymaganych formalności, jak i ewentualne koszty.
Efektywność energetyczna budynków w Polsce. Właściciele mają nowe obowiązki
Koszty ogrzewania stanowią jedną z najważniejszych pozycji w budżetach gospodarstw domowych, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Wysokość rachunków zależy nie tylko od cen energii, lecz także od stanu technicznego budynku, jakości izolacji oraz sprawności instalacji grzewczej.
Właśnie dlatego coraz większe znaczenie mają regulacje dotyczące efektywności energetycznej nieruchomości. Ich celem jest ograniczanie zużycia energii, poprawa standardów technicznych budynków oraz zapewnienie kupującym i najemcom informacji o przewidywanych kosztach eksploatacji.
W Polsce podstawowe zasady w tym zakresie określa ustawa z 29 sierpnia 2014 roku o charakterystyce energetycznej budynków. Istotne zmiany weszły w życie 28 kwietnia 2023 roku, rozszerzając część obowiązków dotyczących dokumentacji i kontroli technicznych.

Jak wyjaśnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii, przepisy obejmują zarówno sporządzanie świadectw charakterystyki energetycznej, jak i okresową ocenę określonych systemów ogrzewania oraz klimatyzacji.
Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel mieszkania musi regularnie zamawiać wszystkie te usługi. Zakres obowiązków zależy między innymi od sposobu wykorzystywania nieruchomości oraz parametrów znajdujących się w niej instalacji.
Szczególne znaczenie ma rozróżnienie świadectwa energetycznego od kontroli systemu grzewczego. Choć obie procedury wynikają z tej samej ustawy, dotyczą innych kwestii i nie należy traktować ich zamiennie.
Świadectwo energetyczne kosztuje kilkaset złotych. Kto musi mieć dokument?
Świadectwo charakterystyki energetycznej to dokument określający zapotrzebowanie budynku lub mieszkania na energię potrzebną między innymi do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody. Dzięki niemu można oszacować, jak energochłonna jest nieruchomość.
Obowiązek sporządzenia i przekazania świadectwa dotyczy przede wszystkim właścicieli sprzedających lub wynajmujących nieruchomość. Dokument jest również wymagany przy zakończeniu budowy i ubieganiu się o pozwolenie na użytkowanie, z przewidzianymi ustawowo wyjątkami.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyjaśnia, że właściciel istniejącego domu lub mieszkania wykorzystywanego wyłącznie na własne potrzeby nie musi sporządzać świadectwa, jeśli nie planuje jego sprzedaży ani wynajmu.

Przygotowanie dokumentu jest usługą odpłatną. Jak podaje Interia Biznes, koszt może wynosić około 399-500 zł, choć ostateczna cena zależy między innymi od wielkości nieruchomości, jej lokalizacji i wybranego wykonawcy. Nie jest to jednak opłata urzędowa o ustawowo określonej wysokości.
Świadectwo może sporządzić wyłącznie osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia i wpisana do centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków.
Dokument zachowuje ważność przez 10 lat, chyba że wcześniej przeprowadzono prace wpływające na charakterystykę energetyczną nieruchomości, na przykład wymianę okien, docieplenie budynku lub zmianę źródła ogrzewania.
Za niedopełnienie obowiązku przekazania świadectwa przy sprzedaży lub wynajmie grozi grzywna. Zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu wykroczeń może ona wynieść do 5000 zł. Nie jest jednak nakładana automatycznie na każdego właściciela, który nie posiada dokumentu.
Zobacz też: W grudniu seniorzy otrzymają 2 emerytury. Jest komunikat ZUS, zyska ta grupa
Kontrole systemów grzewczych. Jak często trzeba sprawdzać instalacje?
Odrębnym obowiązkiem wynikającym z ustawy są okresowe kontrole systemów ogrzewania. Ich celem jest ocena stanu technicznego instalacji, jej efektywności energetycznej oraz dopasowania mocy urządzeń do potrzeb budynku.
Częstotliwość kontroli zależy od rodzaju systemu grzewczego, mocy urządzeń oraz wykorzystywanego paliwa. Zgodnie z przepisami obowiązują następujące terminy:
- co najmniej raz na 2 lata - kotły na paliwo stałe lub ciekłe o mocy przekraczającej 100 kW;
- co najmniej raz na 3 lata - pozostałe wskazane w ustawie źródła ciepła i systemy ogrzewania o sumarycznej mocy przekraczającej 70 kW;
- co najmniej raz na 4 lata - kotły gazowe o mocy przekraczającej 100 kW;
- co najmniej raz na 5 lat - kotły o mocy od 20 do 100 kW.
Warto podkreślić, że obowiązek nie dotyczy automatycznie wszystkich instalacji domowych. Przykładowo, właściciel budynku z kotłem o mocy poniżej 20 kW nie podlega okresowej kontroli tego urządzenia na podstawie wskazanego przepisu.
Kontrolę może przeprowadzić wyłącznie specjalista wpisany do odpowiedniego wykazu prowadzonego przez ministerstwo. Po wykonaniu czynności sporządzany jest protokół dokumentujący stan instalacji i wyniki oceny.
Niewykonanie wymaganej kontroli może skutkować grzywną. Trzeba jednak zaznaczyć, że kontrola systemu grzewczego nie jest tym samym co sprawdzenie, czy właściciel zapłacił za świadectwo energetyczne. Są to dwa odrębne obowiązki.
Szczegółowe informacje dotyczące dokumentów oraz zasad wykonywania kontroli dostępne są na stronie Ministerstwa Rozwoju i Technologii.
