Nowa opłata za elektronikę weszła w życie. Klienci mogą odczuć zmiany w cenach
Od 13 listopada 2026 roku w Polsce obowiązują nowe zasady naliczania opłaty reprograficznej. Zmiany obejmują popularne urządzenia elektroniczne, w tym smartfony, laptopy, komputery i wybrane telewizory. Nowelizacja rozporządzenia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozszerza katalog sprzętów objętych dodatkowym obciążeniem, które ma zapewniać pieniądze twórcom i właścicielom praw do utworów. Chociaż opłata formalnie dotyczy producentów i importerów, pojawiają się obawy, że jej koszt zostanie uwzględniony w cenach detalicznych. Nowe przepisy weszły w życie tuż przed okresem intensywnych zakupów elektroniki.
Wprowadzone rozwiązanie nie jest całkowicie nową daniną. Podobny mechanizm funkcjonuje w polskim prawie od ponad trzech dekad, jednak dotychczas obejmował przede wszystkim starsze urządzenia i nośniki danych. Teraz ustawodawca postanowił dostosować katalog produktów do współczesnych sposobów korzystania z muzyki, filmów i innych treści
Opłata reprograficzna w Polsce. Dlaczego pobiera się pieniądze od elektroniki?
Opłata reprograficzna funkcjonuje w polskim prawie od 1994 roku. Jej podstawowym celem jest zapewnienie twórcom rekompensaty za możliwość legalnego kopiowania chronionych prawem autorskim utworów na własny użytek.
Obowiązujące przepisy umożliwiają bowiem korzystanie z niektórych rozpowszechnionych treści w ramach dozwolonego użytku osobistego. W określonych warunkach można na przykład sporządzić kopię legalnie nabytego utworu muzycznego lub filmu bez konieczności uzyskiwania odrębnej zgody właściciela praw.
Opłata ma rekompensować uprawnionym korzystanie z tej możliwości. Nie jest przy tym uzależniona od tego, czy konkretny nabywca rzeczywiście kopiuje utwory.
Przez wiele lat katalog urządzeń objętych opłatą pozostawał niedostosowany do rozwoju technologii. Uwzględniał między innymi magnetowidy, odtwarzacze MP3 oraz płyty CD i DVD. Nie obejmował natomiast większości popularnych urządzeń służących obecnie do przechowywania plików cyfrowych.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoczęło prace nad zmianami, argumentując, że dotychczasowe regulacje ograniczały wysokość rekompensat wypłacanych twórcom.
30 kwietnia 2026 roku ministra kultury Marta Cienkowska podpisała nowelizację rozporządzenia. Dokument opublikowano w Dzienniku Ustaw 12 maja, a nowe przepisy weszły w życie 13 listopada.
Zmniejszono jednocześnie liczbę kategorii urządzeń i nośników objętych systemem opłat z 65 do 19.
Smartfon, laptop i telewizor z dodatkową opłatą. Nowe przepisy już obowiązują
Najważniejszą zmianą jest rozszerzenie katalogu produktów objętych opłatą reprograficzną o urządzenia powszechnie wykorzystywane przez konsumentów.
Zgodnie z rozporządzeniem opłata wynosi 1 proc. ceny netto sprzedaży przez producenta lub importera w przypadku telefonów komórkowych, w tym smartfonów, wyposażonych we wbudowaną pamięć o pojemności co najmniej 32 GB.
Taka sama stawka obowiązuje dla tabletów z pamięcią od 32 GB, komputerów stacjonarnych i laptopów.
Opłatą objęto również telewizory oraz dekodery wyposażone we wbudowaną pamięć lub funkcję nagrywania na zewnętrznym nośniku. Także w ich przypadku stawka wynosi 1 proc.
Nowe zasady dotyczą ponadto dysków HDD i SSD, pendrive'ów oraz kart pamięci, od których przewidziano opłatę w wysokości 1 proc. ceny netto sprzedaży.
Inne stawki obowiązują w przypadku urządzeń wykorzystywanych do kopiowania dokumentów. Dla drukarek atramentowych i laserowych wynoszą one 1,5 proc., natomiast dla skanerów, kopiarek i określonych urządzeń wielofunkcyjnych - 2 proc.
Opłata od papieru formatu A3 i A4 wynosi 0,75 proc. Szczegółowy wykaz zawiera załącznik do rozporządzenia opublikowanego w Dzienniku Ustaw pod pozycją 626.
Co ważne, nowe regulacje nie oznaczają, że osoba kupująca smartfon czy telewizor musi samodzielnie odprowadzić dodatkową należność.
Obowiązek jej uiszczenia spoczywa na producentach i importerach urządzeń. Nie przesądza to jednak, kto ostatecznie poniesie ekonomiczny koszt zmiany.
Zobacz też: Ile trzeba zarabiać, żeby dostawać 5 tys. zł emerytury? Wyliczenia mogą zaskoczyć
Czy elektronika podrożeje? Wiadomo, do kogo trafią pieniądze z opłat
Choć opłata reprograficzna nie jest pobierana bezpośrednio od klientów sklepów, przedsiębiorcy mogą uwzględniać ją w swoich kosztach działalności. W konsekwencji część obciążenia może zostać przeniesiona na ceny detaliczne elektroniki.
Przykładowo, jeżeli producent lub importer sprzedaje urządzenie objęte stawką 1 proc. za 3000 zł netto, należna opłata wynosi 30 zł. Nie oznacza to jednak automatycznie, że cena urządzenia na sklepowej półce wzrośnie dokładnie o tę kwotę.
Ostateczny poziom cen zależy między innymi od polityki producentów, importerów i sprzedawców oraz sytuacji konkurencyjnej na rynku.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego szacowało wcześniej, że dzięki nowelizacji do twórców może trafiać dodatkowo od 150 do 200 mln zł rocznie.
Środki nie zasilają budżetu państwa. Są pobierane i dzielone przez uprawnione organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i pokrewnymi, w tym między innymi ZAiKS, Stowarzyszenie Filmowców Polskich i organizacje reprezentujące wydawców.
Nowe rozwiązanie wzbudziło jednak kontrowersje. W sierpniu Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę na wątpliwości dotyczące wysokości opłat, zwłaszcza w sytuacji, gdy konsumenci płacą już abonamenty za korzystanie z serwisów streamingowych.
RPO postulował zbadanie rzeczywistej skali kopiowania utworów na nowoczesnych urządzeniach i rozważenie odpowiedniego dostosowania stawek.
Ministerstwo Kultury odpowiedziało, że nie widzi podstaw do zmiany wysokości opłat wyłącznie z przyczyn przedstawionych w wystąpieniu, ale zapowiedziało monitorowanie funkcjonowania systemu.
Na razie nie wiadomo, w jakim stopniu nowe przepisy wpłyną na ceny smartfonów, laptopów i telewizorów. Ich rzeczywiste skutki będzie można ocenić po dłuższym okresie obowiązywania regulacji.
