biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Finanse > Emerytura wpłynęła po śmierci bliskiego. Czy rodzina musi oddać pieniądze?
Przemysław  Pruchniewicz
Przemysław Pruchniewicz 20.11.2026 08:36

Emerytura wpłynęła po śmierci bliskiego. Czy rodzina musi oddać pieniądze?

Emerytura wpłynęła po śmierci bliskiego. Czy rodzina musi oddać pieniądze?
Fot. Shutterstock / TannySolt

Kilka dni po śmierci żony na wspólne konto wpłynęło 4900 zł emerytury, a ZUS zażądał od wdowca zwrotu całej kwoty. Mężczyzna poszedł do sądu i wygrał, ponieważ Zakład wiedział o zgonie jeszcze przed wykonaniem przelewu. Wyjaśniamy, kiedy rodzina może otrzymać pieniądze należne zmarłemu, kiedy powinna je zwrócić i dlaczego sama data wpływu na konto nie rozstrzyga sprawy.

Emerytka zmarła 25 września 2025 roku. Dzień później informacja o jej śmierci została automatycznie pobrana przez ZUS z rejestru PESEL. Mimo to 30 września na wspólne konto małżonków wpłynęło 4900,02 zł. Data przelewu mogła sugerować, że była to należność za wrzesień. W rzeczywistości emerytura dotyczyła października, a jej termin wypłaty przypadał na pierwszy dzień miesiąca. Ponieważ kobieta zmarła we wrześniu, świadczenie za kolejny miesiąc już jej nie przysługiwało.

ZUS wiedział o śmierci cztery dni przed przelewem

Zakład uznał, że pieniądze pobrał członek rodziny, który nie był uprawniony do świadczenia i w styczniu 2026 roku nakazał wdowcowi zwrot całej kwoty. Mężczyzna odwołał się od decyzji.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga potwierdził, że emerytura za październik była świadczeniem nienależnym. Mimo to uznał, że ZUS nie może żądać jej zwrotu od wdowca.

Przepisy pozwalają obciążyć osobę trzecią zwrotem pieniędzy, jeżeli świadczenie trafiło do niej z przyczyn niezależnych od ZUS. W tej sprawie ten warunek nie został spełniony. Zakład wiedział o śmierci emerytki już 26 września, a przelew zrealizował cztery dni później.

ZUS tłumaczył, że lista wypłat została zamknięta 19 września, czyli jeszcze przed śmiercią kobiety. Sąd uznał jednak, że wewnętrzne procedury księgowe nie usprawiedliwiają braku reakcji. To Zakład powinien tak zorganizować pracę, aby mógł zatrzymać świadczenie, do którego prawo już wygasło.
 

Emerytura wpłynęła po śmierci bliskiego. Czy rodzina musi oddać pieniądze?
Fot. Shutterstock / Lysenko Andrii

Liczy się miesiąc, za który wypłacono emeryturę

Śmierć emeryta lub rencisty powoduje ustanie prawa do świadczenia. Pieniądze należą się jednak również za miesiąc, w którym doszło do śmierci. Jeżeli emeryt zmarł we wrześniu, jego rodzina może ubiegać się o niewypłaconą emeryturę za wrzesień. Świadczenie za październik co do zasady już się nie należy.

Dlatego sama data zaksięgowania pieniędzy nie daje odpowiedzi, czy przelew trzeba zwrócić. Pod koniec miesiąca na rachunek może wpłynąć emerytura przeznaczona już na kolejny miesiąc. Informacji o okresie, którego dotyczy wypłata, należy szukać w opisie przelewu, decyzji emerytalnej i piśmie otrzymanym z ZUS.

Jeżeli należna emerytura za miesiąc śmierci nie została wypłacona, rodzina może wystąpić o tzw. niezrealizowane świadczenie. W pierwszej kolejności prawo mają do niego małżonek i dzieci, którzy prowadzili ze zmarłym wspólne gospodarstwo domowe. W określonych sytuacjach pieniądze mogą otrzymać także małżonek lub dzieci mieszkający osobno oraz inni uprawnieni członkowie rodziny.

Wniosek ENS należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od śmierci. Po przekroczeniu tego terminu roszczenie zasadniczo wygasa.

Wspólne konto nie przesądza, do kogo należą pieniądze

W opisywanej sprawie świadczenie wpłynęło na konto, którego współwłaścicielem był wdowiec. Bank odmówił zwrócenia pieniędzy bezpośrednio do ZUS właśnie ze względu na drugiego właściciela rachunku. Wtedy Zakład wydał decyzję zobowiązującą mężczyznę do oddania 4900,02 zł.

Samo wspólne konto nie oznacza jednak, że małżonek automatycznie nabywa prawo do emerytury wypłaconej po śmierci drugiej osoby. Nie przesądza również, że zawsze będzie zobowiązany ją zwrócić. Trzeba ustalić, za jaki miesiąc wypłacono pieniądze, kto faktycznie nimi dysponował i czy ZUS mógł zapobiec błędnemu przelewowi.

Zanim oddasz pieniądze, sprawdź daty i decyzję ZUS

Po otrzymaniu przelewu na konto zmarłego najlepiej nie wydawać pieniędzy do czasu wyjaśnienia sprawy. Należy sprawdzić opis transakcji, miesiąc objęty świadczeniem, datę śmierci oraz dzień, w którym ZUS został o niej powiadomiony. Warto zachować akt zgonu, potwierdzenie złożenia wniosku o zasiłek pogrzebowy i korespondencję z Zakładem.

Jeśli ZUS żąda zwrotu, powinien wydać formalną decyzję. Odwołanie można złożyć za pośrednictwem oddziału, który ją wydał, do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Termin wynosi miesiąc od doręczenia decyzji.

Wyrok z Warszawy nie daje rodzinom ogólnego prawa do zatrzymywania takich świadczeń. Pokazuje natomiast, że decyzja ZUS nie zawsze kończy sprawę, zwłaszcza gdy Zakład wiedział o śmierci przed wypłatą. Najpierw trzeba ustalić, za jaki okres wypłacono świadczenie i czy błąd powstał po stronie ZUS.

Nie przegap nowości, obserwuj nas w Google Discover
Obserwuj
Przemysław  Pruchniewicz
O autorze
Przemysław Pruchniewicz
Redaktor BiznesINFO

Dziennikarz i wydawca z ponad 25-letnim doświadczeniem w prasie drukowanej i mediach internetowych. Pracował m.in. dla Onet.pl, „Polityki”, „Przeglądu”, „Polish Express”, „Panoramy Leszczyńskiej” i „Gazety Poznańskiej”. Przez kilkanaście lat kierował redakcjami internetowymi, odpowiadając za ich rozwój i codzienną działalność. Autor newsów, wywiadów i reportaży. Laureat Nagrody Dziennikarskiej Press Clubu za reportaż, nominowany również do Nagrody Dziennikarskiej Parlamentu Europejskiego w kategorii Internet. Pasjonat WordPressa, biegów długodystansowych, literatury faktu, muzyki alternatywnej i kina bez popcornu.

Zobacz wszystkie artykuły autora >
Wybór Redakcji
BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: