biznes finanse video praca handel Eko Energetyka polska i świat O nas
Obserwuj nas na:
BiznesINFO.pl > Finanse > Rekord upadłości konsumenckich. Wniosek kosztuje 30 zł, prawdziwy rachunek przychodzi później
Przemysław  Pruchniewicz
Przemysław Pruchniewicz 19.11.2026 16:24

Rekord upadłości konsumenckich. Wniosek kosztuje 30 zł, prawdziwy rachunek przychodzi później

Rekord upadłości konsumenckich. Wniosek kosztuje 30 zł, prawdziwy rachunek przychodzi później
Fot. Shutterstock / Pormezz

Tylko w październiku sądy ogłosiły upadłość ponad 2,3 tys. osób – najwięcej w jednym miesiącu. Dla wielu zadłużonych to szansa na wyrwanie się z pętli niespłacanych rat, telefonów windykatorów i egzekucji. Nowe otwarcie nie przychodzi jednak od razu i może wymagać oddania dorobku oraz wieloletniego wykonywania planu spłaty. Wyjaśniamy, kiedy oddłużenie naprawdę pomaga i co dłużnik może stracić po drodze. 

Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej naliczył w październiku 2325 ogłoszonych upadłości konsumenckich, a skalę potwierdza niezależna analiza publicznych obwieszczeń w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. W ciągu pierwszych dziesięciu miesięcy 2026 roku upadłość ogłoszono wobec blisko 20,7 tys. osób, o ponad 17 proc. więcej niż rok wcześniej.

Nie jest to jednak liczba osób, którym sąd wymazał już długi. Ogłoszenie upadłości dopiero rozpoczyna postępowanie. Z aktualizowanych codziennie danych KRZ24 wynika, że sądy najczęściej ustalają plan spłaty, który dłużnik musi dopiero wykonać. Umorzenie zobowiązań bez takiego planu zdarza się znacznie rzadziej.

Na dalsze rozstrzygnięcie trzeba zwykle poczekać wiele miesięcy. Od ogłoszenia upadłości do ustalenia planu albo umorzenia zobowiązań mija w Polsce przeciętnie ok. 15 miesięcy.

Upadłość nie jest tylko dla osób, które brały chwilówki

„Newsweek” opisał historię Marii, dobrze zarabiającej menedżerki, która po rozwodzie i problemach z poręczonym krewnemu kredytem straciła dwa mieszkania, a nadal miała około 200 tys. zł długu. Sąd ustalił jej plan spłaty na 350 zł miesięcznie przez sześć i pół roku. Dopiero po jego wykonaniu pozostałe długi mogą zostać umorzone.

Ta historia pokazuje, że do niewypłacalności nie zawsze prowadzi jedna nieprzemyślana pożyczka. Czasami wystarczy połączenie utraty dochodu, rozwodu, choroby, poręczonego kredytu albo nieudanego biznesu. Upadłość konsumencką może rozważyć osoba, która nie prowadzi działalności gospodarczej i utraciła zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań. 

Jedna opóźniona rata nie wystarczy, by z niej skorzystać. Prawo przewiduje jednak domniemanie niewypłacalności, gdy zaległości przekraczają trzy miesiące. Z procedury może skorzystać również były przedsiębiorca, jeżeli przed złożeniem wniosku zakończył i wykreślił działalność.

Sądowa opłata za złożenie wniosku o upadłość konsumencką wynosi 30 zł. Niska kwota może jednak stworzyć mylne wrażenie, że jest to tania i prosta procedura. Do kosztów postępowania należą również wynagrodzenie syndyka, wyceny, korespondencja i wydatki związane ze sprzedażą majątku. Pokrywa się je przede wszystkim z pieniędzy uzyskanych w postępowaniu. Gdy majątku brakuje, koszty może tymczasowo ponieść Skarb Państwa, a następnie uwzględnić je w planie spłaty.

Jednak nawet poprawne opłacenie wniosku nie gwarantuje rozpoczęcia postępowania. Dla przykładu Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w ostatnich 12 miesiącach zwrócił 404 spośród 2391 zarejestrowanych wniosków, najczęściej z powodu braków formalnych. Zwrot nie zamyka drogi do upadłości – dokumenty można poprawić i złożyć ponownie – ale wydłuża całą procedurę.
 

Rekord upadłości konsumenckich. Wniosek kosztuje 30 zł, prawdziwy rachunek przychodzi później
Fot. Shutterstock / ParinPix

Mieszkanie może trafić do sprzedaży, choć dług jest dużo niższy

Po ogłoszeniu upadłości majątek dłużnika tworzy tak zwaną masę upadłościową, którą zarządza syndyk. Mogą trafić do niej pieniądze, oszczędności, samochód, wartościowy sprzęt, udziały w nieruchomościach oraz rzeczy nabyte już po rozpoczęciu postępowania. Dłużnik nie może ich samodzielnie sprzedać ani przepisać na bliską osobę.

Nie oznacza to wynoszenia z domu każdego krzesła czy garnka. Wyłączone ze sprzedaży są między innymi podstawowe wyposażenie mieszkania, ubrania, żywność i przedmioty potrzebne do codziennego życia. Samochód może zostać sprzedany, chyba że jest niezbędny ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członka jego rodziny. Chronione mogą być również narzędzia niezbędne do osobistej pracy. Syndyk zajmuje składniki majątku mające realną wartość dla wierzycieli, a nie zwykłe przedmioty potrzebne rodzinie do funkcjonowania. 

Znacznie poważniejsze konsekwencje czekają właściciela domu lub mieszkania. Przykładowo, osoba posiadająca mieszkanie warte 450 tys. zł i 180 tys. zł długu nie powinna zakładać, że zachowa lokal, ponieważ jego wartość przewyższa zobowiązania. Jeżeli wejdzie ono do masy upadłościowej, syndyk może je sprzedać i przeznaczyć pieniądze na koszty postępowania oraz spłatę wierzycieli. Jeżeli po ich pokryciu pozostanie nadwyżka, wróci ona do dłużnika. Upadły nie traci więc automatycznie całych 450 tys. zł, ale może stracić samo mieszkanie. Sam fakt, że jest to jedyne miejsce zamieszkania rodziny, nie chroni nieruchomości przed sprzedażą. Nie ma też znaczenia, czy lokal jest obciążony kredytem hipotecznym. 

Ogłoszenie upadłości nie oznacza też, że właściciel musi tego samego dnia opuścić swój dom. Może w nim mieszkać do czasu sprzedaży, na zasadach określonych przez sąd. Dłużnik nie musi jednak zostać bez środków na wynajęcie kolejnego lokalu. Na jego wniosek sędzia-komisarz może wydzielić z ceny uzyskanej za dom lub mieszkanie kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w tej samej albo sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy. Pod uwagę bierze się między innymi liczbę osób na utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe, możliwości zarobkowe oraz ostateczną cenę sprzedaży nieruchomości.

Syndyk nie może natomiast sprzedać wynajmowanego mieszkania komunalnego ani lokalu należącego do kogoś innego. Jeżeli dłużnik jest tylko najemcą, umowa może być nadal wykonywana, ale trzeba na bieżąco płacić nowy czynsz. Do masy nie wchodzi również majątek osobisty małżonka, np. mieszkanie kupione przez niego przed ślubem albo otrzymane wyłącznie przez niego w spadku.

Inaczej wygląda sytuacja wspólnego dorobku. Z dniem ogłoszenia upadłości jednego małżonka powstaje rozdzielność majątkowa, a dotychczasowy majątek wspólny wchodzi do masy upadłościowej. Wspólne mieszkanie czy samochód mogą więc zostać sprzedane, choć wniosek o upadłość złożyła tylko jedna osoba. Drugi małżonek zgłasza syndykowi wierzytelność odpowiadającą jego udziałowi, ale nie ma gwarancji odzyskania połowy wartości. Zawarta tuż przed wnioskiem intercyza nie musi ochronić wspólnego dorobku. Przepisy pozwalają badać, kiedy i w jakich okolicznościach ustanowiono rozdzielność.

Część pensji zostanie na życie. Reszta może trafić do syndyka

Pracujący dłużnik nie zostanie bez pieniędzy na jedzenie i bieżące rachunki. Część wynagrodzenia jest chroniona przed zajęciem. Przy umowie o pracę i zwykłych długach, innych niż alimentacyjne, do masy upadłościowej nie może trafić więcej niż połowa pensji. Pracownik zatrudniony na pełny etat zachowuje również kwotę odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu po odliczeniu składek i podatku. W 2026 roku podstawą jej obliczenia jest płaca minimalna wynosząca 4806 zł brutto. Ochrona może objąć również regularne wynagrodzenie ze zlecenia, jeżeli służy ono utrzymaniu dłużnika albo jest jego jedynym źródłem dochodu. 

Dodatkowa ochrona zależy od liczby osób pozostających na utrzymaniu dłużnika. Sędzia-komisarz może pozostawić mu większą część dochodu, jeśli przemawiają za tym koszty leczenia, potrzeby mieszkaniowe albo szczególna sytuacja rodziny. 

Pełną ochroną objęte są m.in. świadczenia rodzinne, wychowawcze i z pomocy społecznej. Dłużnik powinien jednak od razu ustalić z syndykiem zasady korzystania z rachunku bankowego, ponieważ po informacji o ogłoszeniu upadłości bank może czasowo ograniczyć dostęp do konta do chwili wyjaśnienia, które środki podlegają ochronie.

Po zakończeniu czynności syndyka rozpoczyna się kolejny etap. Sąd ustala, jaką kwotę dłużnik będzie co miesiąc przekazywał wierzycielom. Bierze przy tym pod uwagę nie tylko obecne zarobki, ale również możliwości znalezienia lepiej płatnej pracy, konieczne wydatki rodziny oraz jej potrzeby mieszkaniowe. Rezygnacja z zatrudnienia albo celowe zaniżanie dochodów nie musi więc obniżyć raty. Sąd może ocenić, ile dana osoba realnie byłaby w stanie zarabiać.

Długi nie znikają w dniu ogłoszenia upadłości

Standardowy plan spłaty może trwać do 36 miesięcy. Jeżeli sąd uzna jednak, że osoba doprowadziła do niewypłacalności umyślnie lub przez rażące niedbalstwo, zasady stają się surowsze. W takim przypadku plan może zostać wydłużony aż do 84 miesięcy, czyli siedmiu lat. Dotyczy to np. dłużników, którzy świadomie zaciągali kolejne zobowiązania, choć wiedzieli, że ich nie spłacą.

Jeżeli sytuacja życiowa trwale uniemożliwia jakiekolwiek wpłaty np. z powodu ciężkiej choroby i braku możliwości pracy, sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu. Gdy niezdolność do spłaty jest przejściowa, możliwe jest umorzenie warunkowe. Przez pięć lat sytuacja dłużnika pozostaje wtedy pod kontrolą. Jeśli zacznie więcej zarabiać lub otrzyma wartościowy majątek, sąd może wrócić do sprawy i ustalić plan.

Nie wszystkie długi znikną. Umorzenie nie obejmuje między innymi alimentów, sądowych grzywien, niektórych odszkodowań wynikających z przestępstwa oraz zobowiązań celowo ukrytych przed wierzycielami. Trzeba też opłacać rachunki powstałe już po ogłoszeniu upadłości: nowy czynsz, prąd, telefon i bieżące alimenty.

Ślad po upadłości pozostaje także w BIK. Informacja o jej ogłoszeniu jest widoczna przez 10 lat od dnia wydania postanowienia, dlatego uzyskanie nowego kredytu, pożyczki albo zakupów na raty może być w tym czasie znacznie trudniejsze, choć przepisy nie wprowadzają automatycznego zakazu finansowania.

Podsumowując, upadłość konsumencka pomaga przede wszystkim wtedy, gdy wysokość zobowiązań nie pozwala na ich spłatę nawet po ograniczeniu wydatków i wynegocjowaniu rozsądnych rat. Przy przejściowym problemie z jedną lub dwiema płatnościami ugoda z wierzycielem może pozwolić zachować mieszkanie i uniknąć wieloletniego postępowania. Dlatego przed złożeniem wniosku o upadłość trzeba dobrze policzyć, co pozostanie dłużnikowi i jego rodzinie po sprzedaży majątku oraz kilku latach wykonywania planu spłaty.

Nie przegap nowości, obserwuj nas w Google Discover
Obserwuj
Przemysław  Pruchniewicz
O autorze
Przemysław Pruchniewicz
Redaktor BiznesINFO

Dziennikarz i wydawca z ponad 25-letnim doświadczeniem w prasie drukowanej i mediach internetowych. Pracował m.in. dla Onet.pl, „Polityki”, „Przeglądu”, „Polish Express”, „Panoramy Leszczyńskiej” i „Gazety Poznańskiej”. Przez kilkanaście lat kierował redakcjami internetowymi, odpowiadając za ich rozwój i codzienną działalność. Autor newsów, wywiadów i reportaży. Laureat Nagrody Dziennikarskiej Press Clubu za reportaż, nominowany również do Nagrody Dziennikarskiej Parlamentu Europejskiego w kategorii Internet. Pasjonat WordPressa, biegów długodystansowych, literatury faktu, muzyki alternatywnej i kina bez popcornu.

Zobacz wszystkie artykuły autora >
Wybór Redakcji
ZUS długi
ZUS szykuje wielkie umorzenie długów. Tysiące Polaków nie będą musiały płacić
pożyczki pozabankowe
Pożyczasz 6 tys. zł, oddajesz 13 tys. Tak firmy ukrywają koszt pożyczki
Komornik
Komornik zajął konto lub pensję? Zadzwoń pod ten numer
ZUS anuluje stare długi
ZUS anuluje stare długi. Brak reakcji może jednak obniżyć emeryturę
kredyty na mieszkania
Ta sama pensja, mniejszy kredyt. Banki zaostrzają politykę kredytową
telefon z PRL
Arcytrudny quiz o PRL. To nie tylko długie kolejki i kartki na mięso. Sprawdź się
Wybór Redakcji
BiznesINFO.pl
Obserwuj nas na: