Wielkie zmiany dla kierowców. Mandat za przekroczenie prędkości nawet 4 km/h. Jest ruch MSWiA
Mandat za przekroczenie prędkości nawet o 1 km/h może wkrótce stać się przedmiotem nowych regulacji. Od 2023 roku Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na problem błędu pomiarowego urządzeń kontrolujących prędkość. Teraz MSWiA informuje, że zasady jego uwzględniania mają zostać określone w przygotowywanej nowelizacji Prawa o ruchu drogowym.
Spór dotyczy nie tylko najniższego progu mandatu, ale również wysokości grzywien, liczby punktów karnych i sankcji, które mogą zależeć od wyniku pomiaru. Różnica kilku kilometrów na godzinę może bowiem przesądzić o tym, jak zostanie zakwalifikowane wykroczenie. Propozycja RPO zakłada, że przy ustalaniu przekroczenia prędkości należałoby uwzględniać dopuszczalny błąd urządzenia.
Spór o mandaty za minimalne przekroczenie prędkości trwa od 2023 roku
Problem karania kierowców za przekroczenie limitu o zaledwie 1 km/h Marcin Wiącek, ówczesny Rzecznik Praw Obywatelskich, podniósł w wystąpieniu do MSWiA z 11 stycznia 2023 roku. Do biura RPO trafiały skargi osób, które kwestionowały zasadność tak niskich progów karania, wskazując na dokładność urządzeń wykorzystywanych podczas kontroli drogowych. Zgodnie z obowiązującym taryfikatorem za przekroczenie prędkości do 10 km/h kierowca może otrzymać 50 zł mandatu i jeden punkt karny. Oznacza to, że sankcja może zostać nałożona nawet wtedy, gdy limit został przekroczony o 1 km/h.
Resort spraw wewnętrznych nie podzielił wówczas argumentacji Rzecznika. W odpowiedzi ówczesny sekretarz stanu Maciej Wąsik wskazywał, że dopuszczalne błędy graniczne określone w przepisach dotyczą procedur legalizacji przyrządów pomiarowych, a nie bezpośrednio samego pomiaru wykonywanego przez policjanta podczas kontroli. MSWiA podkreślało, że urządzenie posiadające aktualne świadectwo legalizacji daje wynik uznawany za pomiar prędkości pojazdu. Ministerstwo zwracało również uwagę na możliwość odmowy przyjęcia mandatu i skierowania sprawy do sądu.
Wiącek wrócił do sprawy 8 maja 2025 roku. Tym razem zwrócił uwagę także na koszty postępowań sądowych. Kierowca może zakwestionować wynik pomiaru, ale nawet jeśli sąd uzna, że rzeczywiste przekroczenie było mniejsze, nie oznacza to automatycznie uniknięcia wysokich kosztów. Jak wskazywał RPO, zdarzały się przypadki, w których sądy wymierzały grzywnę według niższego progu taryfikatora, a jednocześnie obciążały obwinionego kosztami postępowania. W efekcie łączny wydatek mógł być wyższy niż pierwotny mandat. Zdaniem rzecznika taka sytuacja mogła zniechęcać kierowców do dochodzenia swoich praw.

MSWiA informuje o pracach nad nowelizacją Prawa o ruchu drogowym
W najnowszej odpowiedzi z listopada 2026 roku MSWiA poinformowało, że zagadnienie błędu pomiarowego było omawiane przez zespół roboczy działający przy Krajowej Radzie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Wśród poruszanych tematów znalazły się kwestie związane z urządzeniami wykorzystywanymi do kontroli prędkości. Resort zaznaczył jednak, że nie wypracowano dotąd konkretnych ustaleń w tej sprawie.
Ministerstwo przypomniało również, że urządzenia wykorzystywane przez Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD) mają wymagane świadectwa legalizacji, a rejestrowane przez nie wyniki są obecnie uznawane za rzeczywistą prędkość pojazdu. Jednocześnie w odpowiedzi pojawiła się informacja o trwających pracach nad nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym. Projektowane przepisy mają między innymi określić zasady uwzględniania błędu pomiarowego urządzeń rejestrujących przy ustalaniu przekroczenia prędkości i wysokości sankcji.
To istotna zmiana w porównaniu ze stanowiskiem resortu przedstawionym w 2023 roku, kiedy MSWiA nie widziało pilnej potrzeby inicjowania zmian legislacyjnych. Na tym etapie nie podano jednak, jakie dokładnie rozwiązanie zostanie przyjęte ani kiedy nowe regulacje miałyby wejść w życie. Nie można więc przesądzać, że propozycja RPO zostanie wprowadzona w niezmienionej formie. Wiadomo natomiast, że temat ma zostać uregulowany w przygotowywanej nowelizacji.
Błąd pomiarowy może wynosić 3 km/h. RPO proponował odjęcie tej wartości
Podstawą sporu są dopuszczalne błędy graniczne urządzeń mierzących prędkość. Zgodnie z rozporządzeniem ministra gospodarki z 17 lutego 2014 roku podczas badań i sprawdzeń przyrządów poza laboratorium wynoszą one 3 km/h przy prędkości do 100 km/h. Jeśli pojazd porusza się szybciej niż 100 km/h, dopuszczalny błąd wynosi ±3 proc. wartości mierzonej. W warunkach laboratoryjnych granice są niższe.
RPO wskazywał, że przy nakładaniu mandatów należy brać pod uwagę warunki, w jakich urządzenia faktycznie pracują, a nie wyłącznie dokładność osiąganą podczas badań laboratoryjnych. Dlatego proponował wprowadzenie tzw. pomiaru przyjętego. Rozwiązanie polegałoby na odjęciu od wyniku wskazanego przez urządzenie maksymalnego dopuszczalnego błędu, czyli 3 km/h. Dopiero skorygowana wartość stanowiłaby podstawę do ustalenia, czy doszło do wykroczenia i jaka sankcja powinna zostać zastosowana.
W praktyce oznaczałoby to przesunięcie najniższego progu karalności z 1 do 4 km/h ponad dopuszczalny limit. Znaczenie takiej korekty mogłoby być jednak większe niż sama różnica między mandatem a brakiem kary za niewielkie przekroczenie. Przykładowo, jeśli urządzenie wskazałoby przekroczenie o 31 km/h, po odjęciu 3 km/h rzeczywista wartość przyjęta do rozliczenia wyniosłaby 28 km/h. Według argumentacji RPO mogłoby to oznaczać przypisanie kierowcy 7 zamiast 9 punktów karnych. Podobny problem dotyczy przekroczenia prędkości o 50 km/h w obszarze zabudowanym. Wskazanie urządzenia na poziomie 50, 51 lub 52 km/h po korekcie dawałoby odpowiednio 47, 48 lub 49 km/h. Od tej różnicy może zależeć zastosowanie sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy.
