NFZ oferuje darmowe badania. Wielu Polaków nie wie, że może z nich skorzystać
Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje program profilaktyczny, dzięki któremu miliony Polaków mogą bezpłatnie sprawdzić stan swojego zdrowia. Badania pozwalają wykryć między innymi zaburzenia pracy tarczycy, cukrzycę czy choroby nerek, zanim pojawią się wyraźne objawy. Co istotne, z programu mogą korzystać nie tylko osoby w średnim wieku i seniorzy, lecz także znacznie młodsi pacjenci. Aby otrzymać dostęp do diagnostyki, nie trzeba wcześniej umawiać się na wizytę po skierowanie do lekarza rodzinnego.
Choć program funkcjonuje już od pewnego czasu, część uprawnionych osób nadal nie zdaje sobie sprawy z dostępnych możliwości. Zakres diagnostyki zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta, a cała procedura rozpoczyna się od prostego działania, które można wykonać bez wychodzenia z domu.
Profilaktyka zdrowotna w Polsce. NFZ zachęca do regularnych badań
Regularne badania profilaktyczne odgrywają istotną rolę we wczesnym wykrywaniu wielu chorób przewlekłych. Część schorzeń przez długi czas rozwija się bez charakterystycznych objawów, dlatego pacjenci często dowiadują się o problemach zdrowotnych dopiero wtedy, gdy konieczne jest rozpoczęcie bardziej zaawansowanego leczenia.
Dotyczy to między innymi cukrzycy typu 2, zaburzeń gospodarki lipidowej, chorób tarczycy czy przewlekłej choroby nerek. Podstawowe badania laboratoryjne mogą pomóc zidentyfikować nieprawidłowości i wskazać potrzebę dalszej diagnostyki.
W Polsce dostępnych jest kilka programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Obejmują one zarówno badania przesiewowe w kierunku wybranych nowotworów, jak i ocenę ogólnego stanu zdrowia. Korzystanie z nich pozwala ograniczyć wydatki na diagnostykę, która wykonywana prywatnie wiązałaby się z dodatkowymi kosztami.

Jednym z takich rozwiązań był program "Profilaktyka 40 PLUS”, umożliwiający osobom po czterdziestce wykonywanie określonych badań bezpłatnie. Został on zakończony w kwietniu 2025 roku, a jego miejsce zajął nowy, szerzej dostępny program.
Jak informowało Centrum e-Zdrowia, w pierwszym roku funkcjonowania nowego rozwiązania ankietę zdrowotną wypełniło ponad 3,7 mln osób. Dane opublikowane w maju 2026 roku pokazywały również, że niemal 62 proc. uczestników stanowiły kobiety. Rosnące zainteresowanie profilaktyką ma szczególne znaczenie w kontekście wczesnego wykrywania chorób cywilizacyjnych.
Darmowe badania już od 20. roku życia. Kto może skorzystać z programu „Moje Zdrowie”?
Program "Moje Zdrowie” funkcjonuje od 5 maja 2025 roku i jest przeznaczony dla osób, które ukończyły 20 lat oraz są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym w NFZ. Nie obowiązuje górna granica wieku, a częstotliwość wykonywania bezpłatnego bilansu zależy od wieku pacjenta.
Zgodnie z zasadami przedstawionymi na portalu pacjent.gov.pl osoby w wieku od 20 do 49 lat mogą skorzystać z programu raz na pięć lat. Z kolei pacjenci, którzy ukończyli 50 lat, mają możliwość wykonywania bilansu co trzy lata.
Podstawowy pakiet badań obejmuje:
- morfologię krwi;
- oznaczenie poziomu glukozy;
- badanie kreatyniny wraz z oceną eGFR;
- lipidogram, czyli ocenę stężenia cholesterolu i triglicerydów;
- oznaczenie TSH, pozwalające ocenić czynność tarczycy;
- badanie ogólne moczu.

W zależności od wieku, płci oraz indywidualnych czynników ryzyka zakres badań może zostać rozszerzony. Dodatkowa diagnostyka obejmuje między innymi oznaczenie enzymów wątrobowych ALAT, ASPAT i GGTP, badanie w kierunku zakażenia wirusem HCV czy oznaczenie lipoproteiny(a).
W przypadku mężczyzn po 50. roku życia możliwe jest także wykonanie oznaczenia PSA, a u starszych pacjentów przewidziano dodatkową ocenę wybranych czynników ryzyka zdrowotnego.
Co ważne, z programu mogą skorzystać również osoby, które wcześniej uczestniczyły w "Profilaktyce 40 PLUS”. Musi jednak upłynąć co najmniej 12 miesięcy od wykonania ostatnich badań w ramach poprzedniego programu.
Zobacz też: Premier wyznaczył dodatkowy dzień wolny w grudniu. Nie wszyscy z niego skorzystają
Jak zapisać się na darmowe badania NFZ? Wystarczy wypełnić ankietę
Aby skorzystać z programu "Moje Zdrowie”, nie trzeba uzyskiwać skierowania podczas wcześniejszej wizyty lekarskiej. Pierwszym krokiem jest wypełnienie specjalnej ankiety zdrowotnej, która pozwala określić zakres potrzebnej diagnostyki.
Kwestionariusz jest dostępny na Internetowym Koncie Pacjenta, w zakładce "Profilaktyka”, oraz w aplikacji mojeIKP. Osoby, które nie korzystają z usług elektronicznych, mogą również wypełnić go w swojej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej.
Ankieta zawiera pytania dotyczące między innymi stylu życia, aktywności fizycznej, sposobu odżywiania, występowania chorób w rodzinie oraz samopoczucia psychicznego. Na podstawie odpowiedzi ustalany jest zakres badań.
Po przesłaniu formularza przychodnia POZ ma 30 dni na kontakt z pacjentem. W tym czasie personel analizuje odpowiedzi i wystawia odpowiednie zlecenia na badania laboratoryjne. Warunkiem realizacji programu jest posiadanie wybranego lekarza lub pielęgniarki POZ.
Po wykonaniu badań pacjent zostaje zaproszony na wizytę podsumowującą. Podczas spotkania omawiane są wyniki, wykonywane podstawowe pomiary oraz oceniane czynniki ryzyka rozwoju chorób.
Ostatnim etapem jest przygotowanie Indywidualnego Planu Zdrowotnego, zawierającego zalecenia dotyczące dalszej profilaktyki, stylu życia i ewentualnych dodatkowych badań.
Wszystkie świadczenia objęte programem są bezpłatne. Szczegółowe informacje o zasadach uczestnictwa można znaleźć na oficjalnym portalu pacjent.gov.pl.
