Przymocowane nakrętki to nie wszystko. Butelki PET znów się zmienią, to skutek regulacji UE
Plastikowe opakowania napojów stopniowo zmieniają się pod wpływem kolejnych regulacji środowiskowych. Najbardziej widocznym dla konsumentów przykładem były dotąd nakrętki, których po otwarciu nie można już całkowicie oddzielić od jednorazowej butelki. Na tym jednak zmiany się nie kończą. Coraz większe znaczenie ma również materiał, z którego wykonywane są same opakowania.
W efekcie podczas zakupów konsumenci mogą zacząć zauważać butelki, które różnią się wyglądem od tych znanych sprzed kilku lat. Nie musi to świadczyć ani o wadzie produktu, ani o niewłaściwym przechowywaniu napoju. Zmiana jest związana z rosnącym wykorzystaniem tworzywa, które już wcześniej znajdowało się w obiegu.
Plastikowe butelki są jednym z głównych celów unijnych zmian
Unia Europejska od kilku lat stopniowo zaostrza wymagania dotyczące jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych. Regulacje mają ograniczać ilość odpadów oraz sprawić, aby większa część zużytego plastiku wracała do obiegu zamiast być zastępowana nowym surowcem.
Jedną z najbardziej zauważalnych zmian było wprowadzenie wymogu stosowania nakrętek trwale połączonych z jednorazowymi opakowaniami na napoje o pojemności do trzech litrów. Przepisy zaczęły obowiązywać w całej Unii Europejskiej w lipcu 2024 roku. Ich celem było ograniczenie liczby drobnych plastikowych elementów trafiających do środowiska.
Kolejny filar zmian dotyczy zbierania zużytych opakowań. Unijna dyrektywa przewiduje osiągnięcie poziomu selektywnej zbiórki plastikowych butelek wynoszącego 77 proc., a od 2029 roku już 90 proc. W Polsce realizacji tych celów ma służyć m.in. system kaucyjny.
Samo zebranie pustej butelki jest jednak dopiero początkiem procesu. Ostatecznym celem gospodarki o obiegu zamkniętym jest ponowne wykorzystanie otrzymanego surowca do produkcji kolejnych opakowań.
PET szczególnie dobrze nadaje się do takiego modelu. Zużyte butelki mogą zostać posortowane, rozdrobnione, oczyszczone i ponownie przetworzone. Przy produkcji opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością recyklat przechodzi dodatkowe procesy oczyszczania i dekontaminacji.
Producenci muszą zwiększać udział tworzywa z recyklingu. W kolejnych latach wymagania jeszcze wzrosną
Od 2025 roku obowiązuje kolejny ważny wymóg dotyczący jednorazowych butelek na napoje. W przypadku opakowań, których głównym składnikiem jest PET, udział tworzywa pochodzącego z recyklingu ma wynosić co najmniej 25 proc. Od 2030 roku minimalny poziom wzrośnie do 30 proc. i obejmie szerzej jednorazowe plastikowe butelki na napoje.
Przepis łatwo jednak źle zinterpretować. Nie oznacza on, że po wzięciu dowolnej butelki ze sklepowej półki dokładnie jedna czwarta jej plastiku musi pochodzić z recyklingu. Polski mechanizm zakłada rozliczanie udziału wagowego recyklatu w odniesieniu do opakowań wprowadzanych na rynek w ciągu danego roku kalendarzowego.
Zwiększenie wykorzystania rPET ma zmniejszać zapotrzebowanie na pierwotne tworzywa produkowane z surowców kopalnych i jednocześnie tworzyć rynek dla plastiku odzyskiwanego ze zużytych opakowań.
To właśnie dlatego tak duże znaczenie ma również sposób zbierania butelek. Branżowe materiały Plastics Recyclers Europe wskazują, że zbiórka poprzez systemy kaucyjne pozwala uzyskać strumień materiału o wyższej jakości. Butelki są następnie sortowane także według koloru, ponieważ ciemnego tworzywa nie można łatwo ponownie wykorzystać do produkcji jasnych, przezroczystych opakowań.
Rosnący udział recyklatu niesie jednak efekt uboczny, który konsumenci mogą zauważyć bez znajomości jakichkolwiek przepisów. Widać go po prostu na sklepowej półce.
Butelka może być szara, mleczna albo lekko żółta. Taki kolor nie oznacza gorszej jakości napoju
Wraz ze zwiększaniem ilości odzyskanego PET część nowych butelek może nie być już tak idealnie przezroczysta jak opakowania wykonane przede wszystkim z pierwotnego tworzywa. Mogą pojawiać się lekko szare, mleczne lub żółtawe odcienie.
Nie oznacza to, że butelka jest brudna, stara albo została już wcześniej użyta w obecnej formie. Zużyte opakowania nie są po prostu myte i ponownie napełniane. Materiał jest przetwarzany, oczyszczany i wykorzystywany jako surowiec do produkcji kolejnego opakowania.
Branża recyklingowa rzeczywiście zwraca uwagę, że utrzymanie odpowiedniej przejrzystości rPET stanowi technologiczne wyzwanie. RecyClass wskazuje m.in. na obserwowane żółknięcie i obecność drobnych cząstek w strumieniu odzyskanego PET, co może pogarszać jego parametry wizualne. Kolor ma także znaczenie podczas sortowania i decyduje o tym, do jakich kolejnych zastosowań materiał będzie mógł trafić.
Sam mniej przejrzysty wygląd opakowania nie oznacza jednak pogorszenia bezpieczeństwa znajdującego się w nim napoju. Tworzywa przeznaczone do ponownego wykorzystania w opakowaniach żywności muszą spełniać wymagania dotyczące kontaktu z żywnością.
Konsumenci mogą więc z czasem przyzwyczaić się do sytuacji, w której dwie plastikowe butelki stojące obok siebie mają nieco inny odcień. W tym przypadku mniej „idealny” kolor może być właśnie konsekwencją wykorzystania większej ilości materiału pochodzącego z recyklingu.
Unijne wymagania będą przy tym dalej rosły. Od 2030 roku minimalny udział tworzyw z recyklingu ma wynosić 30 proc., dlatego rPET będzie coraz powszechniejszą częścią opakowań napojów.
Obserwuj w Google News
