Zmiany w zasiłku pogrzebowym. Rodziny mają dostać pieniądze szybciej
Śmierć bliskiej osoby oznacza dla rodziny nie tylko żałobę, ale również konieczność szybkiego załatwienia wielu formalności i pokrycia często wysokich kosztów pochówku. W ostatnich miesiącach państwo zmieniło już część zasad dotyczących finansowego wsparcia po śmierci, a teraz zapowiadane są kolejne ułatwienia. Następny etap zmian ma pojawić się w 2027 roku.
Nowe rozwiązania mają szczególne znaczenie w sytuacji, gdy rodzina musi wyłożyć pieniądze praktycznie natychmiast. Państwo przewiduje również dodatkową formę pomocy w przypadkach, gdy zwykłe świadczenie nie wystarcza na nadzwyczajne koszty związane z pochówkiem.
Pogrzeb oznacza wiele wydatków naraz. Rodzina często musi zapłacić jeszcze przed otrzymaniem pomocy
Organizacja pogrzebu może wymagać poniesienia w bardzo krótkim czasie kilku dużych wydatków jednocześnie. Rodzina płaci m.in. za usługi zakładu pogrzebowego, trumnę lub urnę, transport, przygotowanie zmarłego, miejsce na cmentarzu czy sam pochówek. W zależności od miejscowości, wybranej formy ceremonii i dodatkowych usług końcowy rachunek może znacznie się różnić.
Do tego dochodzą wydatki, które nie zawsze są uwzględniane przy pierwszym szacowaniu kosztów. Może chodzić o kwiaty, oprawę ceremonii, nekrologi, przewóz bliskich czy późniejsze wykonanie nagrobka. Nie wszystkie tego rodzaju wydatki są jednocześnie traktowane przez przepisy jako koszty pogrzebu uwzględniane przy ustalaniu świadczenia. ZUS wskazuje przykładowo, że koszt nagrobka czy konsolacji nie jest bezpośrednim kosztem pochówku.
Szczególnie trudne finansowo mogą być sytuacje nietypowe, np. gdy śmierć nastąpiła za granicą i konieczne jest sprowadzenie ciała do Polski. Sam transport może wtedy znacząco podnieść całkowite koszty.
Skala państwowego wsparcia pokazuje, jak powszechny jest to problem. W 2024 roku ZUS wypłacił blisko 360 tys. zasiłków pogrzebowych, przeznaczając na nie około 1,44 mld zł. Po zmianach obowiązujących w 2026 roku budżet na te świadczenia jest znacznie większy.
Zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Przy szczególnych kosztach można dostać dodatkową pomoc
Od 1 stycznia 2026 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł. Wcześniej przez wiele lat świadczenie pozostawało na poziomie 4000 zł. Pełna kwota przysługuje członkowi rodziny, który pokrył koszty pogrzebu, niezależnie od tego, czy rzeczywiste wydatki były niższe, czy wyższe.
Inne zasady dotyczą osoby spoza rodziny albo instytucji, która zapłaciła za pochówek. W takim przypadku świadczenie odpowiada udokumentowanym wydatkom, ale nie może przekroczyć 7000 zł. Jeżeli koszty poniosło kilka osób lub podmiotów, pieniądze są dzielone proporcjonalnie.
Od 2026 roku funkcjonuje także mechanizm waloryzacji. Kwota może zostać podniesiona 1 marca, jeżeli inflacja w poprzednim roku przekroczy 5 proc. Nie jest to więc automatyczna coroczna podwyżka.
Przepisy przewidują również rozwiązanie na szczególnie kosztowne przypadki. Zasiłek celowy z pomocy społecznej może zostać przyznany, jeśli po zmarłym w ogóle nie przysługuje zasiłek pogrzebowy albo gdy koszty pochówku są nadzwyczajne, trudne do przewidzenia i nie da się ich pokryć z podstawowego świadczenia. Przykładem może być sprowadzenie ciała z zagranicy.
Co istotne, taka pomoc jest przyznawana niezależnie od dochodu. Nie działa jednak jak automatyczny drugi zasiłek dla każdej rodziny - muszą wystąpić szczególne, uzasadnione i udokumentowane koszty.
Zobacz też: Nawet 15 mln kierowców czeka wizyta w urzędzie. Ten dokument straci ważność
ZUS skrócił wypłatę do 14 dni. W 2027 roku ma ruszyć kolejny system
Zmiany dotyczą nie tylko wysokości pieniędzy. Obowiązujący termin wypłaty świadczenia został skrócony z 30 do 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wypłaty lub wydania decyzji. Z danych przedstawionych podczas posiedzenia sejmowej podkomisji wynika, że w praktyce ZUS działa jeszcze szybciej - przeciętny czas oczekiwania wynosi obecnie około 9 dni.
Zmniejszyła się również liczba dokumentów, które rodzina musi samodzielnie dostarczać. Część informacji ZUS może pozyskać bezpośrednio z rejestrów, m.in. z Urzędu Stanu Cywilnego. W typowej sytuacji, gdy pełne koszty pokrywa jeden członek rodziny, wypłata nie wymaga też wydawania klasycznej decyzji administracyjnej.
Formalnie uregulowano ponadto udział zakładów pogrzebowych. Rodzina może je upoważnić do złożenia wniosku, a część świadczenia może trafić bezpośrednio na konto zakładu na pokrycie rachunku za pochówek. Pozostała suma może zostać przekazana osobie organizującej pogrzeb. Od początku 2026 roku ZUS odnotował blisko 8 tys. takich podzielonych wypłat.
Kolejny etap zapowiedziano na 2027 rok. ZUS chce uruchomić specjalny system elektroniczny przeznaczony dla zakładów pogrzebowych. Wnioski mają być przekazywane cyfrowo, co ma zmniejszyć liczbę formalności i przyspieszyć wymianę informacji pomiędzy zakładem a ZUS.
Skala obsługi już teraz jest duża. Od początku stycznia do 11 maja 2026 roku do ZUS wpłynęło ponad 115,6 tys. wniosków, a wartość wypłaconych świadczeń przekroczyła 859 mln zł. Państwo zaplanowało na zasiłki pogrzebowe w całym 2026 roku około 2,6 mld zł.
Obserwuj w Google News
