Można dostawać dwie emerytury jednocześnie. ZUS wyjaśnia, kto ma do nich prawo

Wielu Polaków przez lata podejmowało pracę w Niemczech, Holandii, Norwegii czy innych państwach europejskich. Po zakończeniu aktywności zawodowej część z nich wraca do Polski, zastanawiając się, czy okresy zatrudnienia za granicą będą miały wpływ na wysokość emerytury. Przepisy przewidują rozwiązania pozwalające uwzględnić zagraniczne okresy ubezpieczenia, a w określonych przypadkach otrzymywać pieniądze z kilku systemów emerytalnych jednocześnie. Ostateczne uprawnienia zależą jednak od długości ubezpieczenia oraz warunków obowiązujących w poszczególnych państwach.

Praca za granicą a emerytura. Polacy mogą korzystać z kilku systemów ubezpieczeń

Praca poza granicami Polski od lat pozostaje ważnym elementem aktywności zawodowej wielu obywateli. Część osób wyjeżdża na kilka miesięcy, inni spędzają za granicą znaczną część swojego życia. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się państwa Europy Zachodniej, w których Polacy znajdują zatrudnienie między innymi w przemyśle, budownictwie, transporcie i sektorze usług.

Podejmowanie pracy w innym kraju wiąże się zazwyczaj z podleganiem tamtejszemu systemowi zabezpieczenia społecznego. Pracownicy oraz przedsiębiorcy odprowadzają składki zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zgromadzone okresy ubezpieczenia mogą mieć znaczenie przy ustalaniu przyszłych świadczeń emerytalnych.

Zmiana państwa zatrudnienia nie oznacza automatycznej utraty praw emerytalnych nabytych wcześniej. W Unii Europejskiej funkcjonują przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ich celem jest zapewnienie ochrony osobom, które w trakcie kariery zawodowej pracowały w różnych państwach.

Zasady te obejmują nie tylko kraje Unii Europejskiej, ale również państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, czyli Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię. Oznacza to, że osoby posiadające okresy ubezpieczenia w tych krajach mogą korzystać z mechanizmów ułatwiających ustalanie prawa do świadczeń.

Poszczególne państwa zachowują jednak własne przepisy dotyczące emerytur. Różnią się między innymi wymaganym wiekiem emerytalnym, sposobem obliczania świadczeń oraz minimalnymi okresami ubezpieczenia.

Nie istnieje zatem jedna wspólna europejska emerytura wypłacana za wszystkie lata pracy. Zamiast tego każde państwo analizuje okresy ubezpieczenia danej osoby i ustala jej uprawnienia zgodnie ze swoim ustawodawstwem, uwzględniając unijne zasady koordynacji.

Dwie emerytury z Polski i zagranicy. ZUS wyjaśnia, kto może otrzymać pieniądze

Jak informuje "Fakt”, powołując się na wyjaśnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, osoby, które pracowały zarówno w Polsce, jak i w innym państwie UE lub EFTA, mogą otrzymywać osobne emerytury z każdego z tych krajów. Warunkiem jest spełnienie wymagań przewidzianych w poszczególnych systemach ubezpieczeń społecznych.

W praktyce oznacza to, że polski ZUS odpowiada za ustalenie świadczenia wynikającego z polskich okresów ubezpieczenia, natomiast zagraniczna instytucja oblicza emeryturę zgodnie z zasadami obowiązującymi w swoim państwie.

Przykładem może być osoba, która przez 20 lat pracowała w Polsce, a następnie przez 15 lat w Niemczech. Po osiągnięciu wymaganego wieku emerytalnego i spełnieniu pozostałych warunków może ona otrzymywać dwa świadczenia. Pierwsze zostanie wypłacone przez ZUS, a drugie przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową.

Wysokość obu emerytur będzie obliczana oddzielnie. Nie oznacza to, że każda z instytucji przyzna świadczenie odpowiadające całemu, 35-letniemu okresowi zatrudnienia.

Istotną zasadą jest sumowanie okresów ubezpieczenia w celu ustalenia prawa do świadczenia. Jeżeli dana osoba nie przepracowała w jednym państwie wystarczająco długo, aby samodzielnie spełnić wymagania dotyczące stażu, instytucja emerytalna może uwzględnić również okresy ubezpieczenia z innych państw objętych koordynacją.

Przykładowo osoba posiadająca cztery lata ubezpieczenia w Niemczech może uzyskać prawo do niemieckiej emerytury dzięki doliczeniu odpowiedniego stażu z Polski. Nie oznacza to jednak, że niemiecka instytucja wypłaci pieniądze za wszystkie lata przepracowane w obu państwach. Świadczenie zostanie ustalone według właściwych niemieckich przepisów, z uwzględnieniem okresów ubezpieczenia w Niemczech.

Zasadniczo każde państwo, w którym dana osoba była ubezpieczona przez co najmniej rok, może wypłacać odrębną emeryturę po spełnieniu odpowiednich warunków. Krótsze okresy również nie muszą przepadać, ponieważ mogą zostać uwzględnione przez inne państwa przy ustalaniu uprawnień.

Ważną kwestią jest wiek emerytalny. W Polsce wynosi on 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, natomiast w innych krajach może być wyższy. Oznacza to, że osoba uprawniona do polskiej emerytury niekoniecznie od razu otrzyma świadczenie zagraniczne.

Jeżeli wymagany wiek w drugim państwie zostanie osiągnięty kilka lat później, na wypłatę zagranicznej emerytury trzeba będzie poczekać. Samo przyznanie polskiego świadczenia nie oznacza bowiem automatycznego rozpoczęcia wypłat z zagranicy.

Zobacz też: Prawie 2 tys. zł miesięcznie z ZUS. Przy tych chorobach można otrzymać pieniądze

Jeden wniosek wystarczy, żeby uzyskać dwie emerytury. Jak załatwić formalności w ZUS?

Osoby, które pracowały w kilku państwach UE lub EFTA, nie muszą składać oddzielnych wniosków emerytalnych w każdym z nich. Dzięki zasadom koordynacji wystarczy zgłoszenie sprawy w odpowiedniej instytucji kraju zamieszkania, która przekaże dokumenty do pozostałych państw.

Polacy mieszkający na stałe w kraju mogą złożyć wniosek w ZUS. Zakład przekaże następnie niezbędne dokumenty do zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych, w których dana osoba podlegała ubezpieczeniu.

Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez ZUS, osoby ubiegające się o emeryturę z Polski i państwa UE lub EFTA powinny przygotować:

• Formularz EMP - podstawowy wniosek o polską emeryturę;
• Załącznik EMZ - zawierający informacje potrzebne do ubiegania się o zagraniczne świadczenie;
• Formularz E 207 PL - przedstawiający przebieg ubezpieczenia w poszczególnych państwach;
• Dokumenty potwierdzające okresy pracy i ubezpieczenia - w zakresie potrzebnym do ustalenia prawa do świadczeń;
• Zagraniczny numer ubezpieczenia - umożliwiający odpowiednim instytucjom identyfikację wnioskodawcy.

Dokumenty można złożyć w placówce ZUS, a wniosek także przez PUE/eZUS, zgodnie z zasadami określonymi przez Zakład. W przypadku składania wniosku drogą elektroniczną część załączników może wymagać przekazania w formie papierowej.

Po otrzymaniu dokumentów ZUS rozpatrzy wniosek dotyczący polskiej emerytury, a następnie przekaże go do odpowiednich zagranicznych instytucji. Każde państwo samodzielnie podejmie decyzję o przyznaniu świadczenia oraz jego wysokości.

Osoby mieszkające za granicą powinny co do zasady zgłosić się do instytucji emerytalnej w kraju zamieszkania. Jeśli jednak nigdy tam nie pracowały, zastosowanie mają dodatkowe zasady dotyczące przekazania wniosku do kraju ostatniego zatrudnienia.

Warto rozpocząć przygotowania odpowiednio wcześnie. Komisja Europejska zaleca, aby informacji o uzyskaniu emerytury z kilku państw szukać co najmniej sześć miesięcy przed planowanym przejściem na emeryturę. Procedura wymiany dokumentów i ustalania zagranicznych okresów ubezpieczenia może bowiem potrwać wiele miesięcy.

Istotne jest również to, że powrót do Polski nie pozbawia prawa do zagranicznej emerytury. Świadczenia należne z państw objętych unijnymi zasadami koordynacji mogą być wypłacane także osobom mieszkającym w innym kraju, w tym na odpowiedni rachunek bankowy.

Dwie emerytury nie oznaczają więc podwójnego świadczenia za ten sam okres zatrudnienia. To osobne wypłaty wynikające z praw nabytych w różnych systemach ubezpieczeniowych. Dzięki obowiązującym przepisom osoby, które przez lata pracowały w kilku europejskich państwach, mogą ubiegać się o należne im pieniądze bez konieczności prowadzenia oddzielnych postępowań od samego początku w każdym z tych krajów.