Czym jest popyt i podaż?
pixabay.com
Autor Iga Marciniszyn - 3 Stycznia 2021

Czym jest popyt i podaż?

Popyt i podaż to pojęcia ściśle związane z rynkiem i gospodarką. Przedsiębiorcy dążą do wytworzenia jak największego popytu na swoje produkty czy usługi. Na podaż natomiast znaczący wpływ ma cena czy technologia. Czym jest popyt i podaż, jakie czynniki je kształtują i jakie zjawiska są z nimi związane?

Co to jest popyt i podaż?

Popyt jest ilością konkretnego dobra, którą nabywcy chcą i mogą kupić w określonym czasie. Jest to funkcja zależności między ceną produktu i jego ilością, którą nabywcy są skłonni kupić. Składa się na to z jednej strony chęć, z drugiej ekonomiczna możliwość zakupu. Prawo popytu mówi, że przy tych samych warunkach wraz ze wzrostem cen spada popyt na dane dobro, a przy okazji obniżki cen popyt wzrasta.

Jakie są czynniki kształtujące wielkość popytu?

  • dochód nabywców,
  • ceny substytutów,
  • przewidywania co do cen w przyszłości,
  • preferencje konsumentów,
  • czynniki społeczne, geograficzne i demograficzne,
  • sytuacja gospodarcza i polityczna.

Wyróżnia się popyt sztywny, który charakteryzuje brak wzrostu lub spadku popytu przy zmianie cen, oraz popyt elastyczny, na który wpływa zmiana cen towaru lub usługi.

Podaż natomiast definiowana jest jako ilość konkretnego dobra, które sprzedawcy chcą i mogą dostarczyć na rynek w określonym czasie. Prawo podaży mówi, że przy tych samych warunkach, przy wzroście cen wielkość podaży towaru zwiększa się, a przy obniżaniu ceny wielkość podaży spada. Natomiast, należy pamiętać, że wielkość podaży, tak jak i wielkość popytu, nie są zależne wyłącznie od ceny towaru lub usługi.

Jakie czynniki wpływają na wielkość podaży?

  • ceny czynników produkcji,
  • technologia,
  • konkurencja,
  • oczekiwane zmiany cen na rynku,
  • eksport i import,
  • polityka państwa, np. dotacje czy subwencje.

Czy kompromis między sprzedawcą i nabywcą jest możliwy?

Wiadome jest, że w sytuacjach rynkowych sprzedawca chce sprzedać swój produkt jak najdrożej, natomiast nabywca – zakupić możliwe najtaniej. Do osiągnięcia kompromisu w kwestii ceny niezbędna jest konkurencja. Dzięki istnieniu na rynku wielu firm, które oferują taki sam produkt, nabywca może swobodnie dokonywać decyzji zakupowych oraz wybierać, co jest dla niego czynnikiem najistotniejszym, a jeśli to cena – wybierać towar w najbardziej okazyjnej ofercie. Konkurencja wpływa także na jakość oferowanych produktów. Jeśli przedsiębiorca rozpocznie sprzedaż po cenie zbyt wysokiej względem cen rynkowych, może nie udać mu się sprzedaż założonej ilości. W takich sytuacjach jednak wiele mogą zmienić działania marketingowe. Jeśli marka posiada dobrych specjalistów w tym zakresie, nawet drogi produkt, którego cena nie jest adekwatna do innych produktów z tej kategorii, może wyprzedać się w mgnieniu oka.

Paradoksy związane z popytem i podażą

Zazwyczaj wielkość popytu i podaży kształtuje się według zasady prawa popytu i podaży. Są jednak sytuacje, gdy prawa te nie obowiązują, a zachowania konsumenckie są zupełnie odwrotne.

Paradoks Giffena to jeden z przypadków zaprzeczających działaniu krzywej popytu. Ma on zastosowanie w sytuacji, gdy konsumenci uzyskują bardzo niskie dochody, a przy tym rośnie ilość cen dóbr niższego rzędu, tzw. dóbr Giffena (np., chleb, ryż czy ziemniaki). Gdy dochodzi do takiego wzrostu cen dobra niższego rzędu, konsumenci muszą zrezygnować z drugiego, droższego dobra, np. mięsa, które kupowali wraz z dobrami Giffena i w związku z tym kupują więcej dobra niższego rzędu.

Paradoks Veblena związany jest z kolei z najbogatszymi grupami społecznymi, dotyczy bowiem dóbr luksusowych. Wielkość popytu na dobra luksusowe wzrasta mimo wzrostu ceny tych dóbr. Popyt jest tym większy, im mniej osób posiada dane dobro. Jako przyczynę możemy określić chociażby chęć najzamożniejszych grup społecznych do pokazania swojego bogactwa.

Efekt spekulacyjny to sytuacja, w której popyt na dane dobro wzrasta, mimo że jego cena została podniesiona. Jednak w tym przypadku wzrost popytu związany jest z przekonaniem konsumenta, że cena ta nadal będzie rosnąć, dlatego woli zakupić towar jak najszybciej.

Efekt owczego popędu związany jest natomiast z pojawiającą się modą. Konsumenci kupują dany produkt, by utożsamić się z jakąś grupą czy być odbierani jako osoby znające się na trendach.

Równowaga rynkowa

Oddziaływanie konkurencji i innych czynników powoduje prawidłowe działanie rynku oraz prowadzi do stworzenia równowagi rynkowej. Cenę równowagi rynkowej określa się, gdy wielkość popytu równa się wielkości podaży oraz wielkości równowagi, czyli takiej ilości dobra, przy której doszło do ustalenia ceny równowagi rynkowej. Zanim jednak ta sytuacja ma miejsce, zazwyczaj rynek zalewany jest zbyt dużą ilością produktów, tzw. nadwyżką produktową, lub pojawia się niedobór, gdy zapotrzebowanie jest większe od wielkości podaży.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News