Wybrano nową Rzeczniczkę Praw Obywatelskich. Tyle może zarobić Sylwia Gregorczyk-Abram

Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży praw i wolności obywateli

Rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym organem, którego zadaniem jest ochrona praw i wolności człowieka oraz obywatela. RPO sprawdza, czy organy administracji publicznej, sądy, służby, zakłady karne, urzędy i inne instytucje przestrzegają przepisów oraz zasady równego traktowania. Z pomocy rzecznika może skorzystać każda osoba, która uważa, że władza publiczna naruszyła jej prawa.

Wniosek do RPO może dotyczyć między innymi działania urzędu, przewlekłości postępowania, warunków w więzieniu, praw osób z niepełnosprawnościami, dyskryminacji, dostępu do ochrony zdrowia, świadczeń społecznych czy problemów mieszkaniowych. Zwrócenie się do rzecznika jest bezpłatne i nie wymaga zachowania szczególnej formy. RPO nie zastępuje jednak sądu ani pełnomocnika procesowego i nie może dowolnie uchylać prawomocnych decyzji.

Po zbadaniu sprawy Rzecznik Praw Obywatelskich może zwrócić się do odpowiedniej instytucji o wyjaśnienia, zażądać dokumentów lub wskazać, że doszło do naruszenia praw. Może również przystępować do niektórych postępowań sądowych, składać kasacje i skargi nadzwyczajne, a także uczestniczyć w sprawach przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz trybunałami europejskimi.

RPO zajmuje się nie tylko indywidualnymi skargami. Gdy wiele podobnych spraw wskazuje na wadliwe przepisy albo powtarzającą się praktykę urzędów, rzecznik może skierować wystąpienie generalne do odpowiednich władz i zaproponować zmianę prawa. Nie ma możliwości samodzielnego uchwalenia nowych przepisów, ale może zwracać uwagę Sejmu, rządu, ministrów i innych instytucji na problemy dotykające większej grupy obywateli.

Znaczenie tego urzędu wynika także z jego niezależności. Rzecznik nie powinien reprezentować interesów rządu, parlamentarnej większości ani konkretnej partii. Ma służyć wszystkim osobom znajdującym się pod władzą państwa, szczególnie tym, które mają ograniczone możliwości samodzielnego dochodzenia swoich praw.

Sylwia Gregorczyk-Abram nową Rzeczniczką Praw Obywatelskich

Kandydatura Sylwii Gregorczyk-Abram została zgłoszona przez posłów Koalicji Obywatelskiej i Lewicy. Jej kontrkandydatem był Adam Borowski, popierany przez Prawo i Sprawiedliwość. Oboje wzięli udział w publicznym przesłuchaniu zorganizowanym w Sejmie, podczas którego przedstawili swoje doświadczenie, poglądy oraz wizję działania urzędu.

Gregorczyk-Abram jest adwokatką specjalizującą się w ochronie praw człowieka. Współtworzyła inicjatywę Wolne Sądy oraz Komitet Obrony Sprawiedliwości. Jest również związana ze Stowarzyszeniem im. prof. Zbigniewa Hołdy. W czasie przesłuchania podkreślała, że prawa człowieka nie powinny mieć barw politycznych, a rzecznik musi pomagać także osobom, których przekonań sam nie podziela. Zapowiadała, że chce być rzeczniczką osób słabszych i pokrzywdzonych oraz wszystkich ludzi potrzebujących ochrony przed działaniem instytucji państwa.

Sejm przeprowadził głosowanie 17 lipca 2026 roku. Sylwia Gregorczyk-Abram otrzymała 233 głosy, natomiast na Adama Borowskiego zagłosowało 177 posłów. Bezwzględna większość konieczna do wyboru wynosiła 217 głosów. Przeciwko wszystkim kandydatom opowiedziało się 23 parlamentarzystów.

Wybór dokonany przez Sejm wymagał jeszcze zatwierdzenia przez Senat. Izba wyższa wyraziła zgodę na powołanie Gregorczyk-Abram 22 lipca. W głosowaniu uczestniczyło 87 senatorów i wszyscy zagłosowali za jej kandydaturą. Po złożeniu ślubowania nowa Rzeczniczka Praw Obywatelskich będzie mogła formalnie rozpocząć pięcioletnią kadencję.

Gregorczyk-Abram zapowiada urząd otwarty na dialog i dostępny dla osób o różnych poglądach. Podkreślała również znaczenie Konstytucji jako podstawowego źródła praw i wolności. Dla Polski wybór nowej RPO oznacza zmianę osoby kierującej instytucją, ale nie zmianę jej podstawowej roli: kontrolowania, czy państwo respektuje prawa jednostki.

Zobacz też: Wiek emerytalny pójdzie w górę? Jest komunikat ZUS, wydano kluczową opinię

Zarobki Rzecznika Praw Obywatelskich mogą przekroczyć 19 tys. zł brutto

Wynagrodzenie Rzecznika Praw Obywatelskich nie jest ustalane w drodze indywidualnych negocjacji. Podobnie jak pensje innych osób zajmujących najważniejsze stanowiska państwowe zależy od kwoty bazowej zapisanej w ustawie budżetowej oraz odpowiednich mnożników określonych w przepisach. W 2026 roku kwota bazowa dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe wynosi 1935,26 zł.

Jak wynika z wyliczeń przedstawionych przez "Fakt”, podstawowe miesięczne wynagrodzenie nowej Rzeczniczki Praw Obywatelskich wyniesie blisko 16 tys. zł brutto. Kwota ta może zostać powiększona o dodatek za wieloletnią pracę. Przy maksymalnym dodatku wynoszącym 20 proc. miesięczna pensja może przekroczyć 19 tys. zł brutto.

Dokładna wysokość wypłaty zależy więc między innymi od stażu pracy uprawniającego do dodatku. Przy wynagrodzeniu przekraczającym 19 tys. zł brutto roczne zarobki mogą wynieść ponad 230 tys. zł brutto. W ciągu pełnej pięcioletniej kadencji oznaczałoby to łącznie ponad 1,1 mln zł brutto, o ile w tym czasie nie zmienią się kwota bazowa, przepisy ani wysokość przysługujących dodatków. Jest to zatem jedynie szacunek, a nie gwarantowana suma wypłat.

Wysokość wynagrodzenia wiąże się z rangą urzędu, zakresem odpowiedzialności oraz wymogiem niezależności RPO. Rzecznik kieruje rozbudowanym biurem, rozpatrującym tysiące skarg obywateli, występuje przed sądami i organami państwa, a także przedstawia Sejmowi i Senatowi informacje o stanie przestrzegania praw i wolności. Pensja finansowana jest z budżetu państwa, a jej zasady wynikają bezpośrednio z przepisów, a nie z decyzji samej osoby obejmującej stanowisko.