Kto posiada zdolność prawną?
pixabay.com
Autor Iga Marciniszyn - 3 Stycznia 2021

Kto posiada zdolność prawną?

Zdolność prawną otrzymuje każda osoba w chwili narodzin, nie można się jej zrzec, nie można jej pozbawić ani ograniczyć. Posiadają ją również osoby prawne, które uzyskują ją z chwilą właściwego wpisu do rejestru. Czym jest zdolność prawna, w jaki sposób jest regulowana oraz czym różni się od zdolności do czynności prawnych?

Czym jest zdolność prawna?

Zdolność prawna daje możliwość bycia podmiotem praw i obowiązków w prawie cywilnym. Zdolność prawna przysługuje osobom fizycznym, osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym, które nie są osobami prawnymi, ale którym przepisy przyznają zdolność prawną.

Kiedy człowiek nabywa zdolność prawną?

W przypadku osób fizycznych zdolność prawna nabywana jest z chwilą urodzin, ale zyskuje ją tylko to dziecko, które urodziło się żywe. Pojęcie urodzenia żywego dokładnie opisuje rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania. Jako żywe urodzenie określa:

"całkowite wydalenie lub wydobycie z ustroju matki noworodka, niezależnie od czasu trwania ciąży, który po takim wydaleniu lub wydobyciu oddycha lub wykazuje jakiekolwiek inne oznaki życia, takie jak czynność serca, tętnienie pępowiny lub wyraźne skurcze mięśni zależnych od woli, bez względu na to, czy sznur pępowiny został przecięty lub łożysko zostało oddzielone".

Tak precyzyjne uściślenie kwestii narodzenia dziecka jest konieczne, ponieważ niesie za sobą różne konsekwencje prawne, np. ma to znaczenie przy sprawach spadkowych.

Sytuacja prawna przed narodzeniem

Mimo iż Kodeks cywilny opisuje zdolność prawną jako nabywaną w chwili urodzenia, są szczególne przepisy, które odnoszą się do zdarzeń przed narodzinami, tj.

  • zaliczenie do grona spadkobierców dziecka, które było już poczęte w chwili śmierci spadkodawcy. Dziecko to zostaje spadkobiercą, tylko jeśli urodzi się żywe;
  • możliwość żądania odszkodowania po narodzinach dziecka, za szkody wyrządzone mu w okresie prenatalnym, tj. od momentu poczęcia do narodzin;
  • możliwość uznania ojcostwa przed narodzinami dziecka poczętego. Jest ono skuteczne z chwilą narodzin.

Zdolność prawna osób prawnych

Jak zostało wspomniane we wcześniejszej części artykułu, zdolność prawna przysługuje także osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym, które nie są osobami prawnymi, ale którym przepisy przyznają zdolność prawną. Takie osoby i jednostki zdolność prawną nabywają, w momencie gdy powstaną lub gdy zostaną wpisane do odpowiedniego rejestru.

Czym jest zdolność do czynności prawnych?

Konieczne jest rozróżnianie zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych. Zdolność prawna opisana została wcześniej, pełna zdolność do czynności prawnych natomiast nabywana jest z chwilą uzyskania pełnoletności lub zawarcia małżeństwa przed ukończeniem 18. rok życia. Brak zdolności do czynności prawnych dotyczy osób, które nie ukończyły lat trzynastu oraz osób ubezwłasnowolnionych całkowicie. Czynności dokonywane przez te osoby są nieważne.

Ograniczona zdolność do czynności prawnych

Istnieje również pojęcie ograniczonej zdolności do czynności prawnych, która dotyczy małoletnich mających ukończone trzynaście lat oraz osób ubezwłasnowolnionych częściowo. W większości sytuacji, gdy osoba z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych chce zaciągnąć zobowiązanie lub rozporządzić swoim prawem, konieczna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego, osoba taka może również potwierdzić taką umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych. Osoba z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych może:

  • bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych sprawach bieżących życia codziennego,
  • bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej,
  • co do zasady swobodnie dysponować przedmiotami majątkowymi, które oddał mu do użytkowania przedstawiciel ustawowy.

Utrata zdolności prawnej

Utrata zdolności prawnej przez osobę fizyczną następuje w chwili śmierci lub uznania tej osoby za zmarłą. Nie chodzi tu jednak tylko o biologiczną śmierć, ale także o postanowienie o uznaniu tej osoby za zmarłą, gdyż prawnie śmierć człowieka stwierdzana jest w chwili nieodwracalnego zatrzymania pracy mózgu lub ustania krążenia.

Osoby prawne i jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, tracą zdolność prawną w momencie ich wykreślenia z odpowiedniego rejestru lub wraz z finalizacją procesu likwidacyjnego.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News