Koniec przedawnienia. Skarbówka będzie mogła ścigać podatnika. Ministerstwo Finansów ma plan

Projektowane zmiany w Kodeksie karnym skarbowym

Ministerstwo Finansów przedstawiło najnowszą wersję projektu kompleksowej nowelizacji Ordynacji podatkowej oraz Kodeksu karnego skarbowego, nie odstępując przy tym od kontrowersyjnej koncepcji wykreślenia przepisów zakazujących karania po upływie terminu przedawnienia podatku. Głównym celem projektowanych zmian jest całkowite uniezależnienie przedawnienia karalności wynikającego z Kodeksu karnego skarbowego od przedawnienia samego zobowiązania podatkowego. 

Nowe regulacje prawne, z uwzględnieniem określonych wyjątków, mają wejść w życie 1 października 2026 roku, co stanowi istotną cezurę czasową dla podatników, gdyż obecnie przedawnienie podatku następuje po upływie pięciu lat. Realizacja tych założeń wymaga jednak przejścia pełnej procedury legislacyjnej, obejmującej przyjęcie projektu przez Radę Ministrów, uchwalenie go przez parlament oraz uzyskanie podpisu prezydenta Karola Nawrockiego.

Argumentacja Ministerstwa Finansów za zniesieniem ograniczeń karalności

Przedstawione przez resort finansów propozycje zmierzają do wykreślenia ustawowego zakazu prowadzenia postępowania karnego w sytuacjach, gdy doszło już do przedawnienia powiązanego z nim zobowiązania podatkowego. Zgodnie ze stanowiskiem wiceministra finansów Jarosława Nenemana, walka z faktycznymi przestępcami wymaga stosowania instrumentów z zakresu postępowania karnego i organów ścigania, a nie wyłącznie administracyjnych metod dokumentacyjnych. 

Co więcej, przedstawiciele ministerstwa argumentują, że zmiana Kodeksu karnego skarbowego ma zapobiegać unikaniu odpowiedzialności przez osoby stosujące triki proceduralne oraz celowo przedłużające postępowania podatkowe w celu uniemożliwienia wydania decyzji.

Krytyka i obawy ekspertów wobec proponowanej nowelizacji

Analiza ekspertów wskazuje na silnie kontrowersyjny charakter propozycji Ministerstwa Finansów, która jest określana jako koncepcja groźna dla stabilności prawnej podatników. W kontekście tych zmian pojawiają się opinie, że po ich wprowadzeniu „nikt nie mógłby spać spokojnie”, co odnosi się bezpośrednio do ryzyka pociągnięcia do odpowiedzialności karnej mimo upływu terminów przedawnienia. 

Przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych, Andrzej Ladziński, podnosi jednocześnie, iż projekt nie precyzuje definicji „prawdziwego przestępcy”, co może prowadzić do zatarcia różnicy między celowym działaniem a zwykłą pomyłką w rozliczeniach. W rezultacie urzędnicy mogą uzyskać narzędzia do stosowania według własnego uznania, a fiskus zyskałby możliwość dochodzenia w procesie karnym zapłaty za rzekome uszczuplenia, które nie zostałyby wcześniej stwierdzone w toku właściwego postępowania skarbowego. Zgodnie z oceną środowiska doradców podatkowych, projekt ten stanowi absolutnie niewłaściwy i niebezpieczny kierunek zmian legislacyjnych.

Potencjalne skutki nowelizacji dla obywateli i przedsiębiorców

Głównym skutkiem proponowanej nowelizacji byłoby wyeliminowanie z systemu prawnego terminów przedawnienia oraz zakazu karania podatników po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego. W opinii specjalistów wejście w życie tych przepisów spowodowałoby, że sytuacja prawna obywateli oraz przedsiębiorców stałaby się znacznie trudniejsza i gorsza w porównaniu do obecnego stanu prawnego. 

Jednocześnie podkreśla się, że upływ standardowego, pięcioletniego okresu przedawnienia przestałby blokować możliwość ukarania w trybie procesu karnego, co wywołuje obawy o brak poczucia bezpieczeństwa prawnego w długiej perspektywie czasowej.