Jeden błąd i emerytura może zostać całkowicie zawieszona. ZUS wydał komunikat

Skomplikowana gra o wyższe dochody

Aktywność zawodowa seniorów pozwala na podreperowanie budżetu i utrzymanie dobrostanu psychicznego. Jednak w polskim systemie prawnym przejście na świadczenie nie zawsze oznacza pełną swobodę w generowaniu dodatkowych przychodów. Mechanizm ten jest ściśle powiązany z kondycją gospodarki i poziomem wynagrodzeń (przeciętną płacą w sektorze przedsiębiorstw). 

Każda korekta średniej krajowej, ogłaszana przez Główny Urząd Statystyczny, odbija się echem w tabelach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wymuszając na świadczeniobiorcach trzymanie ręki na pulsie. To właśnie od tych wskaźników zależą progi, które determinują, czy dodatkowa praca będzie opłacalna, czy może stać się źródłem problemów finansowych. Limity dorabiania są bowiem swego rodzaju bezpiecznikiem dla publicznych finansów.

Dynamika wzrostu płac wymusiła na ustawodawcy regularne aktualizacje kwot granicznych. Dla osób, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (ustawowego progu zakończenia aktywności zawodowej wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), dorabianie do emerytury wiąże się z koniecznością prowadzenia dokładnych wyliczeń. 

System ubezpieczeń społecznych z założenia ma wspierać osoby niezdolne do pracy lub te, które całkowicie zakończyły karierę. Każda próba łączenia pełnowymiarowej pracy z pobieraniem świadczenia jest postrzegana przez system jako sytuacja wymagająca reglamentacji. Decyzja o przyjęciu dodatkowego zlecenia musi być poprzedzona analizą komunikatów prezesa ZUS. Nadchodząca zmiana odzwierciedla sytuację płacową z końca ubiegłego roku i daje seniorom większe pole manewru w planowaniu domowych wydatków.

ZUS może wstrzymać wypłaty

Najważniejszą informacją dla dorabiających jest fakt, że progi te ulegają podwyższeniu. Jak wynika z najnowszych wyliczeń ZUS, w porównaniu z obecnie obowiązującymi progami dorabiania, limity te wzrosną Mowa o o 298,30 zł dla dolnego progu i o 553,90 zł dla górnego progu. W praktyce oznacza to, że od początku marca bezpieczny próg przychodu (70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia) zostanie ustalony na poziomie 6 438,50 zł brutto. Zarobki poniżej tej kwoty pozostają całkowicie poza zasięgiem ingerencji urzędu, a świadczenie emerytalne trafia na konto w pełnej wysokości. To właśnie ta kwota jest kluczowa dla osób szukających złotego środka między pracą a odpoczynkiem.

Sytuacja zmienia się, gdy możliwości zarobkowe prowadzą nas w stronę wyższych kwot. System przewiduje drugi próg (130 proc. średniej krajowej). Zgodnie z nowymi wytycznymi, dolny próg przychodu wyniesie 6 438,50 zł brutto miesięcznie, natomiast górna granica sięgnie 11 957,20 zł brutto. 

Przekroczenie tej wyższej bariery skutkuje całkowitym zawieszeniem wypłaty emerytury lub renty. Należy pamiętać, że ograniczenia te dotyczą osób na wcześniejszych emeryturach oraz rencistów. Seniorzy w wieku powszechnym mogą zarabiać bez limitów. Dla pozostałych, zarobki między progami oznaczają zmniejszenie świadczenia o kwotę przekroczenia dolnego limitu, jednak nie więcej niż o ustalone kwoty maksymalnego potrącenia, które dla emerytury wynosi obecnie 989,41 zł.

Trudny wybór seniora i rygorystyczne obowiązki sprawozdawcze

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nakłada na dorabiających konkretne obowiązki informacyjne. Każda osoba podejmująca pracę zarobkową musi niezwłocznie powiadomić o tym organ rentowy.

Można to zrobić, składając formularz EROP, który jest dostępny w placówkach ZUS, na stronie www.zus.pl i w portalu eZUS. Co roku, najpóźniej do końca lutego, należy dostarczyć zaświadczenie płatnika składek lub oświadczenie o wysokości przychodów osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Na tej podstawie ZUS ustali, czy świadczenie było wypłacane w prawidłowej wysokości - podaje ZUS.

Co więcej, do końca lutego każdego roku należy złożyć ostateczne rozliczenie przychodów za rok poprzedni. Niezastosowanie się do tych wymogów może mieć bolesne konsekwencje. Ukrycie dochodów przed urzędem jest ryzykowne, gdyż mechanizmy kontrolne są coraz bardziej szczelne. Osoby, które nie dopełniły formalności, mogą zostać zobowiązane do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz. Taka sytuacja może zrujnować finanse domowe, zamieniając radość z zarobków w ciężar długu wobec państwa, który trzeba spłacić wraz z odsetkami.

Polscy seniorzy stają przed kluczowym wyborem, o którym regularnie przypomina ZUS. Muszą oni dokonać świadomej kalkulacji: czy bardziej opłaca się pozostać w bezpiecznej przystani zarobków do 6 438,50 zł brutto, zachowując prawo do pełnego świadczenia, czy zdecydować się na większą intensywność pracy. 

Ta druga ścieżka wiąże się z akceptacją pomniejszonej emerytury lub jej całkowitego zawieszenia. Wybór ten wymaga przewidywania własnych zarobków w skali roku, a nie tylko jednego miesiąca. Ostateczna decyzja należy do seniora, jednak musi być podjęta w oparciu o rzetelną wiedzę o tym, jak działają aktualne limity dorabiania, bo w starciu z systemem ubezpieczeń społecznych niewiedza zawsze generuje najwyższe koszty dla domowego budżetu.