BiznesINFO.pl
klauzule abuzywne

https://pixabay.com/pl/photos/pi%C5%9Bmie-pi%C3%B3ro-cz%C5%82owiek-1149962/

Klauzule abuzywne w umowach kredytowych - czym są

3 Czerwca 2021

Autor tekstu:

Maciej Blacha

Udostępnij:

Podpisując umowę kredytową, trzeba pozostać czujnym. Zdarzają się sytuacje, gdy banki lub firmy pożyczkowe wykorzystują nieuwagę klienta i dołączają do umowy tzw. klauzule abuzywne. Zobacz, czym są klauzule niedozwolone i jak możesz się przed nimi bronić.

Czym są klauzule abuzywne?

Klauzule niedozwolone, zwane inaczej klauzulami abuzywnymi, to wzorcowe postanowienia umów, które kształtują obowiązki i prawa konsumenta w sposób niezgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. To, czy dana klauzula zawarta w umowie będzie uznana za abuzywną, zależy od tego, czy sposób, w jaki kształtuje prawa i obowiązki konsumenta, jest sprzeczny z dobrymi obyczajami lub, gdy świadczący usługę wykorzystuję swoją pozycję do wzmocnienia swoich interesów. Często tak właśnie dzieje się w przypadku podpisywania umowy z bankiem.
Klauzule abuzywne dotyczą wyłącznie umów pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami.
Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, zapis umowny, aby zostać uznany za klauzulę abuzywną, musi:

  • Kształtować prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami;

  • Rażąco naruszać interes konsumenta;

  • Konsument nie uzgodnił zapisu umowy w sposób indywidualny- tzn. że nie miał realnego wpływu na jego kształt;

  • Nie może określać głównych świadczeń stron;

Przykłady klauzul abuzywnych:

  • uprawniające kontrahenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny;

  • ograniczające odpowiedzialność kontrahenta za szkody;

  • uzależniające zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania kolejnych umów podobnego typu;

  • uzależniające dokonanie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od kontrahenta;

  • przyznające kontrahentowi możliwość dokonywania jedynej wiążącej interpretacji umowy.

Co zrobić w przypadku klauzuli abuzywnej?

Jeśli zapis umowny wydaje się podejrzany, aby ustalić, czy można go zanegować, trzeba sprawdzić, czy faktycznie jest niedozwolony. W pierwszej kolejności należy porównać go z przepisami artykułu 3853 kodeksu cywilnego, który zawiera tzw. szarą listę, czyli katalog klauzul abuzywnych. Należy zaznaczyć, że katalog nie jest zbiorem zamkniętym i za klauzule abuzywną mogą zostać uznane zapisy, które się w nim nie znalazły. Kolejnym krokiem jest porównanie zapisów umowy z pozycjami zawartymi w rejestrze klauzul umownych udostępnionych przez UOKiK.
Jeśli w dalszym ciągu zapisy umowy wydają się podejrzane, a nie znaleźliśmy odpowiadającemu im przykładu, najlepszym wyjściem będzie konsultacja z prawnikiem.

Co zrobić, jeśli bank nie zgadza się na usunięcie klauzuli abuzywnej?


W przypadku, gdy bank pomimo zastrzeżeń ze strony konsumenta nie chce wycofać z umowy podejrzanej klauzuli, to kredytobiorca ma prawo udać się do sądu. Sposób postępowania przed sądem zależy od tego, czy doszło do podpisania umowy.

W przypadku, gdy nie doszło do podpisania umowy, postępowanie prowadzone jest w tzw. trybie abstrakcyjnym. Jest on regulowany przez Ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Organem, który kontroluje zapisy umowy, jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Konsument, który jest zaniepokojony brzmieniem zapisu umownego i ma uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności z prawem, zawiadamia o tym UOKiK. Decyzja prezesa ma skutek wobec przedsiębiorcy, który zawarł klauzulę, wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę.

W sytuacji, gdy konsument zawarł już umowę z bankiem, postępowanie prowadzone jest w trybie kontroli incydentalnej. W tym przypadku konsument kieruje powództwo do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o uznanie zapisów konkretnej umowy za klauzule abuzywne. Sąd może wtedy uznać roszczenie za uzasadnione i uchylić klauzulę. Co ważne, pozostała część umowy pozostaje w dalszym ciągu wiążąca.

Rejestr klauzul niedozwolony

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) prowadzi rejestr klauzul niedozwolonych. Zawiera zbiór klauzul, które sąd uznał za abuzywne. Do rejestru, klauzule wpisywane są urzędowo, średnio raz na dwa miesiące. Do dziś wpisano około 5000 różnego rodzaju niedozwolonych zapisów.


Klauzule abuzywne – odpowiedzialność za niedozwolone zapisy

Przepisy polskiego prawa są dosyć wyrozumiałe dla podmiotów, które stosują klauzule abuzywne. Instytucje, które zawarły takie zapisy, są zagrożone: pozbawieniem mocy wiążącej stosowanych postanowień umownych; poddaniem wzorców umownych kontroli Prezesa UOKiK w ramach trybu abstrakcyjnego lub kontroli sądowej w ramach trybu indywidualnego; uznaniem postanowień umownych za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. W dwóch ostatnich przypadkach sąd może nałożyć na podmiot stosujący klauzule abuzywne karę finansową oraz konieczność poniesienia kosztów procesowych.

Podobne artykuły

pixabay, Chronomarchie

Twój portfel

Potężny cios w samozatrudnionych. Ich składki wzrosną o ponad 1000 zł

Czytaj więcej >
fot: Arkadiusz Ziolek/ East News. 16.07.2019. n/z Niemowlak trzyma banknot 500 zl.

Twój portfel

12 000 plus jednak szybciej. Rząd zdradził, kiedy można spodziewać się wypłat

Czytaj więcej >
Polacy wycofują oszczędności z banków

Twój portfel

Oszczędności w banku? Nie, teraz stawiamy na alternatywy

Czytaj więcej >
pixabay, IADE-Michoko

Twój portfel

Ceny paliw na stacjach robią wrażenie. Cieszyć się mogą tylko tankujący gaz

Czytaj więcej >
pieniadze-pixabay-jarmoluk

Twój portfel

Opłata opakowaniowa już budzi kontrowersje. Branża nie przebiera w słowach

Czytaj więcej >
Biznes Info

Twój portfel

Abonamentu RTV wciąż unika masa Polaków. A kontrolerzy i tak wystawiają mandaty na 735 zł

Czytaj więcej >