Bruksela ostrzega przed długim kryzysem. Europa ma oszczędzać paliwo i energię

W Brukseli rośnie niepokój. To już nie wygląda na przejściowy problem

Europejskie instytucje coraz ostrożniej mówią o przyszłości rynku energii. Jeszcze niedawno część komentatorów zakładała, że obecne napięcia mogą szybko osłabnąć, ale z najnowszych wypowiedzi unijnych urzędników wynika, że taki scenariusz nie jest dziś traktowany jako najbardziej prawdopodobny. Coraz częściej pojawiają się sygnały, że skutki obecnego kryzysu mogą zostać z Europą na dłużej.

To ważne także dlatego, że nie chodzi wyłącznie o ceny na stacjach paliw czy rachunki za gaz. Problem jest szerszy i dotyka całego modelu bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to powrót do pytań, które w ostatnich latach regularnie wracały w politycznej debacie: jak bardzo Europa jest uzależniona od dostaw z niestabilnych regionów świata i jak szybko może to zmienić.

Właśnie w takim klimacie Komisja Europejska zaczęła mocniej podkreślać, że potrzebne są działania nie tylko doraźne, ale też długofalowe. Z jednej strony padają uspokajające sygnały, że nie ma powodów do paniki. Z drugiej jednak coraz wyraźniej mówi się o konieczności ostrożności, ograniczania zużycia paliw i przyspieszenia transformacji energetycznej. Z najnowszych komunikatów wynika, że niedługo mogą powrócić zalecenia podobne do tych, które obowiązywały podczas pandemii. 

Komisja Europejska mówi wprost o poważnej sytuacji. W grze są ceny gazu, ropy i nowe zalecenia dla państw

Unijny komisarz ds. energii i mieszkalnictwa Dan Jørgensen ocenił, że Europa mierzy się z „bardzo poważną sytuacją”. Jak podkreślał, od początku konfliktu ceny gazu w Unii wzrosły o około 70 proc., a ceny ropy o około 60 proc. To już oznacza wielomiliardowy wzrost kosztów importu paliw kopalnych.

W przekazie Brukseli najmocniej wybrzmiewa dziś jedna myśl: skutki tego kryzysu nie będą krótkotrwałe. To właśnie dlatego Komisja zaczyna mówić nie tylko o reagowaniu na bieżąco, ale też o zmianach w codziennym funkcjonowaniu państw i obywateli. Według doniesień medialnych wśród rekomendowanych działań pojawiają się między innymi:

• częstsza praca zdalna tam, gdzie jest to możliwe,
• większe korzystanie z transportu publicznego,
• ograniczanie używania prywatnych samochodów,
• rozwijanie car-sharingu,
• obniżenie limitów prędkości na autostradach,
• większe oszczędzanie paliw, zwłaszcza diesla i paliwa lotniczego.

Taki ton wypowiedzi części komentatorom przypomina pierwsze miesiące pandemii, gdy również pojawiały się apele o zmianę codziennych nawyków w imię bezpieczeństwa i stabilności. Tym razem jednak źródłem zagrożenia nie jest kryzys zdrowotny, ale napięcie na globalnym rynku energii.

Bruksela podkreśla przy tym, że odpowiedź na obecne problemy nie może ograniczać się do samego oszczędzania. Komisja chce też przyspieszenia inwestycji w odnawialne źródła energii, energetykę jądrową, biopaliwa i nowoczesną infrastrukturę przesyłową. W ocenie unijnych urzędników obecny kryzys powinien stać się impulsem do tego, by Europa wreszcie poważniej potraktowała własną niezależność energetyczną.

Największe obawy dotyczą diesla i paliwa lotniczego. Europa ma oszczędzać dziś, by nie zapłacić więcej jutro

Choć Komisja Europejska nie mówi dziś o bezpośrednim zagrożeniu fizycznym brakiem ropy czy gazu, to coraz mocniej wskazuje na presję w konkretnych segmentach rynku. W centrum obaw znalazły się przede wszystkim diesel i paliwo lotnicze, a także sytuacja na światowym rynku gazu. To właśnie te obszary mogą najmocniej wpływać na koszty transportu, ceny energii i rachunki płacone przez firmy oraz gospodarstwa domowe.

To z kolei rodzi poważniejsze konsekwencje gospodarcze. Droższy diesel to problem dla logistyki, przewozów i całego handlu. Droższe paliwo lotnicze oznacza większą presję na branżę lotniczą i ceny podróży. Wysokie ceny gazu przekładają się nie tylko na ogrzewanie czy prąd, ale też na koszty funkcjonowania przemysłu. Innymi słowy, chodzi o coś więcej niż tylko droższe tankowanie.

W tle tych unijnych ostrzeżeń widać też rosnącą obawę, że państwa członkowskie mogą zacząć reagować osobno i doraźnie, zamiast działać wspólnie. Dan Jørgensen wyraźnie zaznacza, że Europa powinna unikać rozdrobnionych odpowiedzi krajowych, które mogłyby zaburzyć rynek. Komisja wzywa więc nie tylko do oszczędzania, ale także do większej koordynacji działań dotyczących magazynów gazu, bezpieczeństwa dostaw ropy i ochrony rodzin oraz firm przed wzrostem kosztów.

Najkrótszy wniosek jest dziś taki: Bruksela nie ogłasza alarmu w stylu natychmiastowych restrykcji, ale też nie pozostawia złudzeń, że problem szybko zniknie. Europa ma oszczędzać paliwo i energię, bo obecny kryzys może okazać się długi, kosztowny i dużo bardziej odczuwalny, niż dziś wielu osobom się wydaje. Dla obywateli oznacza to jedno — temat energii znów staje się jedną z najważniejszych spraw codziennego życia.