Zapłacisz tylko 1 euro za kawalerkę. Tak najszczęśliwszy kraj świata chce przyciągnąć nowych mieszkańców

Kraj w Unii Europejskiej oddaje mieszkania za bezcen. To nie przypadek

Finlandia po raz kolejny została uznana za najszczęśliwsze państwo świata – wynika z najnowszej edycji raportu World Happiness Report. Kraj ten nie schodzi z pierwszego miejsca od 2017 roku, a na wysokie poczucie satysfakcji mieszkańców wpływają m.in. rozbudowany system wsparcia społecznego, bliski kontakt z naturą oraz zakorzeniona w kulturze idea sisu, oznaczająca wytrwałość i odporność na przeciwności. Słabiej Finlandia wypada natomiast pod względem hojności mieszkańców, mierzonej m.in. skłonnością do wspierania nieznajomych czy przekazywania datków - zauważa Fińska Agencja Prasowa STT. Polska zajęła w tegorocznym rankingu 24. pozycję. 

Nic więc dziwnego, że wielu mogłoby rozważyć przeprowadzkę do kraju uznawanego za najszczęśliwszy na świecie. Tym bardziej że na fińskim rynku nieruchomości pojawiło się zjawisko, które w przyszłości może dotknąć również Polskę. W ostatnich tygodniach dużą popularność w mediach społecznościowych zdobyły ogłoszenia z wschodniej Finlandii. Wynika z nich, że w miejscowości Kuhmo niewielkie mieszkania można tam nabyć za symboliczne 1 euro, a niektórzy właściciele są gotowi przekazać lokale nowym mieszkańcom całkowicie bezpłatnie.

Czytaj więcej: Uwielbiana przez Polaków wyspa szuka pracowników. W pakiecie darmowy nocleg, wyżywienie i dużo słońca

Za darmowymi metrami kwadratowymi kryje się jednak potężny balast finansowy i geopolityczny, z którym dotychczasowi właściciele nie potrafią już sobie poradzić. Dlaczego zatem rzekome okazje stają się dla Finów toksycznymi aktywami i czy Polskę niebawem czeka podobny scenariusz?

Mieszkania za darmo na wschodzie Finlandii. Ukryty koszt symbolicznego euro i pętla długów

Po pierwsze, prawdziwa cena nieruchomości we wschodniej Finlandii rzadko kiedy zamyka się w granicach jednego euro ustalonego na umowie. W praktyce nowy nabywca przejmuje na siebie ogromne zobowiązania finansowe spółdzielni mieszkaniowych, które na przełomie ostatnich lat zaciągały wieloletnie kredyty modernizacyjne. Chodzi przede wszystkim o betonowe bloki z lat 70., wymagające kosztownych, generalnych remontów sieci hydraulicznych oraz systemów ogrzewania. 

Czytaj więcej: Koniec "paragonów grozy" nad polskim morzem? Coraz więcej smażalni decyduje się na taki ruch

Koszt wymiany przestarzałych instalacji przypadający na jeden lokal bywa tam wyższy niż rynkowa wartość całego mieszkania, co stawia właścicieli pod ścianą. Zamiast ponosić gigantyczne opłaty eksploatacyjne i spłacać długi za budynek skazany na pustostan, dotychczasowi właściciele wolą oddać prawo własności komukolwiek, kto zdejmie z nich ten ciężar. Eksperci z fińskiego rynku nieruchomości nie mają złudzeń - to czyszczenie bilansów ze strat.

Dodatkowo regiony te zmagają się z zapaścią demograficzną i ucieczką młodego pokolenia do Helsinek czy Tampere. Przykładowo przygraniczna miejscowość Kuhmo liczy obecnie około 7,3 tysiąca mieszkańców - to spadek o ponad 2 tysiące osób w ciągu zaledwie 15 lat, co oznacza, że lokalny rynek mieszkaniowy całkowicie stracił swoją płynność finansową. Przy braku nowych miejsc pracy i zamrożeniu wymiany handlowej ze wschodnim sąsiadem, popyt na lokale mieszkalne w tej części kraju spadł do zera.

Sytuacja we wschodnich fińskich gminach staje się jeszcze bardziej skomplikowana, gdy przyjrzymy się głębokim zmianom w doktrynie bezpieczeństwa tego państwa oraz dokładnej lokalizacji na mapie. Brak chętnych do zamieszkania w Kuhmo, a więc regionie graniczącym bezpośrednio z Federacją Rosyjską, zbiega się w czasie z bezprecedensową militarną mobilizacją Finlandii oraz nasilającym się groźbami wobec państw należących do Unii Europejskiej, a zwłaszcza państw bałtyckich. 

Pomiędzy ekonomiczną pustką a rosnącym budżetem na obronność

Zgodnie z projektem budżetu przyjętym przez centroprawicowy rząd Petteriego Orpo, począwszy od 2026 roku, Finlandia przeznaczy na zamówienia zbrojeniowe aż 6 miliardów euro. To spektakularny, piętnastokrotny wzrost w porównaniu do skromnych 400 milionów euro, jakie rezerwowano na cele obronne jeszcze kilka lat wcześniej. Ponadto, wiosną 2026 roku fińskie siły zbrojne zaczęły masowo wysyłać karty powołania do rezerwistów, reagując bezpośrednio na incydenty z rosyjskimi dronami bojowymi naruszającymi przestrzeń powietrzną kraju.

Przy populacji wynoszącej 5,5 miliona obywateli, Finlandia posiada zaplecze 870 tysięcy przeszkolonych rezerwistów, a nowe przepisy zakładają zwiększenie tej bazy do miliona do 2031 roku. Wzmocnienie nadzoru nad granicą lądową oraz wodami terytorialnymi ma odciążyć regularne jednostki marynarki wojennej i lotnictwa. Te radykalne posunięcia rządu tworzą jednak specyficzny mikroklimat wokół nieruchomości na wschodzie kraju. Kto zaryzykuje osiedlenie się w strefie, która staje się przede wszystkim zmilitaryzowanym buforem obronnym? Kupno lokalu w cieniu schronów i poligonów przestaje być atrakcyjną inwestycją, a staje się geopolityczną loterią.

Opisany kryzys fińskiego rynku nieruchomości, wywołany demografią i bliskością napięć politycznych, zaczyna niepokojąco rezonować także nad Wisłą. Choć uwaga opinii publicznej w Polsce wciąż skupia się na rekordowych cenach mieszkań w Warszawie, Trójmieście czy Wrocławiu, to na peryferiach sytuacja zaczyna wyglądać diametralnie inaczej. 

Analizy rynkowe pokazują, że polska wschodnia i południowa flanka mierzy się z gwałtownym hamowaniem popytu. Według najnowszych danych portalu Otodom, miasta takie jak Białystok odnotowały głęboki, bo aż 20-procentowy spadek zainteresowania nowymi lokalami w ujęciu rok do roku. Podobny trend dotyka Kielce, gdzie spadek popytu sięga 12 procent rok do roku.

Jak podkreśla Paweł Jarząbek, menedżer do spraw badań rynku i analiz Otodom, te dwucyfrowe tąpnięcia mają już charakter strukturalny, a nie tylko sezonowy. Polskie województwa przygraniczne, podobnie jak fińskie Kuhmo, zaczynają odczuwać skutki odpływu kapitału oraz lęku inwestorów przed lokowaniem oszczędności blisko niespokojnych granic. 

Jeśli demografia i trendy migracyjne utrzymają obecny wektor, to niewykluczone, że w przeciągu kilku lat w niektórych wyludniających się polskich powiatach również możemy zobaczyć oferty domów za symboliczne kwoty. Spadek płynności na lokalnych rynkach nieruchomości bywa bowiem procesem powolnym, ale niemal nieodwracalnym bez systemowych zachęt ekonomicznych.