Ważne zmiany w przychodniach od 1 października. Jest komunikat NFZ
Narodowy Fundusz Zdrowia przygotował nowe zasady finansowania przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Od 1 października 2026 roku część środków ma zależeć od wskaźników jakości. Duże znaczenie zyska skuteczność profilaktyki chorób nowotworowych. Fundusz będzie też oceniał sposób organizacji opieki nad pacjentami.
Zakończyły się konsultacje projektu zarządzenia NFZ zmieniającego warunki zawierania i realizacji umów w podstawowej opiece zdrowotnej. Projekt ma wdrożyć przepisy ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Nowy mechanizm formalnie obejmie świadczenia udzielane od lipca 2026 roku, jednak do końca września przewidziano okres przejściowy. W tym czasie wyniki przychodni nie będą jeszcze zmieniały wysokości finansowania.
NFZ wprowadza osiem wskaźników jakości w POZ
Projekt Narodowego Funduszu Zdrowia przewiduje osiem kryteriów, które mają służyć do oceny jakości świadczeń udzielanych w przychodniach POZ. Część z nich będzie jedynie monitorowana, natomiast inne mogą już od października przełożyć się na wysokość środków otrzymywanych przez placówkę.
Jednym ze wskaźników będzie liczba porad lekarza podstawowej opieki zdrowotnej przypadająca na pacjenta. W tym przypadku przewidziano współczynnik 1, a wskaźnik ma mieć charakter monitorujący. Podobnie potraktowane mają zostać porady receptowe oraz profilaktyka chorób układu krążenia.
Inaczej ma wyglądać ocena udziału teleporad. Po przekroczeniu określonych w projekcie progów zastosowany będzie współczynnik 0,9. Taki sam współczynnik wskazano w przypadku porad domowych. Oznacza to, że NFZ zamierza brać pod uwagę nie tylko liczbę świadczeń, ale również sposób organizowania kontaktu lekarza z pacjentem.
Szczególne miejsce w nowym systemie zajmie profilaktyka. Spośród ośmiu wskaźników aż cztery bezpośrednio dotyczą działań profilaktycznych. Chodzi o zgłaszalność do programów dotyczących raka piersi, raka szyjki macicy, raka jelita grubego oraz chorób układu krążenia.
Dla trzech programów onkologicznych przewidziano współczynnik 0,95 w sytuacji niespełnienia określonych warunków. Profilaktyka chorób układu krążenia ma być natomiast na tym etapie monitorowana ze współczynnikiem 1. Konstrukcja projektu pokazuje, że właśnie profilaktyka będzie jednym z najważniejszych obszarów ocenianych przez Fundusz.
Do 30 września 2026 roku wszystkie współczynniki jakości mają jednak pozostawać na poziomie 1 bez względu na wyniki konkretnych placówek. Dopiero od października część wskaźników będzie mogła realnie wpływać na środki przekazywane przychodniom.
Profilaktyka nowotworów może zdecydować o finansowaniu przychodni
Jednym z najważniejszych elementów przygotowanych zmian będzie zgłaszalność pacjentów na badania przesiewowe w kierunku trzech nowotworów. NFZ zamierza analizować udział uprawnionych osób w programach profilaktyki raka piersi, raka szyjki macicy oraz raka jelita grubego.
Fundusz przedstawił także dane pokazujące najniższe poziomy zgłaszalności odnotowane w 2025 roku. W przypadku programu profilaktyki raka piersi najniższy wynik zanotowano w województwie małopolskim. Wyniósł on 18,21 proc.
Jeszcze niższe wartości dotyczyły pozostałych programów. Najmniejszą zgłaszalność do profilaktyki raka szyjki macicy odnotowano w województwie wielkopolskim i wyniosła ona 1,78 proc. W przypadku badań dotyczących raka jelita grubego najniższy wynik przypadł na województwo warmińsko-mazurskie, gdzie zgłaszalność wyniosła 0,38 proc.
Te wartości mają mieć bezpośrednie znaczenie przy wyznaczaniu progów dla placówek. Niższy współczynnik finansowania ma być stosowany wobec tych przychodni, w których zgłaszalność pacjentów do wymienionych programów nie przekroczy połowy najniższego wyniku zanotowanego w kraju w 2025 roku.
W praktyce oznacza to, że przychodnie niespełniające progów ustalonych na podstawie dotychczasowych danych będą musiały liczyć się z obniżeniem środków przekazywanych przez Fundusz. Mechanizm ma więc powiązać część finansowania bezpośrednio z tym, czy pacjenci korzystają z programów profilaktycznych.
NFZ zamierza jednocześnie obserwować profilaktykę chorób układu krążenia. Ten obszar nie ma jednak na początku wpływać na finansowanie w taki sam sposób jak trzy programy onkologiczne, ponieważ w projekcie przypisano mu współczynnik 1 i funkcję monitorującą.
Ocenie podlegać będzie również sposób funkcjonowania przychodni. Fundusz chce ograniczyć sytuacje, w których opieka w zbyt dużym stopniu opiera się na konsultacjach zdalnych. Przekroczenie określonych progów udziału teleporad ma skutkować zastosowaniem niższego współczynnika.
Przychodnie POZ mają aktywniej zachęcać pacjentów do badań
Zmiany w sposobie finansowania mogą przełożyć się również na codzienne funkcjonowanie placówek podstawowej opieki zdrowotnej. Skoro wyniki programów profilaktycznych będą wpływać na środki otrzymywane przez przychodnie, placówki mają być silniej zainteresowane zwiększaniem udziału pacjentów w badaniach.
W praktyce POZ mają znacznie aktywniej kontaktować się z osobami uprawnionymi do udziału w programach. Pacjenci mogą częściej otrzymywać przypomnienia o badaniach przesiewowych oraz zachęty do skorzystania z dostępnej profilaktyki. Dotyczy to przede wszystkim programów związanych z rakiem piersi, rakiem szyjki macicy i rakiem jelita grubego.
Projekt ma także wpłynąć na organizację wizyt. Fundusz zamierza promować tradycyjne konsultacje w gabinecie i ograniczać nadmierne wykorzystywanie teleporad. Przy placówkach przekraczających określone progi udziału konsultacji zdalnych przewidziano współczynnik 0,9, co może zmniejszyć wysokość ich finansowania.
Według założeń opisanych w materiale zmiana ma również sprzyjać większej dostępności lekarzy dla osób obłożnie chorych wymagających pomocy w domu. Jednocześnie jednym z ośmiu ocenianych elementów będzie udział porad domowych, dla których w projekcie wskazano współczynnik 0,9.
Najważniejsza zmiana finansowa zacznie być odczuwalna od 1 października 2026 roku. Do tego momentu trwa okres przejściowy, w którym wszystkie współczynniki pozostają równe 1. Po jego zakończeniu wyniki wybranych wskaźników jakości, w tym zgłaszalność do programów profilaktyki nowotworów i udział teleporad, będą mogły wpłynąć na wysokość środków otrzymywanych przez przychodnie POZ.
Obserwuj w Google News
