W tych miejscach pracy sprawdzają trzeźwość pracowników. Tak wyglądają kontrole
Kontrole trzeźwości stały się jednym z narzędzi, po które pracodawcy mogą sięgać w celu zapewnienia bezpieczeństwa w miejscu pracy. Od zmian w Kodeksie pracy z 2023 roku firmy mają możliwość prowadzenia także badań prewencyjnych, ale tylko po spełnieniu określonych warunków. Z rozwiązania korzystają również duże sieci działające w Polsce. Wyszło na jaw, jak takie procedury wyglądają w praktyce w kilku popularnych markach.
Zakres kontroli zależy od charakteru pracy oraz regulacji obowiązujących w konkretnej firmie. W jednych przedsiębiorstwach badanie może odbywać się regularnie, a w innych dopiero wtedy, gdy pojawi się podejrzenie, że pracownik znajduje się pod wpływem alkoholu.
Prawo pracy w Polsce. Obowiązki mają zarówno pracownicy, jak i pracodawcy
Prawo pracy reguluje relacje pomiędzy osobą zatrudnioną a pracodawcą. Jego podstawowym źródłem jest Kodeks pracy, ale znaczenie mają również inne ustawy, rozporządzenia, układy zbiorowe, regulaminy i zapisy konkretnych umów. Zakres uprawnień zależy między innymi od rodzaju zatrudnienia, stanowiska, organizacji czasu pracy oraz charakteru wykonywanych obowiązków.
Pracownik zatrudniony na umowę o pracę ma prawo między innymi do:
- wynagrodzenia,
- odpoczynku,
- urlopu wypoczynkowego,
- bezpiecznych i higienicznych warunków pracy,
- równego traktowania.
Pracodawca nie może dowolnie zmieniać ustalonych zasad zatrudnienia ani nakładać sankcji, których nie przewidują przepisy. Państwowa Inspekcja Pracy może natomiast kontrolować przestrzeganie prawa w zakładach pracy, w tym dokumentację, warunki BHP czy sposób organizowania stanowisk.
Pracodawcy również mają określone prawa. Mogą organizować pracę, wydawać polecenia związane z obowiązkami służbowymi, kontrolować prawidłowe wykonywanie zadań i egzekwować przestrzeganie przepisów. Jednocześnie odpowiadają za bezpieczeństwo osób znajdujących się w miejscu pracy oraz ochronę mienia.
W praktyce oznacza to konieczność zachowania równowagi. Pracodawca może kontrolować pracownika tylko wtedy i w takim zakresie, w jakim pozwala na to prawo. Dotyczy to monitoringu, kontroli służbowej poczty, a także badań trzeźwości. Takie działania nie mogą naruszać godności ani innych dóbr osobistych zatrudnionej osoby.
W handlu kwestie bezpieczeństwa dotyczą nie tylko kasjerów i sprzedawców. W dużych sieciach zatrudnieni są magazynierzy, kierowcy, operatorzy urządzeń i pracownicy centrów dystrybucyjnych. Charakter części tych stanowisk sprawia, że błąd spowodowany ograniczoną koncentracją może narazić na niebezpieczeństwo inne osoby lub spowodować straty materialne.
Nietrzeźwość w pracy. Przepisy dotyczące kontroli zmieniły się w 2023 roku
Praca pod wpływem alkoholu stanowi zagrożenie zarówno dla samego zatrudnionego, jak i jego współpracowników oraz klientów. Ryzyko jest szczególnie duże w przypadku prowadzenia pojazdów, obsługi maszyn, pracy na wysokości, wykonywania czynności magazynowych czy odpowiedzialności za bezpieczeństwo innych osób.
Nie ma jednak jednej aktualnej ogólnopolskiej statystyki pokazującej, jaki odsetek wszystkich pracowników przychodzi do pracy po alkoholu. Dlatego skali zjawiska nie należy oceniać wyłącznie na podstawie pojedynczych przypadków opisywanych przez policję lub pracodawców. Sam ustawodawca uznał jednak problem za wystarczająco istotny, aby dokładniej uregulować zasady prowadzenia kontroli.
Przełom nastąpił 21 lutego 2023 roku. Wtedy weszła w życie nowelizacja Kodeksu pracy, która dała pracodawcom możliwość samodzielnego prowadzenia prewencyjnych kontroli trzeźwości. Wcześniej sytuacja była bardziej ograniczona i w przypadku podejrzenia nietrzeźwości istotną rolę odgrywały badania wykonywane przez uprawnione organy.
Obecnie pracodawca może samodzielnie kontrolować określone grupy pracowników, jeżeli jest to niezbędne dla ochrony życia i zdrowia ludzi albo ochrony mienia. Nie musi przy tym czekać na zauważalne oznaki spożycia alkoholu. Kontrola może mieć charakter prewencyjny, czyli obejmować również osoby, wobec których nie ma indywidualnego podejrzenia nietrzeźwości.
Nie oznacza to jednak prawa do losowego badania dowolnej osoby bez wcześniejszych zasad. Grupy objęte kontrolą, sposób badania, jego częstotliwość i czas muszą zostać określone w układzie zbiorowym, regulaminie pracy albo obwieszczeniu. Pracowników trzeba poinformować o wprowadzeniu procedury co najmniej dwa tygodnie wcześniej.
Jeżeli badanie wykaże stan po użyciu alkoholu albo nietrzeźwość, pracownik nie może zostać dopuszczony do pracy. Stan po użyciu alkoholu oznacza stężenie od 0,2 do 0,5 promila we krwi, a stan nietrzeźwości powyżej 0,5 promila. Pracodawca może zastosować upomnienie, naganę, karę pieniężną, a w poważniejszych przypadkach nawet rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Zobacz też: Nawet 10 tys. zł na rękę, a chętnych brak. Młodzi nie chcą zostać kierowcami ciężarówek
Kontrole trzeźwości w sklepach. Biedronka, Carrefour, Auchan i Aldi mają różne zasady
Interia Biznes zapytała duże sieci handlowe działające w Polsce o sposób kontrolowania pracowników. Odpowiedzi pokazały, że przedsiębiorstwa nie stosują jednego wspólnego modelu. Procedury zależą od rodzaju stanowiska, organizacji firmy i przyjętych regulaminów.
Najbardziej regularne kontrole prowadzone są w centrach dystrybucyjnych Biedronki. Sieć przekazała Interii, że każdego dnia wszystkie osoby wchodzące do takich obiektów przechodzą rutynową kontrolę trzeźwości wykonywaną przez pracownika ochrony. Firma tłumaczy to względami bezpieczeństwa w środowisku magazynowym i logistycznym. W samych sklepach zasada wygląda inaczej, badanie ma charakter interwencyjny i odbywa się wtedy, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że zatrudniona osoba jest pod wpływem alkoholu.
Carrefour Polska nie prowadzi według przekazanych informacji identycznych rutynowych badań. Jeżeli zachowanie pracownika wzbudza podejrzenie nietrzeźwości, zostaje on odsunięty od wykonywania obowiązków i otrzymuje informację o przyczynie takiej decyzji. Następnie wzywana jest policja, która może przeprowadzić właściwe badanie.
Podobny model deklaruje Auchan. Sieć poinformowała Interię, że samodzielnie nie bada trzeźwości pracowników. Jeżeli menedżer podejrzewa, że podwładny znajduje się pod wpływem alkoholu, na miejsce wzywana jest policja.
Nie możemy samodzielnie badać trzeźwości pracowników. Jeśli manager nabierze podejrzeń co do stanu swojego podwładnego dzwoni na policję, która przeprowadza kontrolę - wskazuje w odpowiedzi dla Interii Biznes Hanna Bernatowicz, dyrektor komunikacji w Auchan Polska.
Aldi dopuszcza natomiast możliwość kontroli zarówno na podstawie wcześniej przyjętych zasad organizacyjnych, jak i w sytuacjach wynikających z konkretnych okoliczności. Firma nie ujawniła szczegółowych procedur, tłumacząc to bezpieczeństwem i ochroną informacji dotyczących wewnętrznej organizacji pracy.
W każdym przypadku kluczowe jest wcześniejsze poinformowanie pracowników, jeżeli firma zamierza prowadzić własne kontrole prewencyjne. Osoby należące do grup objętych badaniem powinny wiedzieć:
- kto może przeprowadzić kontrolę,
- jakim urządzeniem, kiedy
- jak często.
Nowo zatrudniony pracownik również musi otrzymać odpowiednią informację przed rozpoczęciem pracy w takim systemie.
Pracodawca może używać wyłącznie urządzenia posiadającego ważne potwierdzenie kalibracji lub wzorcowania. Jeżeli wynik jest negatywny, czyli nie stwierdza alkoholu, informacja nie jest przechowywana. Gdy badanie daje wynik pozytywny, dane mogą trafić do akt osobowych pracownika zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie pracy. Na żądanie pracownika lub pracodawcy możliwe jest również wezwanie policji w celu wykonania kolejnego badania.
Dla sieci handlowych rozwiązanie ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. W centrach logistycznych chodzi o zmniejszenie ryzyka wypadku związanego między innymi z ruchem pojazdów i obsługą urządzeń, natomiast w sklepach o bezpieczeństwo klientów, współpracowników i mienia. Dla pracowników oznacza to z kolei, że kontrola trzeźwości nie może być przeprowadzona według uznania przełożonego: firma musi działać w granicach przepisów i procedur, o których zatrudnieni zostali wcześniej poinformowani.
Obserwuj w Google News
