Od 25 czerwca NFZ zapłaci za te badania. Dobre wieści dla pacjentów

Architektura publicznego lecznictwa a starzejące się społeczeństwo

Narodowy Fundusz Zdrowia odpowiada za finansowanie świadczeń medycznych w publicznym systemie ochrony zdrowia. To z jego środków rozliczane są m.in. wizyty u lekarzy, hospitalizacje, zabiegi, rehabilitacja i badania diagnostyczne. Każda zmiana dotycząca zasad finansowania ma więc bezpośredni wpływ zarówno na placówki medyczne, jak i na pacjentów czekających na leczenie.

System ochrony zdrowia mierzy się dziś z rosnącymi potrzebami. Społeczeństwo się starzeje, a wraz z wiekiem częściej pojawiają się choroby przewlekłe, nowotwory, schorzenia układu krążenia i problemy wymagające regularnej diagnostyki. To oznacza większą liczbę wizyt, badań i konsultacji specjalistycznych. W wielu miejscach popyt na świadczenia przewyższa możliwości organizacyjne placówek. Problemem nie są wyłącznie pieniądze. Duże znaczenie ma także dostępność personelu, liczba pracowni diagnostycznych, sprzęt oraz sposób organizacji kolejek. Nawet jeśli określone badanie jest refundowane, pacjent często musi poczekać na wolny termin. W przypadku części chorób taki czas oczekiwania ma istotne znaczenie dla dalszego leczenia.

Dlatego finansowanie diagnostyki jest jednym z kluczowych elementów całego systemu. Im szybciej pacjent otrzyma rozpoznanie albo kontrolę po leczeniu, tym wcześniej lekarz może podjąć decyzję o dalszym postępowaniu. W chorobach onkologicznych ma to szczególne znaczenie, bo badania obrazowe i endoskopowe są potrzebne nie tylko do rozpoznania choroby, ale także do oceny skuteczności terapii i wykrywania ewentualnych nawrotów.

Kosztowne procedury medyczne w obliczu poważnych diagnoz

Badania obrazowe i endoskopowe należą do najważniejszych narzędzi współczesnej diagnostyki. Tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, gastroskopia czy kolonoskopia pozwalają lekarzom ocenić stan narządów, wykryć zmiany chorobowe i monitorować przebieg leczenia. W wielu przypadkach są niezbędne do potwierdzenia diagnozy lub podjęcia decyzji o dalszej terapii.

Szczególne znaczenie mają dla pacjentów onkologicznych. W przypadku podejrzenia nowotworu, leczenia choroby albo kontroli po zakończonej terapii liczy się czas. Każdy dodatkowy etap oczekiwania może opóźniać rozpoczęcie leczenia, zmianę terapii lub ocenę skuteczności dotychczasowych działań. Dlatego dostęp do diagnostyki jest jednym z najważniejszych elementów opieki nad osobą chorą. W ostatnich miesiącach wiele emocji budziły zasady rozliczania badań wykonywanych ponad wartość umów z NFZ. Od 1 kwietnia 2026 roku Fundusz wprowadził stawki degresywne dla części nadwykonań. W praktyce oznaczało to, że za tomografię komputerową i rezonans magnetyczny wykonane ponad limit płacono 50 proc. wartości, a za gastroskopię i kolonoskopię 60 proc. wartości.

Takie rozwiązanie budziło obawy pacjentów i placówek, bo mogło ograniczać gotowość szpitali oraz poradni do wykonywania dodatkowych badań. Szczególnie problematyczna była sytuacja chorych onkologicznie, którzy po zakończeniu leczenia nie mieli już aktywnej karty DiLO, ale nadal wymagali regularnej kontroli. To właśnie ta grupa została wskazana jako wymagająca dodatkowego zabezpieczenia w systemie finansowania.

Zobacz też: Fala upałów wpływa na gastronomię. Część lokali postanowiła się zamknąć

Pełne finansowanie ma pomóc pacjentom onkologicznym

Nowe przepisy zmieniają zasady rozliczania tych badań w odniesieniu do pacjentów onkologicznych. Jak wynika z informacji Ministerstwa Zdrowia i NFZ, współczynniki degresywne nie mają zastosowania do badań wykonywanych w ramach leczenia onkologicznego prowadzonego na podstawie karty DiLO oraz w ramach monitorowania po zakończonym leczeniu onkologicznym, czyli tzw. follow-upu. Dotyczy to tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, gastroskopii i kolonoskopii.

Dla pacjentów oznacza to, że badania potrzebne do kontroli leczenia lub obserwacji po terapii mają być finansowane w pełnej wysokości, a nie według obniżonych stawek za nadwykonania. Resort zdrowia wskazuje, że chodzi m.in. o osoby poddawane chemioterapii, radioterapii, leczeniu systemowemu oraz pacjentów pozostających w długoterminowym nadzorze po zakończeniu terapii onkologicznej. Dla placówek medycznych zmiana ma znaczenie organizacyjne i finansowe. Jeśli badanie pacjenta onkologicznego zostanie prawidłowo oznaczone i rozliczone, świadczeniodawca nie powinien być objęty obniżoną stawką. To może ułatwić planowanie pracy pracowni diagnostycznych i zmniejszyć obawy przed wykonywaniem badań ponad kontrakt w tej grupie pacjentów.

Nie oznacza to jednak automatycznego końca kolejek. Nadal znaczenie będą miały dostępność sprzętu, personelu, lekarzy opisujących badania i organizacja pracy w danej placówce. Pełne finansowanie usuwa jedną z barier, ale nie rozwiązuje wszystkich problemów systemu. Pacjent nadal potrzebuje skierowania i kwalifikacji medycznej, a w dokumentacji powinno znaleźć się właściwe oznaczenie związku badania z leczeniem lub monitorowaniem onkologicznym. Najważniejsza zmiana polega więc na zabezpieczeniu diagnostyki dla osób z rozpoznaniem nowotworu, zarówno w trakcie leczenia, jak i po jego zakończeniu. W chorobach onkologicznych regularna kontrola może decydować o szybkim wykryciu nawrotu, ocenie skutków terapii i dobraniu dalszego postępowania. Dlatego pełne finansowanie tych badań ma znaczenie nie tylko dla rozliczeń, ale przede wszystkim dla bezpieczeństwa pacjentów.