Nie kupisz już ani w sklepie, ani w hurtowni. Popularne farby pełne toksyn, ruszyło wycofywanie

Epidemia niewydolności oddechowej pod urzędniczym nadzorem

Raporty o zdrowiu Polaków od lat wskazują na rosnące obciążenie chorobami przewlekłymi, co z niepokojem odnotowują lekarze oraz analitycy rynków medycznych. Nasze społeczeństwo zmaga się z prawdziwą plagą chorób cywilizacyjnych, wśród których dominują problemy układu krążeniowego, choć wyraźny wzrost notują także schorzenia układu oddechowego oraz nagłe reakcje alergiczne. Pacjenci gabinetów pulmonologicznych to już nie tylko pracownicy zakładów przemysłowych czy nałogowi palacze, ale coraz częściej także osoby, które nie naruszają podstawowych zasad profilaktyki zdrowotnej.

Statystyki pokazują rosnące rozpowszechnienie chorób przewlekłych oraz częstsze korzystanie z systemu opieki zdrowotnej z tego powodu. Wynika to po części z zanieczyszczenia powietrza na zewnątrz, jednak to właśnie mikroklimat panujący wewnątrz budynków ma decydujący wpływ na wydolność naszego organizmu. 

Spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach niemal 90 proc. naszego życia, oddychając powietrzem, które nieustannie cyrkuluje pomiędzy ścianami pokrytymi zaawansowanymi technologicznie materiałami. Właśnie w tym punkcie do gry wkraczają instytucje powołane do ochrony konsumentów, a przede wszystkim Inspekcja Handlowa, czyli wyspecjalizowany organ kontroli rynku podlegający organom centralnym.

Zadania tej instytucji wykraczają daleko poza rutynowe sprawdzanie legalności prowadzonych biznesów czy weryfikację wag sklepowych. Jej nadrzędnym celem jest bezwzględne eliminowanie z obrotu gospodarczego towarów, które stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia i bezpieczeństwa nabywców. Kompetencje inspektorów obejmują prawo do nagłych kontroli, pobierania próbek wprost ze sklepowych magazynów oraz inicjowania zaawansowanych badań laboratoryjnych, co ma gwarantować, że produkty dopuszczone do powszechnej sprzedaży spełniają rygorystyczne normy. Ostatnie miesiące pokazały, że urzędnicy mają pełne ręce roboty, a ich interwencje w obszarze chemii budowlanej są niezwykle potrzebne.

Przekroczone normy w popularnych farbach i lakierach

Obecność szkodliwych substancji w towarach codziennego użytku to temat, który regularnie wraca na nagłówki prasy ekonomicznej. Substancje niepożądane bywają wykrywane w naszym otoczeniu i produktach z wielu różnych kategorii. Znajdujemy je w taniej odzieży, w niskiej jakości tworzywach sztucznych, a także w meblach wytwarzanych z użyciem klejów. Skutki długotrwałego przebywania w otoczeniu takich produktów są często opóźnione w czasie, przez co niezmiernie trudno udowodnić bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między zakupem a nagłym pogorszeniem stanu zdrowia.

Szczególną kategorią są jednak materiały wykończeniowe, a zwłaszcza farby, których zakwestionowane partie można było spotkać na półkach powszechnie znanych sieci handlowych. Współczesny klient jest niezwykle wymagający. Oczekuje powłok, które błyskawicznie schną, perfekcyjnie kryją już przy pierwszej warstwie, są całkowicie odporne na szorowanie i nie ulegają blaknięciu. Aby sprostać tym wyśrubowanym parametrom, inżynierowie tworzą coraz bardziej skomplikowane formuły. Niestety, doskonałe właściwości fizyczne niekiedy osiągane są kosztem bezpieczeństwa.

Producenci szukający oszczędności nierzadko dobierają rozpuszczalniki oraz konserwanty pod kątem kosztów, choć ich ostateczne użycie pozostaje ograniczone surowymi przepisami. W efekcie na nasze ściany trafia produkt, który uwalnia lotne związki organiczne nie tylko w momencie nakładania wałkiem, ale przez pewien czas po zakończeniu prac remontowych. 

Zamknięte, szczelne okna w nowoczesnym budownictwie sprawiają, że wentylacja bywa mocno ograniczona, a stężenie uwalnianych oparów może sprzyjać niebezpiecznej kumulacji zanieczyszczeń. Ufamy, że dopuszczenie chemii do obrotu jest wystarczającym certyfikatem jakości, lecz rzeczywistość rynkowa systematycznie weryfikuje tę naiwność w brutalny sposób.

Złudzenia o bezwzględnym bezpieczeństwie ogólnodostępnych towarów rozwiała szeroko zakrojona akcja weryfikacyjna. Inspekcja Handlowa przebadała farby dostępne w powszechnym obrocie, przeprowadzając kontrole w największych hurtowniach i marketach. Kontrolerzy wytypowali kilkadziesiąt partii emulsji od różnych dostawców, skupiając się na najpopularniejszych produktach wybieranych przez konsumentów do malowania sypialni czy pokojów dziecięcych. Łącznie sprawdzono 312 produktów Odkrycia chemików z państwowych laboratoriów wywołały w mediach prawdziwe poruszenie.

Zobacz też: Jest stanowczy zakaz z UE. Od 14 czerwca oficjalnie znikną z półek sklepowych

Część produktów musiała zniknąć z rynku

Zidentyfikowano niezgodności z przepisami dotyczącymi lotnych związków organicznych i błędne oznakowanie opakowań, zwracając jednocześnie uwagę na obecność w branży silnie uczulających izotiazolinonów, wykorzystywanych jako tanie konserwanty. W wielu pojemnikach rzeczywista zawartość lotnych związków była wyższa, niż deklarowano na etykiecie, nawet w sytuacjach, gdy parametry te mieściły się w dozwolonych normach prawnych, co sprawiało, że klienci malowali swoje mieszkania, opierając się na zaniżonych deklaracjach producentów o emisyjności substancji. Skala uchybień formalnych i merytorycznych była na tyle duża, że organy nadzorcze zmuszone były sięgnąć po broń ostateczną.

Służby państwowe wydały bezwzględny zakaz dalszej sprzedaży wszystkich 9 kwestionowanych partii artykułów. Każdy wycofany produkt musiał zniknąć z legalnego łańcucha dostaw, a na nieuczciwe podmioty nałożono obowiązek podjęcia działań naprawczych, grożąc wysokimi karami finansowymi za naruszanie przepisów bezpieczeństwa produktów. Decyzja ta stanowi jasny sygnał dla całego przemysłu, że w wyścigu o szybki zarobek organy państwa nie zawahają się przed zablokowaniem całych linii produkcyjnych. 

Dla nabywców jest to z kolei kluczowa lekcja ostrożności. Planując remont, musimy weryfikować składy i szukać niezależnych certyfikatów, aby inwestycja w nowy wystrój mieszkania nie kosztowała nas trwałej utraty bezcennego zdrowia. Lista produktów, wobec których pojawiły się zastrzeżenia, znajduje się poniżej:

• Farba Śnieżka Supermal Emalia Olejno-Ftalowa do drewna i metalu, 0,8 l, EAN 5903973072867, RAL 9003, 2104126103 - zawartość LZO niezgodna z deklaracją producenta na opakowaniu (max. 300 g/l, w próbce - 302,5 g/l),
• Drewnochron Impregnat Extra Powłokotwórczy - niezgodność z deklaracją producenta na opakowaniu (max. 470 g/l, w próbce - 504 g/l),
• Dragon Emalia Żaroodporna Silikonowa Czarna, poj. 500 ml, EAN 5903649080400 - zawartość LZO w stanie gotowym do użycia niezgodna z przepisami i z wartością na opakowaniu (limit - 500 g/l, w próbce - 582,4 g/l),
• RAFIL na dach 2w1 grunt i farba na zewnątrz, RAL 9003 biały sygnałowy półmat, poj. 0,75 l, EAN 5900105809285 - zawartość LZO w stanie gotowym do użycia niezgodna z przepisami i z wartością na opakowaniu (limit - 500 g/l, w próbce - 508,4 g/l).
• RAFIL RADACH na dach 2w1 grunt i farba na zewnątrz, RAL 7024 szary grafitowy półmat, poj. 750 ml, EAN 5900105809483 - zawartość LZO w stanie gotowym do użycia niezgodna z przepisami i z wartością na opakowaniu (limit - 500 g/l, w próbce - 503,7 g/l).