Jakie urlopy przysługują pracownikowi?
pixabay.com
Autor Iga Marciniszyn - 2 Grudnia 2020

Jakie urlopy przysługują pracownikowi?

Urlop jest prawnie przewidzianym czasem wolnym od pracy, w niektórych przypadkach z zachowaniem możliwości do otrzymania wynagrodzenia. W Kodeksie pracy zawarto zapisy o urlopach, z których pracownik może skorzystać pod pewnymi warunkami. Jakie możliwości ma pracownik na etat, jakie rodzic?

Zasady urlopu wypoczynkowego

Podstawowym urlopem, przysługującym każdej osobie zatrudnionej na umowę o pracę, jest urlop wypoczynkowy. Ilość dni urlopowych uzależniona jest od stażu pracy. W przypadku osoby zatrudnionej na pełen etat mającej na koncie do 10 lat stażu jest to 20 dni w roku kalendarzowym, natomiast powyżej 10 lat stażu, jest to 26 dni w roku kalendarzowym. Dobrą informacją jest fakt, że do stażu pracy wliczane są również okresy nauki. Według Kodeksu pracy pracownik może wykorzystać cały urlop wypoczynkowy w jednym ciągu, ale nie musi. Jedna z jego części natomiast nie powinna być krótsza niż 14 dni. Za urlop wypoczynkowy pracownikowi przysługuje pełne wynagrodzenie, tak jakby w dni wolne standardowo pracował. Urlop wypoczynkowy to jedno z ważniejszych praw regulowanych przez Kodeks pracy. Nie ma możliwości zrzeczenia się go, a niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok kalendarzowy.

Zgodnie z Kodeksem pracy pracownikowi, który po raz pierwszy w danym roku kalendarzowym podjął pracę, przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego z upływem każdego następnego miesiąca pracy, w wysokości 1/12 wymiaru, który przysługuje mu po przepracowaniu roku. W przypadku osób, które nie są zatrudnione na pełen etat, urlop wylicza się proporcjonalnie.

Wnioskowanie o urlop wypoczynkowy powinno odbyć się z wyprzedzeniem, za pomocą wniosku pisemnego złożonego do pracodawcy lub przełożonego, z uwzględnieniem informacji o terminie wnioskowanego urlopu. Pracodawca nie ma obowiązku wyrażać zgody na odbywanie urlopu w terminie wskazanym przez pracownika, jednak z chwilą podania do wiadomości pracowników harmonogramu urlopowego na kolejny rok, staje się on wiążący dla obu stron. Zmiany mogą zajść tylko w szczególnych przypadkach, chyba że obie strony wyrażą zgodę na zmianę terminu, wówczas szczególne przypadki nie muszą zachodzić.

Zasady urlopu na żądanie

Bez względu na godzinowy wymiar zatrudnienia pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę przysługują 4 dni w roku kalendarzowym urlopu na żądanie. Nie jest to jednak urlop dodatkowy do wypoczynkowego, ale pobierany z jego puli. Z uwagi na fakt, że urlop na żądanie udzielany jest z powodu sytuacji nagłych, nie ma konieczności informowania o nim z wyprzedzeniem. Konieczne jest jednak, by poinformować pracodawcę lub przełożonego o konieczności pobrania urlopu na żądanie najpóźniej w dniu, w którym urlop ten ma się rozpocząć, przed przystąpieniem do obowiązków pracowniczych. Nie ma też oficjalnego dokumentu, który należy w tym przypadku złożyć. Pracodawcę można bowiem poinformować za pomocą sms-a, maila lub przez telefon. Pracodawca może odmówić urlopu na żądanie, ale tylko w przypadku wyjątkowych okoliczności związanych z zagrożeniem dobra mienia pracodawcy lub całej firmy.

Zasady urlopu bezpłatnego

Pracownik ma prawo do wystąpienia z wnioskiem o urlop bezpłatny i, co ważne, ten urlop może odbywać się wyłącznie na wniosek pracownika. Nie ma możliwości, by pracodawca nakazał pracownikowi taki urlop np. z powodu złej sytuacji w firmie. Urlop bezpłatny traktowany jest jako przerwa w wykonywaniu pracy. Nie jest więc liczony do stażu pracy, a za okres jego trwania pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Pracownik w składanym wniosku nie ma obowiązku podawania uzasadnienia chęci skorzystania z takiej formy urlopu, natomiast pracodawca nie musi urlopu zaakceptować i również nie ma obowiązku uzasadniać swojej decyzji. Czas trwania urlopu bezpłatnego nie jest limitowany. W przypadku korzystania z bezpłatnego urlopu dłużej niż miesiąc, urlop wypoczynkowy ulega skróceniu o 1/12 za każdy miesiąc.

Zasady urlopu macierzyńskiego

Jest to szczególny rodzaj urlopu, którego długość uzależniona jest od liczby urodzonych dzieci w trakcie jednego porodu. W przypadku najczęściej występującej sytuacji, tj. urodzenie jednego dziecka podczas jednego porodu, przysługuje 20 tygodni urlopu macierzyńskiego. Jest to urlop służący regeneracji matki po porodzie i opiece nad dzieckiem, nie można więc z niego zrezygnować. Urlop macierzyński jest obowiązkowy, ale – tylko w wymiarze 14 tygodni! Po tym czasie matka może wrócić do pracy, a resztę urlopu może wykorzystać ojciec. Należy jednak pamiętać, że rodzice nie mogą jednocześnie przebywać na urlopie macierzyńskim i tacierzyńskim.

Zasady urlopu tacierzyńskiego

Urlopem tacierzyńskim nazywamy potocznie część urlopu macierzyńskiego przejętego od matki przez ojca. Tata może podjąć taki urlop, jeśli płaci składki na ubezpieczenie zdrowotne regularnie przez 90 dni. Jeśli natomiast matce nie przysługuje urlop macierzyński, np. dlatego, że jest osoba bezrobotną, również ojciec nie może starać się o tacierzyński. Wniosek o ten urlop należy złożyć na minimum 14 dni przed jego terminem. Pozostałe dokumenty, jakie należy dołączyć do wniosku, to: odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, zaświadczenie pracodawcy matki o zakończeniu urlopu macierzyńskiego oraz druk ZUS-3. Jeśli pojawi się sytuacja, w której podczas urlopu macierzyńskiego matka nowonarodzonego dziecka zachoruje i trafi do szpitala, wówczas również ojciec może wykorzystać urlop tacierzyński.

Zasady urlopu tacierzyńskiego

W ciągu dwóch lat od narodzenia dziecka, niezależnie od tego, czy matka dziecka przebywa na urlopie, tata ma prawo do skorzystania z urlopu ojcowskiego. Przysługuje on na dwa tygodnie łącznie z dniami wolnymi od pracy, a niewykorzystany w ciągu dwóch lat, przepada. Urlop ojcowski przysługuje tylko mężczyznom zatrudnionym na umowę o pracę, niezależnie od wymiaru czasu pracy. Urlop ten można wykorzystać po tygodniu lub całość naraz i, co ważne, nie wpływa on na wymiar urlopu wypoczynkowego.

Zasady urlopu rodzicielskiego

Nie jest urlopem obowiązkowym, ale możliwym do wykorzystania przez okres maksymalnie 32 tygodni, w przypadku urodzenia jednego dziecka w trakcie jednego porodu. Urlop rodzicielski może być wykorzystany zarówno przez tatę, jak i mamę dziecka, jednak okresy tych urlopów sumują się. Co ważne, rodzice mogą przebywać na tym urlopie w tym samym czasie. Jego wykorzystanie można rozpocząć po zakończeniu urlopu macierzyńskiego/tacierzyńskiego. Pozostałą część urlopu można wykorzystać do momentu skończenia przez dziecko 6. roku życia, jednak dzieląc go na maksymalnie 4 części, po 8 tygodni każda.

Zasady urlopu wychowawczego

To kolejny rodzaj urlopu dla rodzica, który może wykorzystać, jeśli ma przepracowane minimum 6 miesięcy na umowie o pracę. Co ważne, pracodawca nie może nie zgodzić się na taki urlop. Jego wymiar to aż 36 miesięcy, a rodzice mogą dzielić go między sobą, przebywając na urlopie nawet w tym samym czasie. Urlop wychowawczy można podzielić na maksymalnie 5 części, po minimum 8 tygodni każda. Niestety, w przeciwieństwie do urlopów macierzyńskich i rodzicielskich, urlop wychowawczy nie jest płatny, jednak po spełnieniu określonych wymogów można starać się o zasiłek wychowawczy.

Zasady urlopu okolicznościowego

To szczególna forma urlopu przysługująca pracownikowi z powodu ważnych wydarzeń rodzinnych. Pracownik sam musi wnioskować o taki urlop, dołączając do niego odpowiednią dokumentację potwierdzającą wystąpienie takiego ważnego wydarzenia. W przypadku narodzin dziecka, własnego ślubu, śmierci ojca/ matki/ małżonka/ macochy/ ojczyma/ dziecka przysługują 2 dni, natomiast w przypadku ślubu dziecka lub śmierci brata/ siostry/ teściowej/ babci/ dziadka – 1 dzień.

Następny artykułNie przegap żadnych najciekawszych artykułów! Kliknij obserwuj biznesinfo.pl na:Obserwuj nas na Google News Google News