Kupno mieszkania ma być łatwiejsze. Sejm podjął decyzję

Europejski ewenement własności. Dlaczego Polacy tak desperacko pragną aktów notarialnych?

Polski rynek nieruchomości od lat opiera się na silnym przywiązaniu do własności. Dla wielu osób zakup mieszkania oznacza nie tylko zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, ale też poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji. W przeciwieństwie do części państw Europy Zachodniej, gdzie najem długoterminowy jest powszechnym modelem życia, w Polsce własne lokum nadal pozostaje jednym z głównych celów dorosłości.

Potwierdzają to dane Eurostatu, według których większość mieszkańców Polski żyje w lokalach własnościowych. Taki model ma historyczne i ekonomiczne podstawy. Wpływ miały na niego doświadczenia transformacji, ograniczona skala budownictwa społecznego, słabo rozwinięty rynek stabilnego najmu oraz przekonanie, że nieruchomość chroni oszczędności przed utratą wartości. Własne mieszkanie dla wielu rodzin oznacza również większą niezależność. Ogranicza ryzyko nagłej podwyżki czynszu, wypowiedzenia umowy najmu albo konieczności przeprowadzki. Dlatego mimo wysokich cen i kosztów kredytu popyt na mieszkania utrzymuje się na znaczącym poziomie, szczególnie w dużych miastach.

Dla kupujących problemem pozostaje jednak porównywanie ofert. Cena za metr kwadratowy, całkowity koszt lokalu, obowiązkowe dopłaty czy warunki zakupu miejsca postojowego mają kluczowe znaczenie, ale nie zawsze były prezentowane w sposób jasny i łatwo dostępny.

Iluzja wyboru w cieniu ukrytych cenników. Jak systemowo budowano przewagę nad kupującym

W ostatnich latach zakup mieszkania stał się dla wielu gospodarstw domowych znacznie trudniejszy. Wysokie ceny lokali, koszty kredytu, wymagany wkład własny i ostrożniejsza polityka banków ograniczyły dostępność mieszkań. Zdolność kredytowa, czyli kwota, jaką bank jest gotów pożyczyć klientowi po ocenie jego dochodów i ryzyka, stała się jednym z podstawowych ograniczeń przy planowaniu zakupu.

Na rynku nadal aktywni są klienci gotówkowi i inwestorzy, dla których mieszkania pozostają sposobem lokowania kapitału. Osoby kupujące lokal na własne potrzeby często muszą więc konkurować z podmiotami mającymi większe możliwości finansowe. W takiej sytuacji przejrzystość oferty ma szczególne znaczenie. Dotychczas część ogłoszeń deweloperskich nie zawierała pełnych informacji cenowych. Klient widział wizualizacje inwestycji, opis lokalizacji czy układ mieszkań, ale często nie poznawał od razu ceny lokalu. Zamiast cennika pojawiał się formularz kontaktowy albo zachęta do rozmowy z doradcą.

Taki model utrudniał racjonalne porównywanie ofert. Kupujący nie zawsze wiedział, czy podana kwota obejmuje wszystkie obowiązkowe elementy, czy trzeba osobno doliczyć miejsce postojowe, komórkę lokatorską lub inne koszty. W praktyce większą kontrolę nad procesem miał sprzedający, a klient tracił czas na ustalanie podstawowych warunków finansowych.

Zobacz też: 1600 plus dla seniorów. Do ZUS spływa lawina zapytań

Koniec rynkowych tajemnic. Sejm przeforsował prawo, które ma ucywilizować sprzedaż

Nowe przepisy przyjęte przez Sejm mają zwiększyć przejrzystość rynku pierwotnego. Deweloperzy będą zobowiązani do publikowania informacji o cenach mieszkań oraz istotnych elementach oferty w sposób dostępny dla klientów. Chodzi o to, aby osoba zainteresowana zakupem mogła jeszcze przed kontaktem z biurem sprzedaży sprawdzić cenę lokalu, powierzchnię, cenę za metr kwadratowy oraz dodatkowe koszty związane z transakcją.

Zmiana ma ograniczyć praktykę prezentowania ofert bez konkretnych cen. Dla kupujących oznacza to łatwiejsze porównywanie mieszkań w różnych inwestycjach i szybsze odrzucanie propozycji, które przekraczają ich budżet. To szczególnie ważne dla osób finansujących zakup kredytem, dla których nawet niewielka różnica w cenie może przesądzić o dostępności lokalu. Większa jawność może też ułatwić analizowanie rynku. Publiczne dane o cenach pozwolą lepiej obserwować zmiany w poszczególnych miastach, dzielnicach i inwestycjach. Skorzystają na tym nie tylko kupujący, ale także analitycy, media i organizacje konsumenckie.

Nie oznacza to jednak, że nowe przepisy automatycznie obniżą ceny mieszkań. Na ich poziom nadal będą wpływać koszty gruntów, materiałów, pracy, finansowania i popyt w danej lokalizacji. Transparentność może jednak poprawić pozycję kupujących, bo pozwoli im podejmować decyzje na podstawie pełniejszych informacji. Teraz ustawa trafi do Senatu, gdzie czekają ją kolejne kroki legislacyjne.