Kontrole pukają do drzwi i sprawdzają, kto jest w środku. Tysiące adresów na liście

To oni zarządzają zasobami mieszkaniowymi

Zarządzanie zasobem mieszkaniowym w dużych aglomeracjach to zadanie przypominające układanie skomplikowanej mozaiki, w której wciąż brakuje elementów. W Warszawie, podobnie jak w innych metropoliach, za ten proces odpowiadają Zakłady Gospodarowania Nieruchomościami (ZGN). To właśnie te jednostki budżetowe, podległe władzom poszczególnych dzielnic, pełnią rolę gospodarza dbającego o stan techniczny budynków, ale również o prawną i faktyczną sytuację zajmowanych lokali. Mieszkania komunalne, będące własnością gminy, stanowią formę pomocy społecznej dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Z tego powodu czynsze w takich lokalach są znacząco niższe od stawek rynkowych, co niestety rodzi pokusę nadużyć.

Mechanizm jest prosty i stary jak świat, tanio wynająć od miasta, a potem, czerpiąc z tego korzyści, podnająć "na czarno" po cenach rynkowych lub po prostu przenieść się do innego lokum, "trzymając" mieszkanie komunalne dla dzieci czy wnuków. Właśnie z takim procederem starają się walczyć urzędnicy, a ich głównym orężem są regularne kontrole w blokach mieszkalnych. Nie chodzi tu o nękanie uczciwych najemców, ale o przywrócenie elementarnej sprawiedliwości społecznej. 

Każdy pustostan lub lokal zajmowany niezgodnie z przeznaczeniem to dramat innej rodziny, która latami czeka w kolejce na przydział własnego kąta. ZGN-y, wysyłając swoich pracowników w teren, realizują więc nie tylko zadania administracyjne, ale wręcz misję przywracania rotacji w zasobie komunalnym, który z założenia powinien służyć najbardziej potrzebującym, a nie stanowić taniej przechowalni czy źródła nielegalnego dochodu dla zaradnych.

To jest sprawdzane podczas kontroli

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że wizyta administratora nie zawsze musi zwiastować kłopoty. Często są to rutynowe działania mające na celu sprawdzenie stanu technicznego instalacji, odczyt liczników czy weryfikację zgłoszeń sąsiedzkich. Te ostatnie bywają kluczowe, to zazwyczaj sąsiedzi pierwsi zauważają, że w lokalu obok od miesięcy nikt nie bywa, albo wręcz przeciwnie, że zamiast samotnej starszej pani, która widnieje w dokumentach, mieszka tam grupa studentów lub robotników budowlanych.

Szczególną formę weryfikacji przyjęto w warszawskiej dzielnicy Wola, gdzie urzędnicy przeprowadzili zmasowaną akcję pod kryptonimem "Poznaj Swojego Najemcę". Nazwa brzmiąca niemal jak zaproszenie do sąsiedzkiej integracji, w rzeczywistości okazała się skutecznym sitem oddzielającym uczciwych lokatorów od tych, którzy łamią prawo. Działania te zostały zainicjowane w odpowiedzi na rosnące sygnały o nieprawidłowościach, a ich wyniki zaskoczyły nawet samych kontrolerów. Włodarze dzielnicy postanowili nie czekać biernie na zgłoszenia, lecz aktywnie sprawdzić, kto tak naprawdę zamieszkuje w lokalach należących do miasta.

Podczas wizyt pracownicy ZGN weryfikowali tożsamość osób przebywających w mieszkaniach oraz konfrontowali te dane z umowami najmu. Metody weryfikacji wykraczały jednak poza proste sprawdzenie dowodów osobistych. Urzędnicy analizowali, czy lokale są wykorzystywane zgodnie z umową. Chodzi między innymi o podnajmowanie, oddawanie do bezpłatnego użytkowania, a także przeprowadzanie niezgłoszonych przeróbek budowlanych. W ramach akcji na warszawskiej Woli skontrolowano w samym 2025 roku 3000 adresów.

Akcja ta wpisywała się w szerszą strategię porządkowania zasobu mieszkaniowego i egzekwowania obowiązujących zasad. Z perspektywy urzędu kluczowe było nie tylko ujawnienie naruszeń, lecz także wysłanie czytelnego sygnału, że umowy najmu nie są fikcją, a ich zapisy podlegają realnej kontroli. Intensywność działań pokazała, że samorząd traktuje kwestie gospodarowania lokalami komunalnymi jako obszar wymagający stałego nadzoru, a nie doraźnych interwencji podejmowanych wyłącznie po skargach mieszkańców.

Zobacz też: Kolejne ostrzeżenie IMGW. To nie koniec fatalnych warunków. Nadciągają zawieje i zamiecie śnieżne

Takie kontrole mogą stać się powszechniejsze

Planowane zmiany w zasadach weryfikacji najemców mieszkań komunalnych mogą mieć znaczący wpływ na sposób funkcjonowania tego systemu w całym kraju. Jak wynika z zapowiedzi, Ministerstwo pracuje nad nowymi przepisami, których celem jest ujednolicenie i uszczelnienie procedur kontrolnych. Jednym z kluczowych założeń jest wprowadzenie obowiązku regularnej kontroli dochodów najemców, nie rzadziej niż raz na pięć lat. Co istotne, nowe regulacje miałyby obejmować wszystkie umowy najmu, również te zawarte przed 2019 rokiem, które dotąd w wielu przypadkach nie podlegały cyklicznej weryfikacji.

Oznacza to, że nawet osoby od lat mieszkające w lokalach komunalnych będą musiały ponownie potwierdzić spełnianie kryteriów dochodowych uprawniających do korzystania z tego rodzaju wsparcia. W praktyce może to prowadzić do częstszych kontaktów najemców z urzędami oraz konieczności przedstawiania aktualnych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej gospodarstwa domowego.

Projektowane zmiany przewidują również większy nacisk na zgodność danych deklarowanych przez najemców ze stanem faktycznym. Urzędnicy zyskają możliwość odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego w sytuacji, gdy ustalą, że w lokalu faktycznie zamieszkuje mniejsza liczba osób niż została wcześniej zgłoszona. Ma to na celu przeciwdziałanie nadużyciom i lepsze dopasowanie form pomocy mieszkaniowej do realnych potrzeb lokatorów.

Na obecnym etapie warto jednak podkreślić, że zapowiadane zmiany mają charakter planowany i nie zostały jeszcze wdrożone. Tymczasem wizyty kontrolerów z ZGN-u należy traktować jako standardowy element obowiązujących procedur administracyjnych, a nie automatyczną zapowiedź problemów. Dla osób, które przestrzegają warunków umowy najmu i rzetelnie informują urząd o swojej sytuacji, taka kontrola nie powinna wiązać się z negatywnymi konsekwencjami. Potencjalne trudności mogą dotyczyć jedynie przypadków rzeczywistego naruszania zasad obowiązujących w najmie mieszkań komunalnych.