ZUS przeliczy na nowo emerytury i renty. Seniorzy z tych roczników zyskają nawet 1200 zł

Tak obliczana jest emerytura polskich seniorów. W tym przypadku pojawiła się pułapka

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, czyli państwowa instytucja zarządzająca publicznymi funduszami ubezpieczeniowymi, od lat stoi na straży stabilności finansowej polskich gospodarstw domowych. Głównym zadaniem tej instytucji pozostaje pobieranie składek oraz terminowa wypłata świadczeń długoterminowych. Polski system emerytalny opiera się na zasadzie zdefiniowanej składki. Oznacza to, że wysokość przyszłego uposażenia zależy bezpośrednio od sumy zgromadzonych środków na indywidualnym koncie. Urzędnicy obliczają bazową kwotę w z pozoru prosty sposób.

Cały zebrany kapitał, poddany wcześniejszej waloryzacji, a więc podnoszeniu wartości składek o wskaźnik inflacji i przypisu składek, dzieli się przez średnie dalsze trwanie życia. Wskaźnik ten wyrażany jest w miesiącach i publikowany co roku przez Główny Urząd Statystyczny na podstawie danych demograficznych. 

Przez dekady państwo oferowało wybranym grupom zawodowym oraz osobom pracującym w trudnych warunkach przywilej, jakim była wcześniejsza emerytura, czyli możliwość zakończenia aktywności zawodowej przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Rozwiązanie to miało gwarantować spokojną starość. Niestety, dla tysięcy Polaków stało się ono początkiem skomplikowanego i wyczerpującego sporu z aparatem urzędniczym. 

Zmiana przepisów potrafi drastycznie przedefiniować reguły gry, o czym boleśnie przekonali się seniorzy, którzy zaufali państwowym deklaracjom. W praktyce nowe regulacje doprowadziły do znacznego obniżenia świadczeń tych ubezpieczonych, którzy zakończyli pracę najwcześniej. Finansowe konsekwencje tamtych niefortunnych decyzji politycznych rzutują na budżety domowe starszych osób do dziś, generując spore poczucie krzywdy.

Nawet 175 tys. emerytów z zaniżonymi świadczeniami. Jest o co walczyć

Największy kryzys zaufania do systemu ubezpieczeń społecznych wywołała nowelizacja przepisów wprowadzona w 2012 roku. Wprowadzono wówczas kontrowersyjny mechanizm pomniejszania emerytury powszechnej ubezpieczonych. Urzędnicy zaczęli automatycznie odejmować od podstawy jej obliczenia sumę kwot, które seniorzy pobrali już w ramach wcześniejszego świadczenia. Ta przemyślana pułapka uderzyła w precyzyjnie określone grupy obywateli. Finansowe cięcia dotknęły głównie kobiety urodzone w latach 1954-1959 oraz mężczyzn z roczników 1949-1952 oraz rocznika 1954.

Wszystkie te osoby przechodziły na wcześniejsze świadczenia przed 6 czerwca 2012 roku. Gdy po latach osiągały powszechny wiek emerytalny, 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, okazywało się, że ich nowe przelewy są drastycznie niższe od prognozowanych. Państwo uznało wypłacone wcześniej pieniądze za rodzaj zaliczki, którą należy bezwzględnie potrącić z głównego konta. 

Skala tego zjawiska poraża, ponieważ problem dotyczy około 175 tysięcy osób w całym kraju. Przez lata poszkodowani emeryci próbowali walczyć o sprawiedliwość, wskazując na rażące naruszenie ich praw nabytych oraz zasad współżycia społecznego.

Przełom w tej batalii przyniósł dopiero jednoznaczny wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który zakwestionował legalność tych działań. Sędziowie uznali, że stosowanie tego mechanizmu wobec osób, które decydowały się na wcześniejszą emeryturę bez wiedzy o przyszłych potrąceniach, jest niezgodne z ustawą zasadniczą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez długi czas odmawiał automatycznego przeliczania świadczeń, zasłaniając się skomplikowanymi procedurami. Seniorzy zostali zmuszeni do wchodzenia na drogę sądową, co dla wielu schorowanych ludzi stanowiło barierę nie do pokonania.

Zobacz też: 7 tys. zł zasiłku pogrzebowego na nowych zasadach. Rząd już zapowiada

Tak seniorzy mogą odzyskać utracone pieniądze. Ustawa może to ograniczyć

Obecnie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej intensywnie pracuje nad nową specustawą, która ma systemowo i definitywnie rozwiązać ten palący problem. Nowe regulacje mają wejść w życie w okolicach 2026 lub 2027 roku, wymuszając na urzędnikach masowe, automatyczne przeliczenie emerytur dla wszystkich poszkodowanych roczników. Zmiana przyniesie realne korzyści finansowe widoczne na kontach bankowych. Średnia prognozowana podwyżka miesięcznego świadczenia wynosi niemal 1200 złotych, a najlepiej uposażeni seniorzy mogą liczyć na wzrost wypłat o nawet 2000 złotych każdego miesiąca.

W tym miejscu pojawia się jednak kluczowy dylemat, który niezależni eksperci finansowi każą analizować z najwyższą ostrożnością. Przygotowywany projekt rządowy zakłada podniesienie emerytur wyłącznie na przyszłość. Ustawa w obecnym kształcie całkowicie pomija kwestię wypłaty wyrównania za minione lata, w których państwo wypłacało zaniżone kwoty.

Tymczasem z dotychczasowej praktyki orzeczniczej wynika, że osoby wygrywające procesy przed sądami powszechnymi otrzymują jednorazowe wyrównanie sięgające średnio ponad 60 tysięcy złotych. Dla przeciętnego polskiego emeryta to gigantyczny kapitał, zdolny diametralnie odmienić jesień życia i zapewnić bezpieczeństwo medyczne.

Przyjęcie rządowej propozycji bez poprawek oznacza, że państwo zmaże swoje winy bezkosztowo, zatrzymując należne seniorom historyczne pieniądze. Z tego powodu doświadczeni prawnicy apelują, aby poszkodowani obywatele nie czekali bezczynnie na wejście w życie nowych przepisów. Złożenie indywidualnego wniosku do państwowego ubezpieczyciela już teraz, a następnie ewentualne odwołanie się do sądu pracy, pozostaje jedyną pewną ścieżką do odzyskania pełnej kwoty.