Za te badania prywatnie trzeba zapłacić. NFZ oferuje je za darmo, jest jeden warunek

Profilaktyka zdrowotna pozwala wykrywać wiele nieprawidłowości jeszcze przed wystąpieniem pierwszych dolegliwości. Regularne wykonywanie badań może mieć szczególne znaczenie w przypadku chorób rozwijających się przez długi czas bez wyraźnych objawów. Właśnie dlatego publiczna ochrona zdrowia oferuje rozwiązania umożliwiające kompleksową ocenę stanu organizmu. Jednym z nich jest program, w ramach którego pacjenci mogą otrzymać nie tylko wyniki badań, ale również indywidualne zalecenia dotyczące dalszego dbania o zdrowie.

Profilaktyka zdrowotna w Polsce. NFZ finansuje badania dla pacjentów

W Polsce funkcjonuje szereg programów profilaktycznych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Ich podstawowym celem jest wczesne wykrywanie chorób oraz identyfikowanie czynników ryzyka, zanim doprowadzą one do poważnych problemów zdrowotnych. Poszczególne programy dotyczą między innymi diagnostyki nowotworowej, chorób układu krążenia oraz zaburzeń metabolicznych.

Od 5 maja 2025 roku pacjenci mogą korzystać również z programu Moje Zdrowie, który zastąpił wcześniejsze rozwiązanie Profilaktyka 40 PLUS. Nowy system został zaprojektowany jako kompleksowy bilans zdrowia dorosłego człowieka, uwzględniający nie tylko wyniki badań laboratoryjnych, ale także styl życia, historię chorób i indywidualne czynniki ryzyka.

Zainteresowanie programem okazało się znaczące. Jak poinformowało Centrum e-Zdrowia, w pierwszym roku jego funkcjonowania ankietę zdrowotną wypełniło ponad 3,7 mln Polaków. Około 95 proc. kwestionariuszy zostało podjętych do realizacji przez placówki podstawowej opieki zdrowotnej. Wśród uczestników przeważały kobiety, które stanowiły niemal 62 proc. osób wypełniających ankiety.

Ważnym elementem programu jest możliwość korzystania z niego również przez osoby, które nie odczuwają żadnych dolegliwości. Profilaktyka nie wymaga bowiem wcześniejszego podejrzenia konkretnej choroby.

Bilans zdrowia realizowany jest w przychodniach POZ, a jego zakres dostosowywany jest do wieku i indywidualnej sytuacji pacjenta.

Darmowe badania z NFZ. Kto może skorzystać z programu Moje Zdrowie?

Program Moje Zdrowie skierowany jest do osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym w NFZ, które ukończyły 20 lat. Nie obowiązuje górna granica wieku, jednak częstotliwość korzystania z bezpłatnego bilansu zależy od wieku pacjenta. Osoby w wieku 20-49 lat mogą wykonywać go co pięć lat, natomiast po ukończeniu 50. roku życia przysługuje on co trzy lata. Przy ustalaniu uprawnień uwzględniany jest rok urodzenia, a nie dokładna data urodzin.

Podstawowy pakiet badań obejmuje:

• morfologię krwi,
• oznaczenie poziomu glukozy,
• lipidogram, czyli badanie cholesterolu i triglicerydów,
• oznaczenie kreatyniny wraz z eGFR, służące ocenie pracy nerek,
• badanie TSH, pozwalające ocenić funkcjonowanie tarczycy,
• badanie ogólne moczu.

W zależności od wieku, płci i wyników ankiety zakres diagnostyki może zostać rozszerzony. Dodatkowe badania obejmują między innymi próby wątrobowe ALAT, ASPAT i GGTP, test anty-HCV oraz oznaczenie lipoproteiny(a), wykonywane w ramach programu raz w życiu.

Mężczyźni po 50. roku życia mogą również otrzymać zlecenie na oznaczenie PSA, wykorzystywane w diagnostyce chorób prostaty. U osób z tej grupy wiekowej przewidziano także możliwość wykonania testu FIT-OC, wykrywającego krew utajoną w kale.

Po ukończeniu 60 lat bilans może zostać dodatkowo rozszerzony o ocenę funkcji poznawczych, w tym test Mini-Cog, jeśli wyniki ankiety wskazują na takie ryzyko.

Zobacz też: Mieszkańcy dostają pisma od zarządców. W mieszkaniach ruszają obowiązkowe kontrole

Jak zapisać się na darmowe badania NFZ? Wystarczy wypełnić ankietę

Aby skorzystać z programu Moje Zdrowie, pacjent nie musi najpierw umawiać wizyty u lekarza rodzinnego. Podstawą rozpoczęcia procedury jest wypełnienie ankiety zdrowotnej. Można to zrobić za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, aplikacji mojeIKP lub bezpośrednio w swojej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej.

Kwestionariusz obejmuje pytania dotyczące między innymi dotychczasowego stanu zdrowia, chorób występujących w rodzinie, aktywności fizycznej, sposobu odżywiania oraz stosowania używek. Na podstawie odpowiedzi ustalany jest zakres zalecanych badań.

Po wypełnieniu ankiety trafia ona do przychodni POZ, w której pacjent ma złożoną deklarację wyboru lekarza. Placówka powinna skontaktować się z nim w ciągu 30 dni i przekazać informacje dotyczące wykonania badań. Warto pamiętać, że zlecenie wystawione w ramach programu nie jest standardowym e-skierowaniem, dlatego nie pojawia się na liście skierowań w IKP.

Po wykonaniu diagnostyki pacjent zostaje zaproszony na wizytę podsumowującą. Lekarz, pielęgniarka lub położna omawia wyniki, dokonuje podstawowych pomiarów i przygotowuje indywidualny plan zdrowotny.

Dokument może zawierać zalecenia dotyczące diety, aktywności fizycznej, szczepień oraz kolejnych badań profilaktycznych. W przypadku wykrycia nieprawidłowości pacjent może zostać skierowany na dalszą diagnostykę lub leczenie.

Co istotne, udział w programie Moje Zdrowie nie ogranicza możliwości korzystania z pozostałych świadczeń medycznych finansowanych przez NFZ.