Umowa z krajami Mercosuru wchodzi w życie. Polacy zapowiadają skargę do TSUE

Proceduralne kontrowersje

Mechanizm, który doprowadził do wejścia w życie tzw. umowy tymczasowej (iTA), budzi ogromne emocje ze względu na swoją konstrukcję prawną. Wykorzystano art. 218 pkt 5 Traktatu o funkcjonowaniu UE, co pozwoliło na uruchomienie części handlowej porozumienia bez konieczności ratyfikacji przez parlamenty narodowe wszystkich państw członkowskich. 

Komisja Europejska w oficjalnym komunikacie podkreśliła: Porozumienie zniesie lub drastycznie obniży cła na kluczowe towary eksportowe z UE. Ursula von der Leyen, szefowa Komisji, wskazała 1 maja na zalety tego historycznego porozumienia handlowego.

Dziś umowa UE-Mercosur zaczyna obowiązywać tymczasowo. Korzyści są realne i widoczne już teraz. Cła zaczynają spadać. Firmy zyskują dostęp do nowych rynków. Inwestorzy zyskują niezbędną przewidywalność. Tymczasowe stosowanie pokaże namacalne korzyści płynące z umowy. I w jaki sposób uwzględniono uzasadnione kwestie wrażliwe - napisała na platformie X.

Ten optymizm nie jest jednak powszechny. Parlament Europejski już 21 stycznia 2026 roku skierował sprawę do TSUE, aby zbadać zgodność dokumentu z unijnymi traktatami.

Polska scena polityczna jest podzielona przez umowę Mercosur

 

W Polsce sprawa Mercosuru stała się zarzewiem konfliktu wewnątrz koalicji rządzącej. Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski wskazywał na szerszy kontekst ekonomiczny.

Z dostępnych analiz wynika, że umowa z Mercorusem dla polskiej gospodarki jako całości powinna być korzystna, a jeśli chodzi o rolnictwo, to w niektórych sektorach będą wyzwania, ale w innych będą korzyści - powiedział podczas konferencji prasowej.

Z taką argumentacją wyraźnie nie zgadza się Stefan Krajewski, wiceminister rolnictwa, który wielokrotnie podkreślał solidarność z rolnikami i chęć walki o bezpieczeństwo gospodarcze polskiej wsi.

Komisja Europejska nie postępowała zgodnie z mandatem negocjacyjnym Rady, wyłamując się z ustalonych ram. Naszym zdaniem zrobiła to niezgodnie z prawem. Chcemy, by sprawdził to Trybunał Sprawiedliwości - tłumaczył Business Insider Polska szef resortu rolnictwa.

Polska zamierza zaskarżyć umowę do TSUE. W czwartek 30 kwietnia stosowny projekt został poddany analizie przez międzyresortowy zespół doradczy ds. unijnych, a czas na wysłanie gotowego pisma do sędziów upływ 26 maja. Ma to być wsparte wnioskiem o czasowe wstrzymanie stosowania umowy.

Zyski i potencjalne straty unijnego przemysłu

Dla unijnego przemysłu umowa docelowo znosi cła na ponad 91% towarów eksportowanych z Europy. Beneficjentami będą producenci maszyn, samochodów oraz farmaceutyków. Z drugiej strony sektor rolno-spożywczy obawia się liberalizacji handlu, która w przypadku większości produktów będzie następować stopniowo lub w ramach określonych kontyngentów taryfowych. Największy niepokój budzi sektor mięsny. Umowa przewiduje utworzenie nowej rocznej kwoty importowej w wysokości 99 tysięcy ton wołowiny z Mercosuru z obniżonym cłem wynoszącym 7,5%, przy jednoczesnym utrzymaniu dotychczasowych kontyngentów. 

Aby uspokoić nastroje, Bruksela wprowadziła mechanizmy ochronne. Pakiet UE–Mercosur zawiera ogólne klauzule bezpieczeństwa oraz specjalne narzędzia wsparcia, które mają chronić unijnych producentów przed nadmiernym i gwałtownym importem. 

Całkiem możliwe zatem, że umowa - choć poskutkuje dodatnim bilansem dla Unii - nie przyniesie skrajnie negatywnych efektów rynkowych, jakich obawiają się producenci żywności.