Rewolucja na rynku AGD. W życie wchodzi nowa ustawa

Prawo do naprawy zmieni rynek AGD i elektroniki

Unia Europejska od kilku lat konsekwentnie promuje gospodarkę obiegu zamkniętego, której celem jest ograniczenie ilości odpadów oraz wydłużenie życia produktów. Jednym z najważniejszych elementów tej strategii jest Dyrektywa (UE) 2024/1799 z czerwca 2024 r. w sprawie wspólnych zasad promujących naprawę towarów, określana potocznie jako "Right to Repair”. Akt prawny wszedł w życie na poziomie unijnym 30 lipca 2024 r., jednak państwa członkowskie, w tym Polska, mają czas na wdrożenie jego przepisów do 31 lipca 2026 r.

Głównym założeniem nowych regulacji jest zwiększenie opłacalności naprawy urządzeń zamiast ich wymiany na nowe. Oznacza to, że producenci będą zobowiązani do oferowania napraw produktów, które zgodnie z przepisami UE zostały uznane za naprawialne. Dyrektywa obejmuje przede wszystkim sprzęt AGD i elektronikę użytkową, w tym m.in. pralki, zmywarki, lodówki, zamrażarki, odkurzacze, telewizory, monitory oraz smartfony. Lista produktów może być w przyszłości rozszerzana o kolejne kategorie.

Nowe przepisy mają również przeciwdziałać praktykom polegającym na utrudnianiu naprawy urządzeń po zakończeniu okresu gwarancyjnego. Konsument ma otrzymać realną możliwość przywrócenia sprawności sprzętu, bez konieczności zakupu nowego modelu. W praktyce oznacza to odejście od modelu szybkiej wymiany produktów na rzecz ich dłuższego użytkowania. Dla producentów będzie to oznaczało konieczność uwzględniania naprawialności już na etapie projektowania nowych urządzeń, które trafią do sprzedaży po wejściu w życie krajowych przepisów wdrażających dyrektywę.

Nowe obowiązki dla producentów, importerów i sprzedawców

Jak podaje portal Infor.pl dyrektywy będzie wiązało się z szeregiem nowych obowiązków dla przedsiębiorców działających na rynku AGD i elektroniki. Jednym z najważniejszych będzie zapewnienie dostępności części zamiennych przez określony czas po zakończeniu sprzedaży danego produktu. Firmy będą musiały również zadbać o odpowiednią dokumentację techniczną, instrukcje napraw oraz schematy serwisowe, które powinny być dostępne dla podmiotów zajmujących się naprawami.

Znaczące zmiany obejmą także proces projektowania urządzeń. Produkty mają być konstruowane w taki sposób, aby wymiana kluczowych komponentów była możliwa bez nadmiernych trudności technicznych. Oznacza to konieczność uwzględnienia wymogów naprawialności już na etapie tworzenia nowych modeli. 

Dotychczas odpowiedzialność producenta była w dużej mierze ograniczona do okresu gwarancji. Nowe regulacje znacząco ją rozszerzają – mówi mec. Michał Jeleń z kancelarii LEGALLY.SMART, cytowany przez Infor.pl

Dla wielu przedsiębiorców oznacza to dodatkowe koszty operacyjne. Konieczne może okazać się magazynowanie części przez dłuższy czas, rozbudowa własnych sieci serwisowych lub nawiązanie współpracy z zewnętrznymi punktami napraw. Dodatkowo firmy będą musiały aktualizować dokumentację techniczną, szkolić pracowników oraz dostosowywać umowy z dostawcami i dystrybutorami. Eksperci zwracają uwagę, że brak odpowiednich przygotowań może prowadzić nie tylko do wzrostu kosztów, ale także do sporów z konsumentami oraz kontroli organów nadzorczych.

Prawo do naprawy coraz bliżej. Co zmieni się dla konsumentów?

Dyrektywa "Right to Repair” przewiduje również szereg korzyści dla konsumentów. Jedną z najważniejszych będzie łatwiejszy dostęp do usług naprawczych. Na poziomie unijnym ma powstać specjalna platforma umożliwiająca wyszukiwanie serwisów naprawczych oraz punktów regeneracji produktów. Klienci otrzymają również ujednolicony formularz informacyjny zawierający koszty i warunki wykonania naprawy, co ma ułatwić porównywanie ofert.

Istotną zmianą będzie także wydłużenie ochrony konsumenta w przypadku wyboru naprawy zamiast wymiany towaru. Zgodnie z założeniami dyrektywy, jeśli w okresie odpowiedzialności sprzedawcy klient zdecyduje się na naprawę, okres ochrony zostanie przedłużony o dodatkowe 12 miesięcy. To rozwiązanie ma zachęcać do naprawiania produktów zamiast ich wymiany lub wyrzucania.

Termin wdrożenia krajowych przepisów upływa dopiero 31 lipca 2026 r., dlatego przedsiębiorcy muszą się przygotować. Szczególnie dotyczy to importerów, firm sprzedających elektronikę pod własną marką oraz podmiotów opierających działalność na szybkim zastępowaniu uszkodzonego sprzętu nowym egzemplarzem. Brak dostosowania może oznaczać utratę konkurencyjności, konieczność kosztownych zmian w krótkim czasie, a także ryzyko sankcji wynikających z przyszłych przepisów krajowych. Dla rynku AGD i elektroniki najbliższe miesiące będą okresem intensywnych przygotowań do zmian, które mają na stałe zmienić sposób projektowania, sprzedaży i naprawy urządzeń.